از نمونه های برجسته ی شعر های عرفانی و اخلاقی سنائی است که در آن اندیشه ی عرفانی شاعر، در کمال پختگی خود را نشان داده است و بعضی از مصراعهای آن ضرب المثل شده است از قبیل: «اندرین ملک چو طاووس به کار است مگس.»که اشارتی دارد به نظریه […]

دولتی بود آن دوالی کش عُمَّر در کف گرفتورنه عُمَّر هست بسیار و بسی بینم دوالسنائی می گوید : دوزخیان را نظاره کن که با داشتن سه دوزخ ( احتمالا سه صفت از صفات زشت) در گرمای تموز همچنان سرد مانده اند و ابلهان را بنگر که با وجودِ دو […]

وزر ورزد جان چو اورا عقل و دین نَبود وَزیرسنائی در این بیت عرفانی و اخلاقی بیان می دارد : آنچه سبب میدان یافتن و تسلّط دیو است بر تو ، نفسِ تو است همان گونه که عاملِ نقایضِ جریر و فرزدق در درون آنها بود ، یعنی فرِّ فرزدق […]

۱۳-۱-۴ برگ بی برگی نداری، لاف درویشی مزنسنائی در این شعر تعلیمی بیان می دارد : اگر آمادگی و استعداد فقر و درویشی نداری لاف درویشی مزن و اگر جوانمردانه و با سرخ رویی نمی توانی کشته شوی و با سربلندی ، همچون نامردان نمیر .این قصیده یکی از مشهورترین […]

خواهَش افسر شمار و خواه افسارسنائی دلیل کشتن حیوانات حلال را اینگونه استنباط می کند که به این قصد آن ها را بکش که جزء وجود انسان شوند و به مقامی فراتر از مرحلۀ حیوانی راه یابند .برهّ و مرغ را بدان رَه کُشکه به انسان رسند در مقدارو سنائی […]

خویشتنِ را به زیر پَی بسپرچون سپردی به دستِ حق بسپارسنائی تأکید دارد : تا در چپ و راست تو فراخی معیشت و برکت است و تو غرق آن ها هستی ، دین به دستِ تو نخواهد آمد .دین نیاید به دست تا بُودَتبر یمین و یسار یُمن و یسارو […]

چون پلنگی بر یمین داری و موشی بر یساردر این بیت سنائی نکوهش می کند کسانی که مال را بخشش می کنند ولیکن بنیاد و اساس آن بر ریاکاری است . و در بیت بعد تأکید می کند که بر خشم خویش مسلّط شو ، در دنیا ، زیرا به […]

کز برایِ نام داند مردِ دنیا علمِ دینوز برای دام دارد ناک دِه مُشکِ تتاردر زبان عرب باد سرخ و زرد وجود دارد . به اعتبار نوع خاکی که به همراه دارد و معمولا در وصف بلاهای آسمانی باد زرد یا سرخ را می آورده اند ولی سنائی در اینجا […]

تا رهی از ننگ جَبر و طمطراقِ اختیارچون ز دقیانوس خود رستند، هست اندر رقیم ،به ز بیداری شما، خوابِ جوانمردانِ غاردر این بیت دینی تأکید دارد که عقل ، بدون یاری شرع ، از روشنایی آن جهانی و آُخروی برخوردار نیست و همان گونه که در ساختن مُعَصفَر شخار […]

مال دادی به باد چون تو همیدر این بیت اخلاقی ، تا تو را قرین دولتی در جهان الاهی دولتیار و سعادتمند نخواهی بود . وقتی تو را از تو بازستانند و بی خویشتن و مجذوب شوی ، دولت حقیقی و کار ( اعتبار ) حقیقی آن است و « […]