منابع پایان نامه درباره نیروی انسانی، ضمن خدمت، توسعه اقتصادی

دسامبر 29, 2018 0 By mitra7--javid
پایان نامه  

ديگر بهره وري را، حداكثر استفاده مناسب از نيروي انساني به منظور حركت در جهت اهداف سازمان با كمترين زمان و حداقل هزينه دانسته اند. امروزه، نقش و اهمیت نیروی انسانی در فرآيند تولید و ارائه خدمات در جوامع بشری به عنوان مهمترین عامل مشخص شده است. با نگاهی به مراحل تمدن بشری مشخص می شود که نقش نیروی انسانی از نیروی کار ساده به سرمایه انسانی تکامل یافته است، چرا که پیشرفت تکنولوژی بدون تحولات نیروی انسانی فاقد کارایی است. در عصر حاضر دیگر تزریق منابع مالی به عنوان فاکتور اصلی توسعه به شمار نمی آید بلکه تحولات و بهره وری نیروی انسانی با رشد خود سبب ارتقاء سازمان ها و به تبع آن توسعه نظام های اقتصادی در جهان می شوند، به نحوی که سرمایه های انسانی میزان سرمایه های مادی را تعیین می کنند. بنابراین رشد بالای بهره وری خصوصاً بهره وری نیروی انسانی همه فعالیت های اقتصادی و اجتماعی را تحت تأثیر قرار می دهد. استفاده صحیح از نیروی انسانی به مثابه ارزشمندترین و بزرگترین ثروت هر جامعه به صورت مسئله ای حائز اهمیت مورد توجه دولت ها بوده است. به عبارت دیگر می توان گفت که انسان هم هدف توسعه و هم عامل آن محسوب می شود و تحقق اهداف توسعه تا حد قابل توجهی به نحوه اداره و مدیریت این ثروت و منبع حیاتی بستگی یافته است. بنابراین بهره وری منابع انسانی یکی از ارکان مهم هر جامعه می باشد. از آنجایی که بهره وری، گوهر سازمانی است که می تواند پایداری و بقای سازمان ها را تضمین کند و مکانیزمی برای کسب مزیت رقابتی باشد، لذا آنچه در سازمان منجر به بهره وری نیروی انسانی می شود این است که کارکنان سازمان ها از نظر شخصیت، علایق و عواطف با فعالیت ها و مشاغل سازمانی منطبق و سازگار شوند. در این صورت علاقه به کار، انگیزه و افزایش مسئولیت پذیری و در نتیجه به صورت مستقیم و غیر مستقیم بهره وری سازمانی ارتقاء می یابد. محققان و اندیشمندان مدیریت، امروزه بر این باورند که کارکنان مهمترین منبع رقابتی سازمان هستند و سرمایه انسانی یک کشور می تواند همه نیازمندی های استراتژیکی را برآورده کند. نیروی انسانی سهم عمده ای در توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره دارد. انسان به عنوان محور توسعه نقش اساسی را در تمام عرصه ها بازی می کند. در واقع نیروی انسانی مهمترین زیرساخت هر مجموعه یا سازمان و کشور است، چون اساس حرکت به سوی توسعه و تعالي است. مشاركت كاركنان در امور و تلاش هاي آگاهانه آنان همراه با انضباط كاري مي تواند بر ميزان بهره وري و ارتقاء آن تأثيرگذار باشد. روح فرهنگ بهبود بهره وري بايد در كالبد جامعه دميده شود كه در آن ميان نيروي انساني هسته مركزي را تشكيل مي دهد.
