منبع مقاله با موضوع آبزی پروری، استاد راهنما، تغییرات تراکم

نوامبر 30, 2018 0 By admin4
پایان نامه  

استاد راهنما:
دکتر محمد رضا طاهری زاده
استاد مشاور اول:
دکتر احسان کامرانی
استاد مشاور دوم:
مهندس عیسی عبدالعلیان
نگارش:
سیده سیما احراری
پاییز 1390
چکیده :
فیتوپلانکتونها با انجام عمل فتوسنتز ، به عنوان اولین حلقه زنحیره غذایی نقش مهمی را در اکوسیستم های آبی دارا هستند. کاربرد وسیع پساب ثانویه شهری برای پرورش گونه های مختلف فیتوپلانکتونی در بسیاری از کشور ها با نتایج خوبی همراه بوده است. در این تحقیق اثرات غلظت های مختلف پساب شهری (0 ، 20 ، 40 ، 60 ، 80 و 100 درصد) بر رشد فیتوپلانکتون Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri و ارتباط غلظت کلروفیل a با تراکم دو گونه جلبک در هر یک از تیمارها مورد بررسی قرار گرفت.در طی مطالعه همزمان توانایی دو گونه جلبک نامبرده نیز جهت حذف نیترات و فسفات در 4 تیمار مجزا (پساب شهری استریل شده بدون تراکم فیتوپلانکتون (شاهد) ، پساب شهری محتوی 000 /500 سلول در میلی لیتر (تراکم کم) ، پساب شهری محتوی 000 /1000 سلول در میلی لیتر (تراکم متوسط) و پساب شهری محتوی 000 /2000 سلول در میلی لیتر (تراکم بالا)( نیز مورد مطالعه قرار گرفت. برای تهیه پساب شهری بعنوان محیط کشت از تصفیه خانه بندر عباس و از جلبک Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri موجود درآزمایشگاه بخش آبزی پروری پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان استفاده گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS نسخه 16 صورت گرفت. برای مقایسه میزان تراکم سلولی ما بین تیمار های مختلف از آزمون آنالیز واریانس یکطرفه و دو طرفه و جهت بررسی ارتباط بین کلروفیل a و تراکم سلولی از آزمون همبستگی پیرسون استفاده گردید. محدوده تغییرات تراکم سلولی بدست آمده در این پژوهش برابر با 829 – 30 سلول در لیتر بوده است. نتایج آنالیز واریانس یکطرفه نشان داد که مابین تیمارها از نظر میزان رشد اختلاف معنی داری وجود دارد(P<0.05). همچنین نتایج آنالیز واریانس دو طرفه نشان داد که هر دو تیمار زمان و محیط کشت توانسته است که بر روند تغییرات رشد جلبک اسپیرولینا در طی دوره مورد مطالعه اثرات معنی داری را از خود نشان دهند . نتایج تحقیق انجام شده نشان داد که تیمارهای 5 با مدت زمان 7 روز(829 سلول در لیتر) و 6 (679 سلول در لیتر) با مدت زمان 12 روز بترتیب بهترین شرایط تولید رشد سلولی را از خود نشان داده اند.در این مطالعه بین غلظت کلروفیل a و تراکم سلولی بدست آمده در در دو گونه جلبک همبستگی معنی داری مشاهده نگردید. بررسی اثرات میزان تراکم اسپیرولینا وکیتوسروس جهت کاهش غلظت نیترات نتایج آنالیز واریانس یکطرفه نشان داد که مابین تیمارها برای جلبک اسپیرولینا اختلاف معنی داری مشاهده نگردیده است در صورتی که در کیتوسروس این تفاوت معنی دار بوده است.نتایج مربوط به بررسی میزان حذف فسفات توسط دو گونه جلبک در تیمار های مختلف انتخاب شده نتایج آزمون کروسکال والیس حاکی از معنی دار بودن بین تیمارها برا ی جلبک اسپیرولینا بوده در حالیکه برای کیتوسروس مابین تیمار از نظر میزان کاهش فسفات تفاوت معنی داری مشاهده نگردید. کلید واژه ها: پساب شهری ، جلبک ، اسپیرولینا ، کیتوسروس و کلروفیل تقدیم به همسر بسیار مهربانم که در تمام مراحل زندگی وهمچنین انجام این کار تحقیقاتی از حمایت های بی دریغ او بهره مند بوده ام و تقدیم به تمام آنهایی که مشوق من در امر ادامه تحصیل بوده اند تقدیر و تشکر: خداوند را شاکرم که توفیق موفقیت در این کار تحقیقاتی را به من عطاء فرمود. با سپاس فراوان از استاد محترم جناب آقای دکتر محمد رضا طاهری زاده که از راهنمایی های عالمانه خویش بهره مند نمودند و استاد بزرگوار جناب آقای دکتر احسان کامرانی و جناب آقای مهندس عیسی عبدالعلیان که در انجام این پژوهش مشاور و پشتیبان من بوده اند. همچنین از جناب آقای منهدس غلامعلی اکبرزاده کمال تشکر وسپاس گذاری را دارم که مرا یاری نمودند. باشد که این یاد آوری نمایانگر سپاس بی پایان من نسبت به کمک های بی دریغ آنان به شمار آید. فهرست مطالب عنوان صفحه چکیده سه فصل اول : مقدمه و کلیات 1 1-1. مقدمه 2 1-2.هدف 4 1-3. طبقه بندی آلگها 6 1-3-1. سيانوباكتري ها يا جلبك هاي سبز – آبي 6 1-3-2. كلروفيت ها-جلبك هاي سبز 6 1-3-3.كريسوفيتا- دياتومه ها 7 1-3-4. كريسوفيتا-جلبك هاي قهوه اي-طلايي 8 1-3-5.رودوفيتا- جلبك هاي قرمز 8 1-3-6.اوگلنوفيتا 8 1-3-7. كريپتوفيتا 9 1-3-8. پيروفيتا 9 1-4. علل تکثیر و پرورش آلگ ها 11 1-4-1.مصارف شیلاتی 11 1-4-2. مصارف انسانی 13 1-4-3. مصارف کشاورزی 14 1-4-4.مصارف صنعتی 15 1-4-5. جهت تصفیه فاضلاب ها 15 1-4-6.در پژوهش های زیستی 16 1-5.عوامل موثر در پرورش آلگ ها 16 1-5-1. نور 16 1-5-2. درجه حرارت 16 1-5-3. شدت نور دهی 17 1-5-4.شوری 17 1-5-5.نیتروژن وفسفر 17 1-5-6. کیفیت پساب 17 فصل دوم:پیشینه تحقیق 19 فهرست مطالب عنوان صفحه 2-1.پیشینه تحقیق 20 فصل سوم : مواد وروشها 22 3-1. مواد مورد نیاز 23 3-1-1.پساب شهری پس از ته نشینی اولیه 23 3-1-2.موادی که جهت تهیه محیط کشت(Guilard,1983)F/2 مورد استفاده قرارمیگیرند 23 3-1-2-1.محلول استوک مواد غذایی 23 3-1-2-2. محلول سیلیکات 23 3-1-2-3. محلول استوک ویتامین بیوتین 23 3-1-2-4. محلول استوک ویتامین B_12 23 3-1-2-5. محلول ویتامین 23 3-1-2-6. محلول استوک فلزات کمیاب 23 3-2. ابزار مورد نیاز 24 3-3. روش کار 24 3-3-1. مرحله تهیه و آمادهسازی پساب شهری 24 3-3-2. مرحله تهیه محیط کشت f/2 وکشت خالص فیتوپلانکتون 24 3-3-2-1.آماده سازی اولیه 25 3-3-2-2.تهیه استوک اولیه 25 3-3-2-3.تهیه آب با شوری مورد نظر 25 3-3-2-4. کشتخالصفیتوپلانکتونSpirolina plantensis وChaetoceros muelleri 25 3-3-3.مرحله انجام آزمایش 26 3-3-3-1.بررسی میزان رشدSpirolina plantensis و Chaetoceros muelleri درپساب شهری 26 3-3-3-1-1.شرایط نگهداری تیمارها 26 3-3-3-1-1. نمونه برداری 27 3-3-3-2. بررسی میزان تأثیر Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri در غلظت ازت و فسفر پساب 27 3-3-3-2-1. شرایط نگهداری تیمارها 27 3-3-3-2-2.نمونه برداری 27 فهرست مطالب عنوان صفحه 3-4.تجزیه و تحلیل داده ها 28 3-5.کنترل کیفی وعملیات بهداشتی 28 3-6. مدت زمان پژوهش 28 3-7. نحوه اندازه گیری کلروفیلa 29 فصل چهارم : نتایج 30 4-1.بررسی و مقایسه اثرات زمان (طول دوره پرورش) بر میزان رشد جلبک اسپیرولینا در هر یک از تیمارهای محیطی (تیمار های 1 الی 6 ) 31 4-1- 1 .بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 31 4-1- 2 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 2 32 4-1- 3 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 3 33 4-1- 4 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 4 34 4-1- 5 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 5 35 4-1- 6 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 6 36 4-1- 7 . بررسی اثرات متقابل و همزمان دو تیمار انتخابی (نوع محیط کشت و زمان پرورش) بر روی شرایط رشد جلبک اسپیرولینا 37 4-2. بررسی و مقایسه اثرات زمان(طول دوره پرورش) بر میزان رشد جلبک کیتوسروس در هر یک از تیمارهای محیطی(تیمار های 1 الی 6 ) انتخاب شده 38 4-2- 1. بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 1 38 4-2- 2 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 2 39 4-2- 3 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 3 40 4-2- 4 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 4 41 4-2- 5 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 5 42 4-2- 6. بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 6 44 4-2- 7 .برسی اثرات متقابل و همزمان دو تیمار انتخابی (نوع محیط کشت و زمان پرورش) بر روی شرایط رشد جلبک کیتوسروس 45 4-3. بررسی و مقایسه غلظت کلروفیل a و ارتباط آن با تراکم دو گونه جلبک اسپیرولینا و کیتوسروس در هر یک از تیمارهای محیط کشت جلبکی(1 الی6) 47 فهرست مطالب عنوان صفحه 4-4. بررسی و مقایسه نقش جلبک اسپیرو لینا و کیتوسروس در کاهش نیترات و فسفات موجود در پساب ها 49 4-4-1. بررسی اثرات میزان تراکم اسپیرولینا جهت کاهش غلظت نیترات موجود در پساب 49 4-4-2.بررسی اثرات میزان تراکم اسپیرولینا جهت کاهش غلظت فسفات موجود در پساب 50 4-4-3. بررسی اثرات میزان تراکم کیتوسروس جهت کاهش غلظت نیترات موجود در پساب 51 4-4-4. بررسی اثرات میزان تراکم کیتوسیروس جهت کاهش غلظت فسفات موجود در پساب 52 4-4- 5. بررسی اثرات متقابل نوع جلبک و میزان تراکم بر کاهش غلظت نیترات و فسفات 53 فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری 55 5-1.بحث 56 5-2.نتیجه گیری 63 فهرست منابع فارسی 65 Abstract 70 فهرست جداول عنوان صفحه جدول 4-1: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 1 32 جدول4-2 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 2 33 جدول 4-3 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 3 34 جدول 4-4 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 4 35 جدول4-5 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 5 36 جدول 4-6 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 6 37 جدول 4-7 : نتایج آنالیز واریانس دو طرفه جهت بررسی اثر متقابل دو نوع تیمار (محیط پرورش و مدت زمان پرورش) بر روی رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 6 38 جدول4-8 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 1 39 جدول 4-9 : نتایج آنالیزواریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 2 40 جدول4-10: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 3 41 جدول4-11: نتایج آنالیزواریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار4 42 جدول4-12: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 5 43 جدول4-13: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار6 44 جدول 4-14 : نتایج آنالز واریانس دوطرفه جهت بررسی اثرات متقابل دو نوع تیمار(محیط پرورش و مدت زمان پرورش) بر روی میزان رشد جلب کیتوسروس 46 فهرست جداول عنوان صفحه جدول 4-15: نتایج آزمون t جهت مقایسه تراکم دو گونه جلبک در هر یک از تیمارهای محیط کشت در طی دورههای مختلف پرورش 46 جدول 4-16 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت مقایسه غلظت کلروفیل a مابین تیمار های مختلف کشت جلبک اسپیرولینا 48 جدول4-17: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت مقایسه غلظت کلروفیل a مابین تیمار های مختلف کشت جلبک کیتوسروس 48 جدول 4-18: نتایج آزمون همبستگی پیرسون جهت مطالعه ارتباط بین کلروفیل a و تراکم جلبک های مورد بررسی 48 جدول4-19: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت مقایسه میزان غلظت نیترات مربوط به تیمارهای حاوی ترا کم های مختلف اسپیرولینا 49 جدول4-20 : نتایج آزمون کروسکال والیس(Kruskal-Wallis Test)جهت مقایسه میزان غلظت فسفات تیمار های مختلف حاوی ترا کم های مختلف اسپیرولینا 50 جدول214-21: نتایج آزمون کروسکال والیس(Kruskal-Wallis Test)جهت مقایسه میزان غلظت نیترات تیمارهای مختلف حاوی ترا کم های مختلف کیتوسروس 51 جدول4-22 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت مقایسه میزان غلظت فسفات مربوط به تیمارهای حاوی ترا کمهای مختلف کیتوسروس 52 جدول 4-23 : نتایج آنالیز واریانس دو طرفه جهت مطالعه اثرات متقابل دو تیمار(نوع جلبک و محیط کشت انتخاب شده) بر میزان جذب نیترات 53 جدول 4-24 : نتایج آنالیز واریانس دو طرفه جهت مطالعه اثرات متقابل دو تیمار(نوع جلبک و محیط کشت انتخاب شده) بر میزان جذب فسفات 55 فهرست نمودارها عنوان صفحه نمودار4-1 :تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 1 31 نمودار4-2 :تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 1 32 نمودار4-3 :تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 3 33 نمودار4-4 : تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 4 34 نمودار4-5: تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 5 35 نمودار4-6 : تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 6 36 نمودار 4-7 : روند تغییرات تراکم جلبک اسپیرولینا در انواع محیط های کشت انتخابی در زمانهای مختلف پرورشی 37 نمودار4-8 : تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 1 39 نمودار 4-9: تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار کیتوسروس در تیمار 2 40 نمودار4-10 : تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار کیتوسروس در تیمار3 41 نمودار4-11 :تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار کیتوسروس در تیمار4 42 نمودار4-12: تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 5 43 نمودار4-13: تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار کیتوسروس در تیمار6 44 نمودار 4-14: روند تغییرات تراکم جلبک کیتوسروس در انواع محیطهای کشت انتخابی در زمانهای مختلف پرورشی 45 نمودار 4-15 : تغییرات غلظت کلروفیل a در تیمار های مختلف محیط پرورش 47 نمودار4-16 : تغییرات غلظت نیترات در تیمار های حاوی ترا کم های مختلف جلبک اسپیرولینا 49 نمودار4-17: تغییرات غلظت فسفات در تیمار های حاوی ترا کم های مختلف جلبک اسپیرولینا 50 نمودار4-18: تغییرات غلظت نیترات در تیمار های حاوی ترا کم های مختلف جلبک کیتوسروس 51 نمودار4-19 : تغییرات غلظت فسفات در تیمار های حاوی ترا کم های مختلف جلبک کیتوسروس52 نمودار 4-20: مقایسهمیزانجذب نیتراتوفسفات توسط دوگونه جلبک درهریک از تیمارهای مورد مطالعه 53 نمودار4-21: مقایسه میزان غلظت نیترات و فسفات جذب شده توسط دوگونه جلبک اسپیرولینا و کیتوسیروس 54 1-1.مقدمه آب دريا زيستگاه بسياري از موجودات زنده است كه كه جلبك ها به عنوان توليد كنندگان اصلي و اوليه دراكوسيستم هاي آبي حضور دارند.جلبك ها گروه بزرگي ازگیاهان ساده هستند كه در نتيجة انجام فتوسنتز اكسيژن آزاد مي كنند. تنوعي كه در شكل، اندازه، رنگ و محيط زيست جلبك ها است در كمتر گروهي از آبزیان وجود دارد.جلبك ها را در اصطلاح علمي آلگي و علم جلبك شناسي را فايكولوژي مي نامند.