منبع تحقیق با موضوع سلسله مراتب، سلسله مراتبی، اقتصاد باز، توسعه شهر

دسامبر 22, 2018 0 By yazoa
پایان نامه  

تا بتوانند به یک فرد مفید در جامعه تبدیل شوند. چنان چه جامعه ای بخواهد از حالت یک اجتماع محلی فراتر برود و مشارکت دموکراتیک در جامعه پدید آید، سواد و آموزش در این فرایند امری حیاتی است. (کهن ،94:1376). از آنجا که آموزش و پرورش استعداد ها را شکوفا می‌سازد، توانایی های فرد را افزون می‌سازد و قابلیت و تعهد وی را در تولید اجتماعی ارتقا می‌دهد، بنابراین آموزش و پرورش جزء آن دسته از خدماتی است که یابد هر چه بیشتر و بیشتر به جامعه ارائه گردد(عباسی نژاد و رفیعی امام، 36:1385).
4-6-صنعت و معدن :
صنعت مجموعه تغییراتی است که انسان در مواد طبیعی به عمل آورده و آن‌ها را طبق احتیاج خود تغییر شکل می‌دهد و هر قدر احتیاج بیشتر شود تغییر در مواد طبیعی نیز بیشتر می گردد. چون تغییر در مواد طبیعی مستلزم داشتن اطلاعات دقیق علمی و فنی است پس همیشه توسعه صنایع در کشور نشانه پیشرفت علوم و فنون در آن کشور است(امینی نژاد،144:1378).

4-7-مسکن:
اگر نیازهای اساسی مادی انسان را در مجموع نیازهای بیولوژیک، اقتصادی و اجتماعی بدانیم مسکن در برآورده شدن هر 3 دسته از این نیازها نقش بسزایی دارد. برای مثال مسکن به عنوان سر پناه مناسب با محافظت در برابر شرایط جوی در تأمین نیازهای بیولوژیک مؤثر است و همچنین مأمنی برای پرورش استعدادها جهت فعالیت‌های اقتصادی و تربیت فرزندان از نیازهای اقتصادی و اجتماعی است(پور محمدی،24:1391). در جوامع اولیه مسکن در نزدیکی منابع تأمین غذا و پوشاک قرار داشت. در میان نیازهای اولیه بشر مکان سکونت بلافاصله بعد از غذا و پوشاک مطرح است .چه برای حفاظت انسان در برابر باد، باران و غیره سرپناه امری ضروری است اما نه سر پناهی که از مواد و مصالح نامطمئن ساخته شده باشد ،بلکه مسکنی که راحتی، ایمنی، حداکثر آسایش را برای انسان فراهم کند. انسان اساساً موجودی اجتماعی و علاقمند به زندگی در جامعه است. بنابراین ،مسکن صرفاًبه معنای سرپناهی برای خانواده نیست، بلکه واحدی اجتماعی است که بر اساس واحدهای همسایگی و یا اصول اجتماعی، بنا شده است. خانه سازی در معنای عام، طراحی کلی و توسعه واحدهای مسکونی است .به نحوی که مردم بتوانند در محیطی شاد، آرام، ایمن و با برخورداری از امکانات اجتماعی، فرهنگی و تفریحی زندگی کنند(هیراسکار،86:1387).