2-19 عوامل مؤثر بر افزايش بهره ورى نيروى انسانى :
در تعيين عوامل مؤثر بر بهره ورى، نظرات متفاوتى وجود دارد و هر يك از دانشمندان و صاحبنظران عواملى را به عنوان عامل مؤثر مشخص كرده اند و به طور اجمال عواملى چون آموزش شغلى مستمر مديران و كاركنان، ارتقاء انگيزش ميان كاركنان براى كار بهتر و بيشتر، ايجاد زمينه هاى مناسب برای ابتكار و خلاقيت مديران و كاركنان، برقرارى نظام مناسب پرداخت مبتنى بر عملكرد و برقرارى نظام تنبيه و تشويق، وجدان كارى و انضباط اجتماعى تحول در سيستم و روش ها كه نقش حساس و كليدى دارند، تقويت حاكميت و تسلط سياست هاى سازمان بر امور، صرفه جویى به عنوان وظيفه ملى در بهره ورى مؤثر مى باشد. ولى تمام مؤلفان اين رشته تقريباً در اين باب اتفاق نظر دارند كه براى افزايش سطح بهره ورى تنها يك علت خاصى را نمى توان ارائه نمود بلكه عنوان مى كنند كه ارتقاء بهره ورى را بايد معلول تركيبى از عوامل گوناگون زیر دانست.
رفتار مطلوب و كردار درست رهبران و مديران: مسئوليت خطير مديريت و رهبرى بايد به افرادى سپرده شود كه ضمن برخوردارى از ويژگى هاى شخصيتى خاص، شيوه هاى رهبرى و مديريت مناسب را به كار گيرند و از نظر اخلاقى نيز الگو باشند.
فراهم كردن شرايط لازم پيشرفت هاى شغلى براى همه افراد؛
دورههاى آموزش ضمن خدمت و آموزش كاركنان: بايد دورههاى آموزش ضمن خدمت و آموزش كاركنان را به عنوان يك امر حياتى و مستمر و مداوم تلقى كرد، زيرا تنها از طريق آموزش می توان تلاش هاى كاركنان را با امكانات موجود و پيشرفت هاى علمى جديد هماهنگ كرد.
بايد كليه وظايف و دستورالعمل ها و مقررات و قوانين براى كاركنان واضح و روشن باشد و هيچ جاى ابهامى براى آنها وجود نداشته باشد.
دادن اختيارات كافى به كاركنان، تا آنها در انجام كارهاى خود احساس مسئوليت بيشترى كنند.
در زمان استخدام سعى شود افراد كارآمد و متخصص جذب شوند. جهت انتخاب آنها اجراى آزمون هاى شفاهى و كتبى ضرورت دارد.
سعى شود تا كاركنان را در تصميم گيرى ها و تدوين اهداف و برنامه ها مشاركت داد. نتيجه اين عمل باعث خواهد شد كه كاركنان در اجراى فعاليت ها احساس مسئوليت كنند و در دستيابى به اهداف سازمانى تلاش بيشترى بروز دهند.
كيفيت بالاى زندگى كاری: مفهوم كيفيت زندگى كارى بيانگر اهميت احترام قائل شدن براى مردم در محيط هاى كاريشان است. به طور خلاصه مى توان گفت: مواردى كه در بالا بردن كيفيت زندگى كارى تأثيرگذار می باشد به صورت پرداخت مناسب و عادلانه براى انجام خوب يك كار، وضعيت كارى سالم و ايمن، امكان يادگيرى و استفاده از مهارت هاى جديد برای کارکنان، ايجاد انسجام اجتماعى در سازمان، آماده كردن امكانات رشد و پيشرفت و ترقى براى كاركنان، حفظ
حقوق فردى، تعادل در تقسيم زمان كارى و زمان بيكارى مجاز و ايجاد غرور كارى و سازمانى می باشد.
بايد از برنامه هاى گردشى شغلى، غناى شغلى و توسعه شغلى در جهت افزايش توان و مهارت كاركنان و همچنين جهت افزايش اعتماد به نفس كاركنان استفاده نمود.