از نظر علمي تعریفی که برای جلبک ها ارائه شده اینست که:جلبك ها ساده ترين موجودات زندة فتوسنتز كننده هستند كه همگي داراي كلروفيل و فاقد آوند مي باشند.در ساختمان رويشي اين گياهان ساده، ريشه، ساقه و برگ ديده نمي شود. به چنين ساختمان رويشي ريسه، تال يا تالس مي گويند.جلبك ها داراي چهار نوع كلروفيل a,b,c,d هستند.جلبك ها به دو صورت بنتوز و فيتوپلانكتون يافت مي شوند:بنتوز يا موجودات كفزي به آن دسته از جلبك هايي گفته مي شود كه به بستر آب متصل باشند.فيتوپلانكتون ها به صورت آزاد و بصورت معلق در آب زندگي مي كنند و قدرت شنا درخلاف جریانهاندارند.جمعيتهاي اين اجتماعات گياهي ريز و شناور در مقايسه با گياهان خشكي و ماكروفيت هاي زير آب، داراي عمر كوتاهي بوده و تنها در طي چند هفته رشد و نمو مي كنند و طي يك ماه يا كمتر نيز گونه ها جايگزين يكديگر مي شوند.توليد مثل در جلبك ها به سه صورت رويشي، غيرجنسي و جنسي انجام مي گيرد. غير از سيانوفيتا، توليد مثل جنسی )آميزش دو سلول جنسي باهم )در تمام جلبك ها ديده مي شود.جلبك ها از راه برداشت مواد غذايي و تنظيم pH به حفظ كيفيت آب كمك مي كنند.در نتيجه هر سلول جلبكي يك فيلتر زيستي زنده است(اسدالهی.ر،1389). فیتوپلانکتونها به عنوان اولین حلقه زنحیره غذایی در اکوسیستم های آبی قادر به فتوسنتز بوده و در واقع اولین تولید کنندگان در منابع آبی می باشندوانرژی نورانی از خورشید و مواد معدنی از آب گرفته و آن را در دسترس زنجیره بعدی می گذارند.علاوه بر این نقش مهم، آنها تصفیه کنندگان بیولوژیکی منابع آبی بوده و pHمحیط را تعدیل می نمایند. آمار ماهیگیری که از طریق سازمان جهانی خواروبار(F.A.O) منتشر شده است نشان می دهد که مجموع محصولات موجودات آبزی از سال 1948 میلادی تا سال 1970 از 20 میلیون تن در سال به طور مداوم رو به افزایش بوده تا اینکه در سال 1970 میلادی به 70 میلیون تن در سال رسیده است.لیکن از سال 1970 حداقل تا سال 1977 میلادی تقریبا ثابت مانده است. از آن جایی که این مجموعه را غالبا ماهی تشکیل می دهند،این آمار چنین پیشنهاد می نماید که ماهیگیری در دریا ودر سطح جهانی تقریبا به مرزی رسیده است که عدم افزایش و تامین محصولات اولیه در زنجیره غذایی ماهی ها یعنی آلگ ها اجازه افزایش بیشتر از آن را نمی دهد. بسیاری پذیرفته اند که ماهی ها خود شکارچیان اولیه یا ثانویه محسوب می شوند.بنابرین ازدیاد آنها به چرخه غذایی ارتباط دارد که بایستی از طریق افزایش منابع اولیه (به طور عمده فیتوپلانکتونها وآلگ ها ) آن را افزایش داد. لذا اهمیت گروهی ازآلگ ها یعنی فیتوپلانکتونها و نقش آنها در زنجیره غذایی آبزیان و در نهایت محصولات دریایی و غذای انسان ها به خوبی مشخص میشود. به طوری که تخمین زده شده تنها فیتوپلانکتونها مسئول 75% کل محصول دهی اولیه دریاها می باشد(دیار کیان مهر،1384). فیتوپلانکتونها بدلیل دارا بودن ماکروالمنت ها و میکروالمنت های لازم ،در بسیاری از واکنش های آنزیمی نقش کوفاکتور را اعمال می کنند(1978،Sorina).بسیاری ازآنها شاخص های بیولوژیکی آب می باشند و نماینگر وضعیت اکولوژیکی محیط می باشند. این زی شناوران در تهیه مواد غذایی انسان و موجودات دریایی قابل استحصال نظیر ماهی و صدف کاربرد دارند(فلاحی کپور چالی،1382) ،به علاوه در تولید انبوه زئوپلانکتون ها همچون روتیفر ،کوپه پودا و آرتمیا نقش دارند که زئوپلانکتون ها نیز خود به عنوان منبع غذایی در رشد مراحل لاروی سخت پوستان و ماهیان منجمله در تکنیک پرورشی آب سبز لارو ماهیان دریایی دارای اهمیت و کاربرد می باشند(Lavena&Sorgeloos 1996 ). بدلیل داشتن رنگدانه ،ویتامین، اسید های چرب و پروتئین از اهمیت غذایی بالایی در کلیه منابع آبی و آبزی پروری برخوردارند.در حقیقت قسمت عمده احتیاجات فیتوپلانکتونی دنیا از جانب نرمتنان بوده،برای اینکه هنوز جایگزین مناسبی برای تغذیه آنها پیدا نشده است و چین تولید کننده اصلی آن می باشد. اگر چه تولید فیتوپلانکتون برای آبزی پروری شامل گونه های متعددی می باشد، اما درخواست یکسان از Spirolina در حدود4500-2000 تن وزن خشک در سال ، نشان دهنده با اهمیت بودن این گونه است.تقریبا 90% از 5/14 میلیون تن تولیدات آبزی پروری در سال 1993 با استفاده از فیتوپلانکتونهای پرورشی به عنوان منبع غذایی در طی یک ویا چند مرحله از رشد آبزیان صورت گرفت(Duerr , et al .,و) et al . 1998 منبع غذایی در طی یک ویا چند مرحله از رشد آبزیان صورت گرفت(تن تولیدات ابزی پروریولید کننده اصلی آن می باشد. اگر 1998 ) . جنس های فیتوپلانکتونی که برای غذادهی به لارو آبزیان ترجیح داده شده اند عبارتند از: Thalassiosirs cleve , Tetraselmis stein Nannachloropsis hibberd , chaetoceros ehremberg , Isochrysis parke , , Chlorella vulgaris (Duerr , et al .,و) et al . 1998 منبع غذایی در طی یک ویا چند مرحله از رشد آبزیان صورت گرفت(تن تولیدات ابزی پروریولید کننده اصلی آن می باشد. اگر 1998 ) . امروزه بیشتر احتیاجات از فیتوپلانکتونها به وسیله شرکتهای داخلی تهیه شده که آنها را در داخل واحد های تخصصی و یا در داخل تانکهای پرورش لارو کشت میدهند. در حقیقت پرورش فیتوپلانکتون حاصل از سرمایه گذاری زیاد و مخارج مداوم است که تولیدکننده تمایل دارد که آن را به حداقل برساند(Benemann,1992 )در مطالعات گذشته کاربرد فاضلاب ثانویه در پرورش مخلوطی از گونه های فیتوپلانکتون دریایی با نتایج خوبی همراه بود(Dustan and Menzel,1971;Dustan and Tenore,1972; Goldman and Stanley,1974).همچنین پرورش تک گونه ای فیتوپلانکتون ها نیز موفقیت آمیز بوده است (Yoneahigue-Braga ,1977;Costa ,1999). در پرورش دو گونه ای فیتوپلانکتون ها که در برزیل در سال 2004 انجام گرفت، سودمند بودن پساب شهری به عنوان منبع ماده مغذی لازم جهت پرورش فیتوپلانکتون ها به خوبی اثبات گردید(Koening&Demacedo ,2004).بدین روش علاوه بر امکان معرفی و تولید انبوه فیتوپلانکتون در سیستم های نیمه متراکم ، می توان نسبت به تولید روغن های غیر اشباع ،آگار و ... در کنار اثر تصفیه کنندگی اقدام نمود. 1-2.هدف با توجه به اهمیت زیاد جلبکها و نقش آنها در اکوسیتم های آبی در دو دهة گذشته به كشت جلبك ها به علت كاربرد آنها در زمينه هاي مختلف توجه زيادي شده است. باوجود اينكه هنوزمشكلاتي در ارتباط با تكنولوژي و هزينة توليد آنها وجود دارد ولي در چندين كشور كشت انبوه جلبك ها با موفقيت انجام شده وتحقيقات زيادي نيز در حال اجرا مي باشد(اسدالهی.ر،1389). از كشت انبوه جلبك ها در زمينه هاي مختلف: استفاده به عنوان پروتئين مكمل در جيرة غذايي انسان،خوراك دام، طيور، ماهي و دوكفه اي به صورت مكمل پروتئين و ويتامين، در داروسازي براي درمان سرطان پوست، آنتي بيوتيك، در استخراج بتاكاروتن به عنوان رنگ طبيعي در مواد غذايي، توليد گليسرول براي استفاده در مواد غذايي و...استفاده مي شود.هدف از توليد غذاي زنده، كشت فیتوپلانکتونها و تهیه غذا برای رده های باللی هرم غذایی و در نتیجه مورد استفاده ماهیان به صورت مستقیم و غیر مستقیم و در نهایت به انسانها می رسد.به عبارت ديگر هدف ازكشت جلبك ها به دست آوردن بالاترين تراكم در كمترين زمان ممكن است.تجربه در پرورش ماهي و بي مهرگان آبزي نشان داده كه رشد و بقاي آن ها، با مصرف غذاهاي زنده به تنهايي يا با غذاهاي بي حركت، بيشتر است.