4-8-زیر بنای:
منظور از تأسیسات زیر بنایی عبارت است از تأسیساتی که به منظور رفع نیازها و مشکلات ساکنین شهر از نظر تأمین آب، برق، تلفن، فاضلاب، جمع آوری و دفع آبهای سطحی و گاز به وجود می آیند و لزوماً ایجاد آن‌ها و ضابطه های که در مورد چنین تأسیساتی بایستی رعایت گردند از اهمیت و الویت ویژه ای برخوردار است .تأسیسات زیر بنای عبارت است از امکاناتی که شهر بایستی به آن‌ها مجهز باشد، تا بتواند روال زندگی و احتیاجات بخشهای مختلف شهری مانند بخشهای مسکونی، تجاری، اداری، صنعتی و عمومی و مانند آن‌ها را از تسهیلات بیشتری برخوردار سازد. چنین تجهیزاتی علاوه بر آنکه از احتیاجات اساسی یک جامعه شهری است ،می‌تواند معیار سنجش و توسعه شهر ها از جهات مختلفی که معمولاًیک جامعه شهری واجد آن است به حساب آید. در شهرهای بزرگ که تأسیسات زیر بنای آن در ادوارهای مختلف ایجاد شده اند ،توسعه تأسیسات شهری که ناشی از افزایش جمعیت شهر است، مشکلات جدیدی را در شهر به وجود می آورد. این امور در زمانی که شهر ها هنوز توسعه چندانی نیافته اند، مسائل عمده ای را باعث نمی گردند ،ولی با افزایش جمعیت شهر نشین و نیاز به تأسیسات شهری، اعم از توسعه تأسیسات موجود و یا ایجاد تأسیسات جدید، گاهی مشکلات تقریباً غیر قابل حل باقی می مانند و یا حداقل هزینه تأسیات را به نحو فاحشی افزایش می دهند.
هماهنگی برنامه‌های تأسیسات شهری، چه از لحاظ زمانی و چه مکانی، نه تنها از مشکلات شهری می کاهد، بلکه در مجوع باعث تقلیل هزینه ها و در نتیجه، کاهش فشار روی شهروندان و تقلیل بار مالی شهرداری و دستگاه های دولتی می گردد. ایجاد هماهنگی در این باره آسان به نظر می رسد ولی عملاً با ایجاد مشکلات مکانی، زمانی، سازمانی، مالی و فنی روبرو می گردد.
4-9-اقتصادی:
هدف عمده انجام مطالعات اقتصادی، آگاهی از ترکیب اقتصاد، ارزیابی حیات اقتصادی و پیش بینی وضعیت آینده اقتصاد محل است تا از این طریق بتوان رشد و توسعه منطقه را پیش بینی کرده تبلور فضایی –کالبدی آن را در شکل مناسب به تجسم در آورد. سرنوشت هر شهری با نوع ،میزان و چگونگی فعالیت‌های تولیدی و درآمد زایی آن معلوم می‌شود. این مطالعات وضع اقتصادی شهر را در گذشته مطالعه کرده و امکانات آتی آن را بررسی می کند. اصولاًعلل پیدایش، توسعه و رونق شهر ها قبل از هر چیز دیگر اقتصادی است. شهر های که در سر راههای اصلی ارتباطی قرار گرفته اند، شهرهای بندری و شهرهای که در کنار مراکز کشاورزی و صنعتی به وجود آمده اند، پیدایش و رونق خود را صرفنظر از نوع فعالیت‌های اقتصادی (خدماتی، کشاورزی و یا صنعتی ) مدیون عامل یا عواملی هستند که موجب ایجاد درآمد برای محل می‌شود. زیرا تولید و یا توزیع کالاها و خدمات، اشتغال به وجود می آورد و وجود زمینه‌های اشتغال موجب جذب افراد به محل خواهد گردید . پس طبیعی است رشد اقتصادی را مترادف با نیازهای بیشتر به زمین برای صنعت، تجارت، مسکن، تفریح آمد و رفت و غیره دانست و یا برعکس کاهش و افول پایه های اقتصادی یک محل را مترادف با کاهش نیاز به چنین فضاهای تصور کرد که در ادامه آن نهایتاً به رکود و از بی
ن رفتن یک مجتمع زیستی خواهد انجامید(بحرینی ،147:1391).