برقرارى نظام مناسب پرداخت مبتنى بر عملكرد و برقرارى نظام تنبيه و تشويق؛
تحول در سيستم و روش ها كه نقش حساس و كليدى دارند؛
وجدان كارى و انضباط اجتماعى كه عامل خود كنترلى است؛
بهبود و ارتقاء بهره ورى مستلزم كوشش و تلاش برنامه ريزى شده همه جانبه از سوى افراد و مسئولين ذيربط است كه خود نيازمند بهبود شرايط كار و تغيير محركه ها و روشهاى انگيزشى كاركنان، بهبود نظام ها، قوانين، بخشنامه ها، دستورالعمل ها، روش ها، فناورى و غيره مى شود
2-20 راهکارهای ارتقاء بهره وری نیروی انسانی در آموزش و پرورش :
دیر زمانی نیست که شیوه های ارتقاء کیفیت و بهره وری در صنایع و بخش های اقتصادی به مورد اجرا در می آید. موفقیت این راهکارها در رشد و توسعه اقتصادی، صاحب نظران را بر آن داشته تا آنها را در بنیادی ترین نهاد اقتصادی اجتماعی یعنی آموزش و پرورش نیز بیازمایند و البته به کارگیری شیوه های ارتقاء بهره وری در نظام های آموزشی هم موفقیت آمیز بوده است. اغلب کارشناسان مسائل آموزشی بر این باورند که کشورهای پیشگام در رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی مسیری جز ارتقاء کیفیت و بهره وری در آموزش و پرورش نپیموده اند. بنابراین استفاده از فواید حاصل از ارتقاء بهره وری نقش بسیار مهمی در رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی دارد. ارتقاء بهره وری در آموزش و پرورش نه تنها به توسعه اقتصادی و اجتماعی کمک می کند، بلکه از طریق تربیت نیروی انسانی کارآمد و خلاق می تواند موجب اعتلای کشور گردد. به لحاظ این که آموزش و پرورش که هدف نهایی دستگاه تعلیم و تربیت است مقوله ای کیفی است، ارزیابی میزان بهره وری عامل انسانی مؤثر در این امر نیز کار دشواری است. اما می توان دو مقوله تأثیرگذار در ارتقاء بهره وری معلمان را به شرح زیر مورد بحث قرار داد.
2-20-1 آموزش :
آموزش يكي از پيچيده ترين وظايف در اداره امور هر سازمان و به ويژه در مديريت نيروي انساني است. عوامل دیگر درونی بهره وری که تأثیر زیادی بر افزایش بهره وری دارد، آموزش است. مطالعات حکایت از آن دارند که میان آموزش و بهره وری همبستگی مثبت بسیار قوی وجود دارد (ایرانزاده، 1373 : 25). پس از نظام جذب، نظام بهسازي و به كارگيري مناسب منابع انساني قرار دارد. در حقيقت آموزش از مهم ترين اقدامات و برنامه هاي هر سازماني بوده و نظام آموزشي تكميل كننده نظام استخدامي به شمار مي رود که باعث توانمندي نيروي انساني موجود شده و موفقيت هاي آتي را تضمين مي كند. آموزش و بهسازي باعث بينش و بصيرت عميق تر دانش و معرفت بالاتر و توانايي و مهارت بيشتر انسان هاي شاغل در سازمان براي اجراي وظايف محول شده و موجبات نيل به هدف هاي سازماني با كار آيي و ثمربخشي بهتر و بيشتر را فراهم می آورد. مايكل لوبوف در كتاب خود در ضرورت سرمايه گذاري در آموزش مي نويسد: «براي رشد و پيشرفت كاركنان سرمايه گذاري كنيد، اگر براي مشاغل و مسئوليت هاي بالاتر آماده نشده باشند، ترفيع از داخل سازمان فاجعه آفرين است. سازماني هايي كه كاركنان وفادار دارند در تعليم و تربيت و آموزش و پيشرفت مستمر آنان سرمايه گذاري مي كنند. بدون ترديد، آموزش و رشد كاركنان گران قيمت است، لكن اگر شما فكر مي كنيد كه تعليم و تربيت گران قيمت است، هزينه ناداني را در نظر بگيريد، دير يا زود يك سازمان از طريق اشتباهات كاركنان از طريق پرداخت حقوق هاي بالاتر براي جذب كساني كه آموزش ديده اند يا از طريق صرف وقت براي كاركناني كه دارد، هزينه هاي آموزشي را مي پردازد آخرين روش موجب شايستگي و وفاداري كاركنان مي شود» (لوبوف ، 1382 :68).