بر اساس تحقیقات انجام شده ،فیتوپلانکتونها پایه و اساس تمام زنجیره های غذایی آبی بوده و حمایت کننده تولید از منابع تجدید شونده به میزان 100،000،00 تن صید در سال می باشند، بنا براین که فیتوپلانکتونها، نقش حیاتی را در پرورش موجودات آبزی مانند صدف،میگو و ماهی دارند و دارای یک اهمیت راهبردی برای آبزی پروری باشند.علاوه بر این مواد استخراج شده از این ارگانیسمهای نور پسند ،کاربردهای فراوانی در صنایع غذایی حیوانی، انسانی، بهداشتی و آرایشی دارند(Muller-Fenga,2000 ).بر اساس آمار منتشر شده از FAO(Shats,1999) بررسی آبزی پروری حاصل از مصرف گونه های فیتوپلانکتونی نشان می دهد که کل مصرف فیتوپلانکتون در سال 1997 در حدود 1،500،000 تن وزن خشک بوده است ، که این رقم 5 برابر کمتر از تولید اولیه اقیانوس ها که می تواند به10تن وزن خشک برسد، می باشد(Longhurst etal ., 1995;Pauly&Christensen,1995) . از آنجاییکه تکنیک های پرورش لارو نرمتنان در چند دهه گذشته توسعه پیدا نموده است و غذاهای جدیدی نیز مانند مخمر، باکتری،ذرات میکروبی، مواد همبند و فیتوپلانکتونهای خشک و منجمد نیز جهت تغذیه آنها مورد بررسی قرار گرفته است، ولی با این وجود هنوز هم تنها فیتوپلانکتونها بصورت تازه مورد مصرف غذایی قرار می گیرند(Robert&Trintignac,1997 ) زیرا در آن مقطع زمانی هیچ کدام از اینها به قدر کافی مزیتی در جهت اینکه بتوانند جایگزین مناسب برای فیتوپلانکتونهای زنده باشند نداشتند. موسسهMartek کلمبیا ، ارزش آلک های تولید شده در آبزی پروری در سراسر دنیا در حمایت از صنعت دو کفه ای ها و میگو 34 میلیون دلار در سال برآورد نمود(Liao,1991 ). Duerr و همکاران (1998 )قیمت هر کیلو گرم وزن خشک آلگ را معادل 50 دلار بیان شد.قابل توجه است که این رقم بدون در نظر گرفتن هزینه های تولید میکرو آلگها برای دیگر بخش های آبزی پروری همچون پرورش کپور ماهیان،سخت پوستان و ماهیان دریایی می باشد. بنابراین آنچه در میان آلگ شناسان و پرورش دهندگان اهمیت می یابد، کاهش بهاء تولید میکرو آلگ ها ست.بدین هدف در برخی نقاط دنیا پرورش گونه های میکرو آلگی مورد نیاز سیستم های آبزی پروری را با استفاده از محیط کشت جایگزین پساب ثانویه شهری مورد آزمایش قرار داده اند تا علاوه بر کاهش هزینه تولید غذای آبزیان،اثر تصفیه کنندگی گونه های مختلف میکرو آلگی را نیز سنجیده و مورد بهره برداری قرار دهند(Koening&Demacedo,2004 ). پساب شهری منبعی از میزان بالای مواد آلی و مغذی بوده که باعث تقویت رشد میکرو آلگ ها می شوند،از بین این مواد می توان به آمونیوم،نیترات و فسفات اشاره نمود که در یوتریفیکاسیون شرکت فعال دارند. استفاده از میکرو آلگ هادر تصفیه پساب های شهری برای حذف مواد مغذی و مواد آلی در حال اجراء و مطالعه می باشد و در خیلی از آزمایشگاه ها به علت هزینه کم و بازدهی خوب انجام می گیرد، اما نکته قابل توجه در این خصوص قابلیت سلول های آلگی برای جذب مواد مغذی مانند ازت و فسفر پساب و استفاده از آنها در جهت رشدشان می باشد. مطالعات اخیر گزارش نموده اند که خیلی از گونه های آلگی خصوصا Chorella و Scenedesmus به این آلودگیها مقاوماندوقابلیترشد هتروتروفی بر روی این مواد مغذی را دارند (Tam&Wong,1996) و این نشان می دهد که سیستم پرورش میکرو آلگ ها می تواند به عنوان یک جایگزین فرایند فرعی تصفیه برای حذف مواد مغذی از پساب ها و استفاده از میکرو آلگ ها در جهت پرورش آبزیان باشد. مزیت این تکنولوژی استفاده مفید از مواد مغذی پساب برای رشد میکرو آلگ ها و تصفیه پساب به وسیله تولید اکسیژن است. فرضیه های این پروژه عبارتند از : فیتوپلانکتون Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri در پساب شهری قابل پرورش هستند. میزان حذف ازت و فسفر در پسابهای شهری بعد از پرورش بالا است. میزان کلرفیل (برآورد میزان تولید اولیه )استحصالی از این طریق قابل توجه است. عوامل محیطی (نور ، دما، شوری،کیفیت پساب و ....) در فیتوپلانکتون Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri نقش دارند. بنابراین اهداف این پروژه شامل موارد زیر می باشد: مقایسه میزان رشد فیتوپلانکتون Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri در طی دوره پرورش در پساب شهری به عنوان محیط کشت روند تغیرات میزان ازت و فسفر در طی دوره پرورش در پساب شهری میزان کلرفیل استحصال شده از این دوره پرورش 1-3. طبقه بندی آلگ ها جلبك ها به 10 دسته تقسيم شده اندكه 6 دسته ي آنها در آبزي پروري مصرف ميشوند. Spirolina plantensisجزء گروه جلبکهای سبز –آبی وChaetoceros muelleri جزء گروه دیاتومهها طبقه بندی می شوند(اسدالهی.ر،1389). جلبك هاي پرورشي مورد استفاده در آبزي پروري(اسدالهی.ر،1389): 1-3-1. سيانوباكتري ها يا جلبك هاي سبز – آبي: ابتدايي ترين گروه جلبك ها بوده وهم خصوصيت هاي باكتري ها و هم جلبك ها را دارند. اين جلبك ها فقط كلروفيل a دارند. جلبك هاي سبز- آبي تك سلولي، كلوني ورشته اي در آبزي پروري هم به عنوان غذا وهم به عنوان موجودات مزاحم مطرح اند. سه جلبك مشهور از اين نوع جلبك ها كه آنها را پرورش ميدهند: الف- اسپيرولينا)آب شيرين وآب شور( : رشته اي وبدون هتروسيست است كه به شكل مارپيچ يا فنري ديده ميشود. در مكزيك، تايوان، تايلند، ژاپن، استراليا وآمريكا كشت در حوضچه ها و استخر هاي پرورش انجام ميگيرد. رشد اسپيرولينا در شرايط مطلوب بسيار سريع است. درصد پروتئين اسپيرولينا بسيار زياد است. ب-اسيلاتوريا)آب شيرين و آب شور(: شناي آزاد ندارد. ممكن است به جايي چسبيده يا شناور باشد. اسيلاتوريا اغلب بي ضرر است. ولي ميتواند موجب ايجاد بوي نم و ناي خاك شده و مزاحمت آشكار ايجاد كند. ج-آنابنا(آب شيرين وآب شور:( آنابنا يك موجود مزاحم است كه اغلب موجودات پرورشي از آن تغذيه نميكنند،همچنين بوي نامطبوع ايجاد ميكند. 1-3-2. كلروفيت ها-جلبك هاي سبز: جلبك هاي سبز پيشرفته ترين گروه جلبك ها بوده وداراي كلروپلاست وكلروفيل b و aجلبك هاي سبز پيشرفته ترين گروه جلبك ها بوده وداراي كلروپلاست وكلروفيل b و a وچندين نوع كاروتنوئيد بوده و اغلب به رنگ سبز علفي اند.هنگامي كه كشت هاي آنها متراكم شده و نور محدود ميشود در هر سلول كلروفيل بيشتري توليد شده وسلول ها سبز تيره تر ميشوند. جلبك هاي داراي سلول هاي انفرادي يا رشته اي، مشهورترين انواعي هستند كه در آبزي پروري وجود دارند. به طور كلي سلول هاي انفرادي منبع غذايي بوده و جلبك هاي رشته اي موجودات مزاحم اند. چند نمونه از جلبك هاي سبز: الف- تتراسلميس:جلبك سبز متحرك است. 9-10 میکرون عرض و 12-14 میکرون طول داشته و دارای 4تاژك كه ازيك شيار در انتهاي قدامي سلولي بيرون مي آيند.سلول ها چهار قسمتي بوده وطويل شده اند وممكن است لكه ي چشمي متمايل به قرمز داشته باشند. ب-كلاميدوموناس: جلبك سبز متحرك با 11-5/6 میکرون عرض و14-5/7 میکرون طول ودارای 2 تاژک است كه از نزديك يك برآمدگي در انتهاي سلول بيرون آمده اند. سلول ها گرد تا طويل بوده واغلب يك لكه ي چشمي قرمز دارند. پ- نانوكلريس:جلبك سبز غير متحرك وبدون تاژك است. سلول هاي گرد بسيار كوچك كه5/2-5/1ميكرون قطر دارد. سلول ها تمايل دارند در كشت شناور شوند و بدون هوادهي در كشت معلق مي مانند(در آبزي پروري يك مزيت است). ت- دوناليلا:جلبك سبز متحرك با دو تاژك ميباشد، 8-5 ميكرون عرض و12-7 ميكرون طول دارند .