فعالیت‌های اقتصادی موجد اشتغال بوده و به مقدار زیادی موجب جذب جمعیت به این گونه مراکز می شوند . بنابراین می‌توان گفت که اقتصاد یک شهر، عامل مؤثری برای توسعه اراضی میباشد . مطالعه در مورد اقتصاد شهری، استفاده های عملی بسیار اساسی و مهمی را در زمینه تجزیه و تحلیل و بررسی برنامه‌ریزی وطرح استفاده از زمین در شهر خواهد داشت. با آگاهی از روند رشد، تعادل، افزایش و یا کاهش در فعالیت‌های اقتصادی ،طراحان شهر خواهند توانست معیارهای بیابند که راهنمایی آن‌ها در تعیین مقدار وضع زمین های مورد نیاز باشند. (شیعه،1951383)
4-10-سنجش و ارزیابی:
توسعه شهرستان‌های استان فارس با استفاده از تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی:
در روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی انتخاب هدف مورد بررسی است و در این مرحله پژوهشگر با توجه به نوع مسئله و اطلاعات خود هدفی را انتخاب می کند و در این پژوهش به منظور تعیین و ارزیابی توسعه شهرستان‌های استان فارس با استفاده از تکنیک AHP از 120معیار و زیر معیار استفاده شده است و با توجه به هدف پژوهش، معیارهای را در نظر می گیرد که تأثیر بسیار زیادی در هدف پژوهش دارد، انتخاب سنجه های مناسب به خصوص در امر مکان یابی بهینه برای انواع فعالیت‌ها در پهنه سرزمین به منظور سازمان دهی به ساختار فضایی جغرافیایی، به مااین امکان را می‌دهد که مقایسه و انتخاب صحیحی بین گزینه ها یا آلترناتیوها بدست آوریم (سرور،20:1383).

جدول شماره(4-1):زیرمعیارهای شاخص‌های توسعه
معیار
زیر معیار
ارتباطی
بزرگ راه ها-راه اصلی –راه آسفالته روستایی- راه شوسه و خاکی روستایی- دفتر پست شهری-دفتر پست روستایی- دفاتر ارتباطی شهری-نمایندگی پستی-صندوق پستی شهری-صندوق پست روستایی-تافن ثابت واحد مسکونی- تلفن ثابت واحد تجاری- تلفم ثابت واحد دولتی- تلفن همراه-تلفن همگانی راه دور-روستاهای دارای ارتباط تافنی-شرکت تعونی حمل و نقل –پست پیشتاز-خدمات خودردیی-پست تصویری-پست تلفنی
اقتصاد بازرگانی
تأسیسات اقامتی-تعداد اتاق ها-تعداد تخت ها-شرکت تعاونی خدماتی-تعداد مهمان پذیر ها
اقتصاد کشاورزی
زراعت – باغ داری- تولید گلخانه ای- پرورش ماکیان- پرورش زنبور عسل- پرورش دام بزرگ-پرورش دام کوچک-پرورش کرم ابریشم-شرکت تعاونی کشاورزی
بهداشتی و درمانی
پزشک عمومی- پزشک متخصص-دندان پزشک- دام پزشک-مؤسسات درمانی وابسته به دانشگاه- مؤسسات درمانی خصوصی- خانه های بهداشت فعال- کارکنان خانه های بهداشت-ازمایشگاه-داروخانه-مرکز پرنو نگاری- مرکز توانبخشی- ماکز درمانی شهری- مراکز درمانی روستایی-کارکنان شاغل علوم پزشکی-
زیر بنای
فاضلاب –انشعاب آب- انشعاب برق خانگی- انشعاب برق عمومی- انشعاب برق کشاورزی – انشعاب برف صنعتی- انشعاب برق تجاری- مخازن ذخیره نفت-جایگاه فروشندگی نفت خصوصی-پمپ بنزین-پمپ نفن گاز- پمپ نفت سفید-شعب فروش نفت شهری و روستایی- انشعاب گاز خانگی و تجاری- نشعاب گاز صنعتی- مصرف کننده گاز خانگی و تجاری – مصرف کننده گاز صنعتی