پيگورز و مايرز در زمينه نقش آموزش مي گويند: «آموزش خوب، نارضايتي شغلي و دوباره كاري را به مقدار زياد كاهش داده و كاركنان را ياري مي دهد كه با تمام ظرفيت خود كار كنند. يك چنين اهداف مهمي تحقق نمي يابند مگر آن كه تمام سلسله مراتب سازمان (از مدير اجرايي تا كاركنان) به اهميت آموزشي آگاه باشند».
مي توان نتيجه گرفت كه يكي از عواملي كه تأثير زيادي بر بهره وري داشته و مي تواند در بهبود آن نقش مهمي را ايفا كند آموزش نيروي انساني است. تكنيك هاي نو و طرح هاي جديد بهبود بهره وري نمي تواند بدون نيروي انساني آموزش ديده در تمام سطوح سازمان به طور مؤثر ايجاد و يا به كار گرفته شود. برخي از مطالعات نشان داده است كه همبستگي مثبت بسيار قوي بين آموزش و بهره وري وجود دارد. حتي مطالعات تطبيقي پيشرفت اقتصادي بين كشورهاي مختلف نشان دهنده اين امر بوده كه هر كشوري كه داراي نيروي انساني آموزش ديده بوده است از بهره وري و رشد اقتصادي بالاتري برخوردار بوده است.
دنیای علم و فناوری به سرعت در حال پیشرفت و دگرگونی است. مرز علوم در حال گسترش است. نسل امروزی با انبوهی از اطلاعات که او را از هر جهت محاصره کرده اند روبه روست. ذهن کنجکاو و گیرای نوجوان و ضرورت پاسخگویی به سؤالاتی که از بابت رویارویی با یافته ها و موقعیت هایی که هر جزء آن به گونه ای با پیشرفت های روز مرتبط است برای فراگیران مطرح می گردد، ایجاب می کند که معلم خود را با دانش روز انطباق دهد. فنون و مهارت های تدریس نیز هر آینه تغییر می یابند و دگرگون می شوند. نتایج تحقیقات علمی در نحوه تدریس و معلومات تخصص
ی شاخه های مختلف علمی، ایجاب می کند که معلم نه تنها در بدو شروع کار و اشتغال به تدریس از دانش و مهارت کافی بهره مند باشد، بلکه به طور پیوسته با پیشرفت ها و یافته های نو نیز همگام و منطبق گردد.
دوره های ضمن خدمت هر چند متنوع بوده و در هر حوزه با کیفیت و جدیت اجرا می گردند اما این حقیقت تلخ را باید پذیرفت که تاکنون اغلب آنها از بازدهی لازم برخوردار نبوده اند. یکی از اشکالات اساسی این دوره ها که موجب عدم استقبال و یا بازدهی کم دوره های آموزش ضمن خدمت را موجب می گردد، ضعف در گزینش مدرسان این دوره هاست. افراد شایسته ای که دارای مدارج عالی تحصیلی در رشته تخصصی خود هستند یا به دلیل حق الزحمه و امتیازات مادی ناچیز این دوره ها حاضر به همکاری نیستند و یا متأسفانه در بسیاری موارد نیز با وجود اشتیاق، به دلایل مختلفی که عموماً به کاستی های مدیریتی ادارات باز می گردد، به خدمت گرفته نمی شوند. وقتی مدرس یک دوره ضمن خدمت به لحاظ وجهه علمی و توانایی تدریس مقبولیت نداشته باشد، طبیعی است که