سلول ها به سرعت درآب حركت ميكنند وسلول ها گرد تا طويل بوده و اغلب لكه ي چشمي قرمز دارند. توليد مثل تقسيم ساده ي سلول مادر به دو سلول دختر است. ث- كلرلا:جلبك غير متحرك وبدون تاژك، داراي كلروپلاست به شكل فنجان است. سلول ها با تشكيل8-2 سلول دختر درون سلول مادر توليد مثل ميكنند.كلرلا از نظر اقتصادي بسيار مهم بوده و حاوي مقدار زيادي پروتئين ، ويتامين و چربي است. ج- سنه دسموس )آب شيرين ):جلبك سبز غير متحرك كه اغلب به صورت كلوني هاي چهار سلولي صاف مي باشند. .سلول ها بيضي يا نيزه اي شكل وبرخي داراي خار يا شاخ هستند.دركشت انبوه به عنوان پروتئين تك سلولي استفاده ميشود.و در آب غني از مواد مغذي به خوبي رشد ميكند. چ-آنكسيترودسموس(آب شيرين):يك جلبك سبز غير متحرك كه معمولا تك سلولي، با سلول هاي دراز باريك و هلالي شكل است. اين موجود آلاينده ي رايج منابع آب بوده و ميتواند در لوله ها و ظروف آب و محلول هاي ذخيره زندگي كند. اغلب به عنوان منبع غذايي كشت نميشود. ح- سلناستروم(آب شيرين):جلبك سبز غير متحرك با 4-2 ميكرون عرض و24-8 ميكرون طول ميباشد.سلول هاي هلالي شكل كه شايد به هم بپيچند. اين جلبك فقط حاوي مواد مغذي معدني است و كلوني تشكيل نميدهد. 1-3-3.كريسوفيتا- دياتومه ها: دياتومه ها گروهي منحصر به فرد از جلبك ها هستند با ديواره ي سلولي متشكل از دي اكسيد سيليس كه از نظر تركيب شيميايي شبيه به عقيق معدني است.ديواره ي سلولي توسط تعداد زيادي حفره سوراخ سوراخ شده كه آنها را به يك آلگ بسيار مطلوب تبديل كرده و به صورت تجاري در بسياري از وسايل صافي وفيلتر كننده به كار مي روند.به دو گروه عمده يعني شعاعي و دو طرفه تقسيم مي شوند.دياتومه ها ارزش اقتصادي بسيار زيادي دارند. به چند نمونه اشاره مي كنيم: الف-كيتوسروس:بدنه اصلي جلبك به شكل يك پتري ديش است.كشت هاي بزرگ ظاهر قهوه اي و سلول هاي منفرد رنگ قهوه اي طلايي دارد. ب-سيكلوتلا:يك جلبك با تقارن شعاعي و سلول هاي منفرد مي باشد. اين جلبك به شكل تاير بوده و علائم مشخصي روي سطح ولبه ها ي سلول دارد. پ-تالاسيوسيرا:يك جلبك پلانكتوني رايج در آبزي پروري با تقارن شعاعي كه به طور معمول به صورت سلول منفرد زيست مي كند.اما ممكن است زنجير تشكيل دهد. ت-اسكلوتنما:يك جلبك كه تشكيل زنجير داده و سلول هاي به تقريب كروي آن به وسيله ي رشته هاي سيليسي طويل به هم متصل شده اند ويك جنس پلانكتوني و غذايي رايج در آبزي پروري است. ت-فنوداكتيلوم:تقارن دو طرفه و دو شكل دارد:يك نوع آن به شكل قايق ونوع ديگر برخي اوقات سه گوش است.نوع دو طرفه قايقي شكل بوده وبسياري از دياتومه هاي غير خوراكي اين ظاهر عمومي را دارند. 1-3-4. كريسوفيتا-جلبك هاي قهوه اي-طلايي: جلبك هاي قهوه اي-طلايي با دياتومه ها خويشاوندند، ولي در بيشتر طول زندگي خودديواره ي سلولي سيليسي ندارند.همه كلروپلاست دارند.چندين نوع آنها چربي وروغن ذخيره مي كنندكه از نظر غذايي براي موجودات پرورشي سودمند است.نمونه هايي از اين گروه : الف:ايزوكريسيس:جلبك متحرك داراي دو تاژك كه در هنگام شنا مي چرخند. ب-نانوكلورپسيس:جلبك غير متحرك ، متمايل به رنگ سبز ،بدون تاژك. پ-اليپسويدون:جلبك غير متحرك و بيضي شكل و بدون تاژك مي باشد. 1-3-5.رودوفيتا- جلبك هاي قرمز: جلبك هاي بزرگ معروفي هستند اما گونه هاي ميكروسكوپي كمي دارند.آنها فقط كلروفيل a دارند.جلبك هاي قرمز با سلول هاي انفرادي تاژك نداشته ومتحرك نيستند. جلبك هاي داراي سلول هاي انفرادي ممكن است در آبزي پروري استفاده شوند. يك نمونه از اين جلبك: پورفيريديوم : كه مخصوص آب شور است. داراي سلول هاي انفرادي گرد ميباشد. در كشت به صورت متمايل به قرمز يا سبز-آبي به نظر مي رسد. 1-3-6 .اوگلنوفيتا: اوگلنوفيت ها توسط برخي متخصصان رده بندي، جزو جلبك هاي سبز وتوسط بعضي ديگر جزو آغازيان تقسيم بندي شده است.زيرا هم خصوصيات گياهان و هم خصوصيات جانوران را دارند.اين جلبك يوكاريوت بوده ويك لوله ي مري نيز دارند كه به آنها اجازه مي دهد ذرات غذايي را ببلعند.بيشتر جلبك هاي اين گروه مي توانند با تغذيه از باكتري ها يا ذرات آلي كوچك در تاريكي زنده بمانند.آنها يك تاژك طويل دارند. ديواره ي سلولي ندارند اما يك لايه ي خارجي پروتئيني سخت به نام پليكل دارند وظاهر سبز علفي دارد. درآبزي پروري نمونه هاي داراي سلول انفرادي به عنوان منبع غذايي يا موجودات مزاحم حضور دارند.اوگلنا در محيط هاي غني از مواد غذايي رايج است. اوگلنا يك جلبك سبز متحرك با يك تاژك است كه كلروپلاست به تعداد زياد دارد. 1-3-7. كريپتوفيتا: كريپتوفيتا گروه منحصر به فردي از جلبك ها و داراي سلول هاي انفرادي اند.اعضاي اين گروه تاژك داشته ومتحرك اند.همه يك يا دو كلروپلاست داشته وداراي چندين نوع كارتنوييدند كه به آنها رنگ متمايل به قهوه اي مي دهد.چند نوع آنها چربي وروغن ذخيره مي كنند كه براي موجودات پرورشي مفيد است.كريپتوموناس معروفترين جنس كريپتومونادهاست. 1-3-8. پيروفيتا: پيروفيتا شامل دينوفلاژله ها هستند.يك گروه منحصر به فرد موجودات تك سلولي كه داراي دو تاژك بوده و بيشتر اعضاي اين گروه متحرك اند.بيشتر گونه هانشاسته را به عنوان منبع غذايي ذخيره مي كنند.اعضاي آنها فتوسنتز كننده،انگل و همزيست اند.يكي از ويژگي هاي منحصر به فرد اين گروه ديوارهي سلولي آنهاست كه از صفحههاي سلولزي ساخته شده وبه آنها ظاهر زرهدار ميدهد .اما برخي گونه ها ديوارهي سلولي ندارند. جابه جايي اغلب به آرامي در يك مسير يا با كمي چرخش انجام مي شود .بسياري ازآنها تريكوسيست دارند يعني يك ساختار حاوي پروتئين كه ميتواند براي محافظت در مقابل شكار شدن درسطح سلول تخليه شود.پديده ي "كشند قرمز" مربوط به شكوفايي دينوفلاژله هاست كه به دليل رنگدانه هاي قرمز كه در اين موجودات تجمع يافته و تعداد زياد آنها در شرايط محيطي خاص به وقوع ميپيوندند .برخي گونه ها انگل ماهي بوده و مشكلاتي مانند (بيماري مخملي) ايجاد مي كنند. الف-سراتيوم : اين جنس يكي از مشهورترين جنس ها بوده و به راحتي قابل تشخيص است. با يك بازوي دراز و دو بازوي كوتاهتر صاف يا خميده به شدت مسطح شده اند اين موجود، آلايندهي رايج كش هاي آب شور است. ب-پريدينيوم: اين جنس يك دينوفلاژله ي رايج بوده و به شدت مسلح است. اغلب ظاهر گرد با يك تاج كوچك ودر برخي گونه ها پاهاي خار مانند دارد.اين موجود آلاينده ي رايج كشت هاي دريايي است. آلاينده هاي مختلف در كشت هاي ريز جلبك به وجود مي آيد.برخي بي ضررند. در حاليكه بعضي ديگر مشكلات جدي براي ريز جلبك يا حيوانات پرورشي ايجاد مي كنند. هنگامي كه ريز جلبك كشت مي شودبراي به حداقل رساندن آلودگي بايد موارد احتياطي زيادي رعايت شود. دو دستة اصلي تك ياختگان جانوري يعني مژك داران و آميب ها در آبزي پروري آلاينده هاي رايجي هستند. Chaetoceros Spirolina 1-4. علل تکثیر و پرورش آلگ ها اگر آلگ ها از روی کره زمین و اقیانوس ها برداشته می شدند در حیات انسانها و همه موجودات اختلال ایجاد می شد.