مسکن و کالبدی
پروانه های ساختمانی صادر شده بر حسب نوع مصالح(اسکلت فلزی- آجر و چوب – بلوک سیمانی- )شرکت تعاونی مسکن
صنعتی و معدنی
شرکت تعاونی صنعتی- شرکت تعاونی معدنی
فرهنگی و اجتماعی
جمعیت بر حسب سواد-جمعیت فعال شاغل- جمعیت فعال بیکار- جمعیت بر حسب جنس- جمعیت کشاورز- جمعیت استخراج معدن- جمعیت تولید صنعتی- جمعیت کشت و صنعت- جمعیت تأمین برق و گاز- جمعیت آب رسانی- جمعیت قانون گذاران –جمعیت متخصصان- جمعیت تکنسین ها- جمعیت امور دفتری و اداری- جمعیت کارفرمایان-کارکنان مستقل- کارکنان بخش خصوصی- مزد بگیران عمومی- جمعیت بخش تعاون- جمعیت بر سب سن- خانه فرهنگ- مجتمع فرهنگی- مراکز عرضه فرهنگی- امکانات فرهنگی- اماکن مذهبی- چاپخانه- سینما- کانون فرهنگی- کتابخانه- کارکنان خدمات
آموزشی
دانش آموزان مقطع آمادگی- دانش آموزان مقطع ابتدایی- دانش اموزان مقطع راهنمایی-دانش آموزان مقطع دبیرستان-فارغ التحصیلان-سواد امزان شهری-سواد آموزان روستایی- تعدا د دانش آموزان پسر در مقاطع مختلف تحصیلی- تعداد دانش آموزان دختر در مقاطع مختلف تحصیلی- کارکنان آموزشی در مقاطع مختلف تحصیلی- آموزشگاه ها- کلاس
الف )وزن دهی به شاخص ها:
فرایند تکنیک سلسله مراتبی مستلزم مقایسات زوجی بین گزینه ها بوده و این مقایسات نیز در قالب ماتریس های مقایسات زوجی وبر اساس طیف 9 قسمتی ساعتی در فن AHP که توسط خود پروفسور ساعتی ارائه شده است صورت می گیرد .(باقر بداغ آبادی،107:1387) مقایسه دو به دو معیارها در فرایند تحلیل سلسله مراتبی به گونه ای است که در حالت مقایسه ی دو به دو، به هر کدام از معیارها که اهمیت بیشتری با توجه به هدف مورد بررسی داشته باشند، وزنی از یک تا 9 در نظر گرفته می‌شود (تقوایی و کیومرثی،98:1391). در این مرحله کلیه شاخص‌های توسعه مورد ارزیابی قرار می گیرد و و نهایتاً میانگین هندسی و وزن هر یک از شاخص‌های توسعه به دست می آید.
جدول شماره(4-2): میانگین و وزن شاخص‌های توسعه
وزن
میانگین هندسی
فرهنگی و اجتماعی
صنعتی و معدنی
مسکن و کالبدی
زیر بنای
آموزشی
بهداشتی و درمانی
اقتصاد کشاورزی
اقتصاد بازرگانی
ارتباطی

244/
77/2
2
3
3
2
4
4
4
2
1
ارتباطی
050/
517/
5/
5/
33/
5/
5/
33/
5/
1
5/
اقتصاد بازرگانی
052/
637/
5/
5/
5/
33/
33/
33/
1
2
25/
اقتصاد کشاورزی
064/
04/1
33/
5/
33/
5/
5/
1
3
3
25/
بهداشتی و درمانی
077/
12/1
33/
5/
5/
5/
1
2
3
2
25/
آموزشی
096/
31/1
5/
5/
33/
1
2
2
3
2
5/
زیر بنای
127/
70/1
5/
5/
1
3
2
3
2
3
33/
مسکن و کالبدی
125/
53/1
5/
1
2
2
2
2
2
2
33/
صنعتی و معدنی
164/
94/1
1
2
2
2
3
3
2
2
5/
فرهنگی و اجتماعی
07/CR=

ب)وزن دهی به زیر معیارها:
بعد از کسب وزن نهایی برای هر یک از معیارها ،بایستی برای هر یک از زیر معیارها نیز مانند مرحله قبل وزنی بین صفر و یک در نظر گرفته شود و میانگین هندسی و وزن نهایی هر یک از ماتریس ها به صورت جداگانه مانند مرحله قبل محاسبه می‌شود و در این مرحله هدف اصلی، تعیین میزان وزن هر یک از زیر معیارها در خود