اولین تاثیر سوء فقدان آلگ ها بر روی آبزیان می باشد که غذای آنها را تشکیل می دهند. بسیاری از آلگ ها میکروسکوپی بوده ودر سطح آب زندگی می نمایند و آنها را فیتوپلانکتون می نامند. فیتوپلانکتون ها به عنوان موجودات تولید کننده در صدر زنجیره غذایی آبزیان قرار می گیرند و از لحاظ تولید اکسیژن و غذا نقش اساسی دارند، بنابراین به علت کاربردهای فراوان ،تکثیر و پرورش آنها برای مقاصد مختلفی صورت می گیرد. به طور کل کاربرد فیتوپلانکتون ها را می توان به صورت زیر بیان کرد: 1-4-1.مصارف شیلاتی: فیتوپلانکتون ها تولید کنندگان مهم مواد آلی در محیطهای آبی می باشند و این به علت داشتن کلرفیل می باشد. آلگ ها موجودات فتواتوتروف محسوب شده و از طریق فتوسنتز غذا و انرژی تولید می نمایند.در اکوسیستم های آبی فیتوپلانکتون ها بخش مهمی از زنجیره غذایی موجودات آبزی و ماهی ها را تشکیل می دهند و لذا بخش عمده ای از تولیدات آبزیان مستقیما وابسته به وجود آنهاست. فیتوپلانکتون ها نه تنها تامین کننده غذا و انرژی در محیط های آبی هستند بلکه به واسطه عمل فتوسنتز و متصاعد نمودن اکسیژن محیط اطراف خود را اکسیژنه نموده و برای حیات آبزیان مساعد می نمایند.(دیار کهن مهر ،1384 ) استفاده از فیتوپلانکتون ها در هچری های ماهی ، هم به جهت تولید غذای زنده و هم برای حفظ کیفیت محیط پرورش لازم می باشد. همچنین آنها می توانند در تهیه غذای خشک ماهی ها برای یک رشد خوب مورد استفاده قرار گیرند. استفاده از طعمه های غذایی پلانکتونی کوچک و زنده به نام روتیفر Brachionus plicatilis هنوز به عنوان یک شرط لازم برای موفقیت در هچری لاروهای کوچک ماهیان دریایی مانند Sea breams و ماهیان پهن می باشد. این غذاهای زنده را می توان به صورت مصنوعی بر روی پایه مخمر فراهم کرده ولی نسبت به فیتوپلانکتون کارایی اش کمتر می باشد. در این رابطه به طور کل فیتوپلانکتون ها در سه جهت ایفای نقش می کنند: الف).بازیاف سریع جمعیت های روتیفر بعد از متلاشی شدن ب).بهبود کیفیت تغذیه با منشاء غذای زنده ج).آلودگی باکتریایی کمتر برای بسیاری از گونه های جانوری آب شیرین و شور ،معرفی فیتوپلانکتون به استخر های پرورشی منجر به نتایج بسیار عالی از نظر بقاء ،رشد و شاخص تبدیل ، نسبت به وقتی که در آب زلال پرورش می یابند، دارد(Muller-Fenga,2000 ). استفاده از آرد جلبك در غذاي دام و آبزيان، اولين بار در سال ۱۹۶۰ در كشور نروژ بوده است كه آن هم از جلبكهاي قهوه اي، خشك و آسياب شده تهيه شده كه تقريبا از هر ۵۰ هزار تن جلبك تر برداشت شده، حدود ۱۰ هزار تن آرد جلبك بدست مي آيد كه ارزش دلاري آن ۵ ميليون دلار آمريكا مي باشد. در برخي از کشورهاي آسيايي مثل ژاپن ، چين و برخي از کشورهاي اروپايي مثل فرانسه ، فنلاند ، اسکاتلند و نيوزلند ، از جلبکهاي دريايي به ويژه جلبکهاي قهوه اي براي خوراک حيوانات اهلي استفاده مي کنند. در اسکاتلند، جلبکهاي قهوه اي سارگاسوم، فوکوس و لارمينا بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرند. در فنلاند از لاميناريا و آلاريا استفاده مي شود. از ماکروسيس تيس نيز براي تغذيه دامهاي اهلي استفاده مي شود، زيرا سرشار از ويتامين A و E است. استفاده از جلبکها به عنوان علوفه، تا 10٪ توليد شير را افزايش مي دهند، بدون اينکه هيچ تغييري در مزه و طعم آن ايجاد نمايد . مقدار چربي و کرۀ شير نيز افزايش مي يابد جلبک کلرلا ولگاريس در صنعت دام، طيور و آبزيان نقش مهمي را ايفا مي کند. همچنين بعنوان داروي جايگزين آنتي بيوتيک مورد استفاده در اين صنايع کاربرد هاي وسيعي دارد. مواد معدني و ويتامينهاي زيادي که در جلبکهاي دريايي وجود دارد، استفاده از آنها را در صنعت مرغداري افزايش داده است. زردۀ تخم مرغ بعد از تغذيه مرغ با جلبکهاي دريايي، داراي يد و کاروتن بيشتري است. به علاوه، مرغهايي که با جلبک تغذيه مي شوند در دفعات بيشتري تخم گذاري مي کنند و به دليل خوابيدن بيشتر روي تخمها ، جوجه بيشتري نيز توليد مي نمايند. جلبک ها به عنوان يک منبع غذايي براي ماهيان، پستانداران و ديگر جانوران از اهميت ويژه اي برخوردارند. وابستگي انسان به ماهي و ساير جانوران آبزي براي تکميل خوراک خود واقعيتي است که بر کسي پوشيده نيست. بنابراين جلبک ها به طور غير مستقيم ارزش بسيار ارزنده اي براي انسان ها دارند استفاده از ريزجلبک ها در آبزي پروري ميکرو الگ ها را در تغذيه لارو آبزيان پرورشي از قبيل برخي ماهيان، عمده نرمتنان و سخت پوستان پرورشي و نيز در پرورش زئوپلانکتونهاي پرورشي مورد استفاده در آبزي پروري ( غذاي زنده مثل دافني، روتيفر و..) بکار مي برند. کاربرد ريزجلبکها در پرورش دو کفه‌اي ها براي پرورش دوکفه‌ايها معمولاً از چند گونه ريزجلبک به طور ترکيبي استفاده مي‌شود تا اينکه تمام نيازهاي جانور تامين گردد. عمدتاً شامل Iso chrysis galbara (خانواده‌ي T. Iso) و farlova lutheri و Chaetoceros calcitrans مي‌باشد. البته گونه‌ هاي ديگري نيز در اين زمينه کاربرد دارد. در پرورش دوکفه‌ايها Abalone از دياتومه‌ها مثل Nitzschia.وNavicula استفاده مي‌شود. کاربرد جلبک ها در تغذيه سخت پوستان در پرورش ميگو از دياتومه هاي Chaetoceros spp , Skeletonema spp استفاده مي شود. در پرورش روتيفر نيز از گونه هاي Isochrysis sp, P.lutheri,T.suecia , Nannochloropsis spp استفاده مي شود.گونه هاي ديگري که ارزش غذايي براي تغذيه لارو سخت پوستان دارند شامل :C.calcitrans, Cmuelleri, P.lutheri T. suecica. برخي از ماهيها فقط از دياتومه ها تغذيه مي کنند. يک نوع ماهي، تنها از جلبکهاي سبز آبي و سبز براي تغذيه استفاده مي نمايد. جلبکهاي دريايي منبع خوبي براي تامين کبالت هستند. ميزان کبالت اين جلبکها حدود 10 برابر بيشتر از گياهان تيره گندم است. کبالت از عناصر معدني ضروري در رژيم غذايي موجودات به شمار مي رود. 1-4-2. مصارف انسانی : در بخش های مختلف دنیا بیش از صد گونه از آلگ ها و عمدا آلگ های قهوه ای و قرمز تعدادی از آلگ های سبز مورد استفاده غذایی قرار می گیرند. آلگ ها به علت سر شار بودن از مواد معدنی ،ویتامین ها ،هیدروکربن ها و پروتئین ها که در درون سلولها و یا دیواره سلولها وجود دارند،مورد استفاده غذایی انسانها قرار می گیرند.کشت و پرورش آلگ های دریایی برای مصرف غذایی از سالها پیش در کشور هایی نظیر چین و ژاپن بسیار متداول بوده است. ژاپن اولين کشوري که روش صنعتي کشت و پرورش جلبک را ابداع کرد. تنها در سال 1995 در ژاپن 220000 تن جلبک بصورت غذاي انسان مصرف شده است. استفاده از جلبک‌هاي دريايي بعنوان غذاي جايگزين حاوي كمي پروتئين، تمام اسيدآمينه ضروري، ويتامين‌ها، مواد معدني، اسيدهاي چرب غيراشباع با چند پيوند دوگانه مانند آراشيدونيک اسيد، ايکوساپنتئنويک اسيد و دوکوسوهگزائينويک اسيد هستند. حدود 60% تا 70% وزن خشک اسپيرولينا پروتئين مي باشد. امروزه از اسپيرولينا در کلوچه ها، نانها، سالاد و سوپ استفاده مي نمايند و در کشورهاي اروپايي براي بهبود رژيم غذايي قرصهاي اسپيرولينا بصورت روزانه مصرف مي شود. استفاده از جلبکها براي تغذيه انسان سابقۀ طولاني دارد و به سالهاي قبل از ميلاد ميرسد. طي قحطي بزرگي که در اواسط قرن نوزدهم در انگلستان بر اثر آلودگي قارچي سيب زميني رخ داد، يک نوع جلبک قرمز دريايي جايگزين مهمي براي محصولات سيب زميني شد. مشتقات اسيد آلژنيك همچنين در تهيه سوپ، ‌خامه و سس و ديگر مواد غذايي مورد استفاده قرار ميگيرند. با توجه به رشد جمعيت و کمبود منابع کشاورزي در خشکي، اين روشها مي تواند به استفادۀ بهينه از منابع کمک نمايد. برخي جلبکهاي غذايي مهم عبارت اند از : * از جلبکهاي قهوه اي جنسهاي لاميناريا، سارگاسوم و آلاريا معروفند. در ژاپن غذاهاي خاصي از لاميناريا و آلاريا تهيه مي شود. در آمريکاي جنوبي، نوعي جلبک قهوه اي را جمع آوري کرده و پس از خشک کردن و نمک زدن، به تدريج به مصرف تغذيه مي رسانند. جلبکهاي قهوه اي در حدود 15٪ پروتئين، 17 نوع اسيد آمينه، 56/1٪ چربي و 57٪ کربوهيدرات دارند. به علاوه، مقادير مناسبي از مواد معدني، کاروتن و برخي مواد ديگر را دارا مي باشند. * از جلبکهاي قرمز جنسهاي پورفيرا و کوندروس معروفند. پورفيرا از مهمترين جلبکهاي قرمز است که توسط انسان به عنوان غذا مورد استفاده قرار مي گيرد. در ژاپن به تنهايي حدود 30 هزار تن پورفيرا در سال مصرف مي شود. جلبک پورفيرا غني از ويتامينهاي D ,C ,B ,A و E است و مقدار قابل توجهي پرئتئين دارد. هر 100 گرم پورفيرا به طور ميانگين 4/11 گرم آب، 6/35 گرم پروتئين، 7/0 گرم چربي، 3/44 گرم کربو هيدرات و 8 گرم مواد معدني دارد. جلبک قرمز کوندروس به مقدار زيادي در آمريکا و اروپا به مصرف مي رسد. * از جلبکهاي سبز، جنسهاي اولوا و کلرلا معروفند. از اولوا که به خاطر شباهت پهنک آن به برگ کاهوي دريايي شهرت دارد، براي تهيه سالاد و سوپ استفاده مي شود. يک گونۀ معروف آن Ulva lactuca است. پروتئينهاي کلرلا تمام اسيدهاي امينه ضروري را دارا هستند، از اين رو در مسافرتهاي فضايي به عنوان فضايي به عنوان غذا مورد استفاده قرار مي گيرند . 1-4-3. مصارف کشاورزی : جلبكها بخاطر دارا بودن ميزان بالاي فيبر از يك طرف نقش مهمي در نرم كردن بافت خاك و حفظ رطوبت و از طرف ديگر بخاطر دارا بودن مواد معدني و عناصر كمياب اهميت دو چنداني دارند. بعد از استفاده از اين فرآورده ها، افزايش محصول، افزايش جذب مواد غذايي خاك، افزايش مقاومت به آفات خاص، افزايش جوانه زني بذر و مقاومت در مقابل يخ زدگي را در پي داشته است. جلبكهاي دريايي به علت داشتن فسفر، ‌پتاسيم و برخي از عناصر كم مقدار در بسياري از مناطق ساحلي به عنوان كود بيولوژيكي مورد استفاده قرار مي گيرند. برخي از اين جلبکها را با مواد آلي ديگر مخلوط مي کنند و براي حاصلخيزي خاک به کار مي برند و تعدادي ديگر را مستقيماً به زمين کشاورزي اضافه مي نمايند و اجازه مي دهند به مرور زمان پوسيده و مواد آنها جذب خاک شود. برخي از موارد استفاده از جلبکها به عنوان کودعبارت انداز : * در مزارع آزمايشي نشان داده شده که افزودن جلبکهاي سبز آبي تثبيت کننده ازت هوا(هتروسيست) به مزارع برنج ، تا 30٪ محصول برنج را افزايش مي دهند.هتروسيستها عمل تبديل ازت ملکولي هوا به نيتروژن آمونياکي را انجام مي دهند. امروزه اين جلبکها را به صورت انبوه کشت مي دهند و از آنهاکود تهيه مي کنند که اصطلاحاً به اين نوع کودها ،کود زيستي مي گويند. مزيت کودهاي زيستي نسبت به کودهاي حيواني يا شيميايي اينست که اين کودها به دليل داشتن فعاليتهاي حياتي و زنده بودن، از بين نمي روند و دائم در حال تکثير و افزايش هستند و عوارض جانبي کودهاي شيميايي يا حيواني را نيز ندارند. يکي ديگر از مزيت هاي مصرف کودهاي جلبکي کاهش بيماري هاي ناشي از کمبود عناصر معدني است که با مصرف کودهاي جلبکي اين بيماري ها قابل رفع بوده و براي نمونه مي توان به کمبود عناصر منگنز، بور و باريم اشاره کرد. از خواص مفيد کاربرد جلبک ها علاوه بر دارا بودن ازت و عناصر معدني بالا، دارا بودن هورمون هاي تنظيم کننده رشد در اين گياهان است. وجود ترکيبات هورموني چون اکسين، جيبرلين، فنيل استيک اسيد و سيتوکنين در جلبکهاي قهوه اي به اثبات رسيده است. وجود هورمون سيتوکنين درجلبک ها سبب تاثير گذاري در افزايش ميزان توليد سيب زميني مي شود.در مورد مرکبات مانند ليمو با دادن کود جلبکي زمان باقي ماندن ميوه را بر روي درخت افزايش داده و سبب رسيدگي کامل ميوه مي شود. مزيت و ويژگي ديگر کود هاي جلبکي اين است که اين کودها عاري از بذر علف هاي هرز و قارچها هستند و داراي پتاس زيادي هستند. کاربرد کود هاي جلبکي در مراتع سبب افزايش تندش بذر گونه هاي چون شبدر سفيد و نيز دفع نماتدهاي ريشه علف هاي مرتعي مي شود. در مورد محصولات باغي چون سيب، خيار و گلهاي زينتي نيز سبب کاهش ميزان کرم خوردگي مي شود. افزايش مقاومت سرمايي و عمر پوسته ميوه جاتي مانند گوجه فرنگي، کرفس، مرکبات و هلو نيز از ديگر ويژگي هاي و ارزش هاي کاربردي کودهاي جلبکي است. هلو هاي اسپري شده با کودهاي جلبکي عمر پوسته ميوه آنها چهار برابر افزايش نشان مي دهد و اثرات مشابهي نيز بر سيب، زردالو و پرتقال دارد. در مجموع افزايش کود هاي جلبکي به خاکهاي ماسه اي و گچي به ميزان زياد، کيفيت و حاصلخيزي خاک را افزايش مي دهند. افزودن مستقيم برخي از جلبکها به زمين کشاورزي به عنوان کود، نه تنها باعث افزايش محصول مي شود، بلکه گياه را از هجوم حشرات و بيماريها نيز حفظ مي کند. در برخي از کشورهاي پيشرفته، عصارۀ تغليظ شده جلبکهاي دريايي مختلف به عنوان کود مايع در فروشگاهها به فروش مي رسد. 1-4-4.مصارف صنعتی: مصارف صنعتی آلگ ها نیز از سالها قبل از قرن نوزدهم رواج داشته است. خاکستر آلگ های دریایی جهت ایجاد عصاره های حاوی نمک های سدیم و پتاسیم و ید مورد استفاده قرار می گرفته ،که جهت صنایع شیشه سازی ، صابون سازی و غیره کاربرد داشته است. 1-4-5. جهت تصفیه فاضلاب ها : فاضلاب هایی که عمدتا از ضایعات صنعتی و شهر نشینی ایجاد شده باشند دارای بسیاری از ترکیبات آلی و معدنی هستند که در آنها حل شده و به حالت معلق در آمده است. تصفیه چنین فاضلاب هایی غالبا یک امر اکسیژناسیون تلقی می شود. لذا پدیده اکسیژنه نمودن به وسیله آلگ هابسیار متداول است.برخی از آلگ ها نظیر Chorella,Euglena,Scenedesmus,Chlamydomonasو... در این پدیده بسیار موثر واقع می شوند.اکسیژنه نمودن فاضلاب ها به خصوص در توده های کوچک نظیر استخر ها ضرورت دارد تا بوی بد از آنها بر طرف گردد. به این ترتیب آلگ ها نقش مهمی را در تصفیه فاضلاب ها به عهده دارند که گاها به صورت طبیعی این پدیده انجام می شود. 1-4-6.در پژوهش های زیستی: جلبکهاي مثل کلاميدوموناس، کلرلا و استابولاريا در مطالعات فيزيولوژي، سيتولوژي و ژنتيک بسيار مورد استفاده قرار مي گيرند. از جلبک نيتلا براي نشان دادن حرکات سيتوپلاسمي و تجمع يونها استفاده مي شود. در تحقيقات فضايي نيز از کلرلا استفاده مي گردد. نکته مهم ديگر ارزشي است که آگار براي تهيه محيط هاي رشد باکتري ها و قارچها دارد و آن مقاوم بودن آگار در برابر باکتري هاي تبديل کننده ژل بسته به ژل مايع است، کما اين که مصرف آگار در صنايع داروسازي امريکا طي دهه هاي اخير چند برابر شده است. بخش ديگري از مصرف آگار نيز در حمل ماهي هاي آماده (طبخ) است که با مصرف آن مي توان از شکستگي ماهي ها در زمان حمل جلوگيري کرد. 1-5.عوامل موثر در پرورش آلگ ها: عوامل مختلفی در پرورش آلگ ها دخالت دارند که مهم ترین آنها عبارتند از : 1-5-1. نور: در کلیه موجودات فتوسنتز کننده ، نور نقش اساسی را ایفا می کند.نور به عنوان منبع تولید انرژی در آلگ ها شناخته شده است و در کشت های داخل آزمایشگاه نور توسط لامپ های فلورسنت و به صورت16:8 یا 24:0 (به ترتیب روشنایی، تاریکی)(Anonymous,1991) و یا 12:12(Doroudi,2001) تامین می گردد. 1-5-2. درجه حرارت: درجه حرارت محیظ آزمایشگاهی نقش به مراتب مهمتر از نور ایفاء نموده و تغییرات زیاد آن در طول شبانه روز می تواند منجر به نابودی سلولهای آلگی مخصوصأ گونه های حساس گردد. بنابراین تا حد امکان باید از تغییرات زیاد دمایی جلوگیری شود. مطلوبترین دما برای آلگ ها در شرایط آزمایشگاهی 24-18 درجه سانتی گراد و در مناطق گرمسیری مانند استان هرمزگان26-22 درجه سانتی گراد می باشد(Anonymous ,1991). دمای بالای 32 درجه سانتی گراد نیز در مواردی موجب خرابی سلولی و رسوب کشت ها می گردد. 1-5-3. شدت نور دهی: شدت نور دهی برای کشت مناسب آلگ ها10000-1000 لوکس بوده که مطلوبترین آن 5000-2500 لوکس می باشد(Anonymous ,1991). 1-5-4.شوری: شوری کمتر از دو عامل قبلی در پرورش آلگ ها موثر است،ولی به طور کل بستگی به گونه مورد نظر دارد. 1-5-5.نیتروژن وفسفر: اهمیت این عنصر به همراه پتاسیم،کلسیم،منیزیم و گوگرد در اواسط قرن نوزدهم توسط آزمایشات کشت کلاسیک ساشز نشان داده شد(بونی 1379). 1-5-6. کیفیت پساب: بشر به علت رایگان بودن منابع محیط زیست براحتی این بخش از فضولات تولیدی خود را در محیط تخلیه می نموده است. این عمل اثراتی همچون تخریب و ویرانگری محیط ،تهدید بهداشت و سلامت انسان ، به خطر افتادن حیات سایر موجودات،آلودگی منابع آب ، ایجاد مناظر زشت،بوهای ناخوشایند و... را به دنبال داشته است. روشن است که تخلیه پساب های شهری به منایع آب به خاطر آنکه مقادیر قابل ملاحضه ای از مواد مغذی برای ارگانیسم ها را داراست ،سبب کاهش اکسیژن محلول می شود ودر صورتی که این روند تا از میان رفتن کامل اکسیژن ادامه یابد باکتری های بی هوازی فعال می شوند(یوسفی،1372).از طرف دیگر پتانسیل ظرفیت پذیرش طبیعی محدود بوده و با رشد روز افزون جمعیت و افزایش فاضلاب ناشی از فعالیتهای گوناگون بشری، محیط زیست قادر به جذب این حجم پساب نیست، از این روست که تصفیه پساب مد نظر قرار گرفته است.عمل تصفیه در طبیعت و در مدت زمانهای طولانی و بالغ بر چندین روز خود به خود انجام می گیرد،امام کوتاه نمودن مدت زمان پالایش، یکی از مهمترین مسائل موجود در زمینه تصفیه پساب هاست. پسابهای شهری محلول رقیق تیره رنگی هستند که محتوی مواد معدنی وآلی می باشد. ازت در مواد آلی دفعی بدن وجود دارد به این ترتیب مشتقات ازته در پسابهای شهری به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم وارد خواهد گشت. ازت یکی از عناصر مهم واکنش های بیولوژیکی است ودر ترکیبات دارای انرژی زیاد مانند آمینو اسیدها و آمین ها که به نام ازت آلی خوانده می شود ،وجود دارد.تجزیه هوازی مواد آلی ازت دار سرانجام منجر به تشکیل نیتریت و نیترات می شود. ابتدا اکسیداسیون آمونیاک به نیتریت و سپس نیترات روی می دهد(شریعت پناهی،1368). فسفر نیز در فاضلاب به صورت آلی و معدنی وجود دارد. در ساختمان مولکول های آلی عنصر فسفر به کار رفته است،بدین لحاظ فضولات مهمترین منبع فسفر آلی در محیط های آبی و پساب هامی باشد.علاوه بر این پاک کننده ها نیز از منابع عمده فسفر در پساب ها می باشند.فسفر در اکثر پساب ها منحصرأ به صورت اشکال مختلف فسفات دیده می شود.فسفات ها نیز ممکن است به فرم های محلول و ذرات غیر آلی وجود داشته باشند.به علاوه فسفات ها در رسوبات ته نشین شده و لجن های بیولوژیکی به شکل مواد معدنی قابل ته نشینی ودر ترکیب با مواد آلی نیز وجود دارند(شریعت پناهی،1368).پساب ها به علت غنی بودن از مواد آلی و مغذی مانند نیترات و فسفات ،می توانند جایگاه مناسبی برای رشد میکروارگانیسم ها باشند. بنابراین پرورش فیتوپلانکتون های فتوسنتز کننده در پساب ها به جهت کاهش مواد مغذی و تصفیه پساب ها کاری عملی و ممکن است. 2-1.پیشینه تحقیق در مطالعات گذشته کاربرد فاضلاب ثانویه در پرورش مخلوطی از گونه های فیتوپلانکتونی دریایی با نتایج خوبی همراه بود. (Dustan and Menzel,1971;Dustan and Tenore,1972; Goldman and Stanley,1974) . همچنین پرورش تک گونهای فیتوپلانکتونها نیز موفقیت آمیز بوده است (Yoneshigue-Braga,1977;Costa,1999). در پرورش دو گونه ای فیتوپلانکتونها که در برزیل در سال2004 انجام گرفت، سودمند بودن پساب ثانویه شهری به عنوان منبع ماده مغذی لازم جهت پرورش فیتوپلانکتونها به خوبی اثبات گردید(Koening&Demacedo,2004). در این روش علاوه بر امکان معرفی و تولید انبوه فیتوپلانکتون در سیتم های نیمه متراکم ، می توان نسبت به تولید روغن های غیر اشباع، آگار و... در کنار اثر تصویه کنندگی اقدام نمود. اگر چه تولید فیتوپلانکتون برای آبزی پروری شامل گونه های متعددی می باشد، اما در در خواست یکسان از spirulina در حدود 4500-2000 تن وزن خشک در سال نشان دهنده با اهمیت بودن این گونه است،تقریبا90 درصد از 5/14 میلیون تن تولیدات آبزی پروری در سال 1993 با استفاده ازفیتوپلانکتون های پرورشی به عنوان منبع غذایی در طی یک و یا چند مرحله از رشد آبزیان صورت گرفت(Duerr,E;1998). امروزه بیشتر احتیاجات از فیتوپلانکتونها به وسیله شرکتهای داخل تهیه شده که آنها را داخل واحدهای تخصصی و یا در داخل تانکهای پرورش لارو کشت می دهند. طی تحقیقات انجام شده بیش از 250 گونه جلبکی در سواحل جنوب کشور شناسایی شده ، که بسیاری از گونه ها دارای خواص کاربردی بوده ودر سطح جهانی از آنها استفاده می شود . مطالعاتی در این زمینه صورت گرفته است تا بر اساس آن بتوان به نحو مطلوب بهره برداری بهینه را از این منابع ملی انجام داد. در داخل ایران پرورش فیتوپلانکتون تنها در محیطهای کشت تجاری مانند Guilard-Bristol انجام می گیرد ، لذا در زمینه پرورش آنها در پساب ها هیچ گونه کاری صورت نگرفته است. اما در خارج از کشور تحقیقات متعددی انجام و مقالاتی ارایه گشته است. در تحقیقی که توسط Lau و همکاران در دانشگاه تکنولوژی هنگ کنگ در سال 1994 انجام گرفت ، بر روی اثرات تراکم آلگ ها بر روی میزان حذف مواد مغذی پساب تصفیه خانه shatin کار شد. در سال 2000 Tam وWong ،اثرات غلظت بالای آمونیاک بر روی رشد آلگ سبز تک سلولی chlorella vulgaris و حذف نیتروژن از محیط کشت را مورد تحقیق قرار دادند. همچنین در سال 2000 توسط Martinez و همکاران در دانشگاه Granada اسپانیا روی میزان حذف ازت و فسفر پساب شهری به وسیله آلگ Scenedesmus obliquus تحت تاثیر متفاوتی از هوادهی و درجه حرارت کار شد. علاوه بر این در سال 2004 Koening و Demacedo در دانشگاه اقیانوس شناسی دانشگاه فدرال Pernambuco کشور برزیل از پساب شهری به عنوان محیط کشت جایگزین برای پرورش Tetraselmis chuii استفاده کردند. و در سال 2006 توسط Sebnem Aslan , Ilgi Karapinar Kapdan در دانشگاه Dokuz Eylul ترکیه روی حذف ازت و فسفر پساب صنعتی توسط جلبک ها کار شد که نشان داد میکروجلبک Chlorella vulgaris به خوبی تحت شرایط مختلف محیطی از pH، درجه حرارت، نور و تاریکی رشد کرد، و قادر به حذف 70– 60 % ازت و 60 – 50 % فسفر بود. همچنین در سال 1386 توسط خانم موسوی بر روی گونه chlorella vulgaris روی حذف ازت و فسفر پساب شهری توسط جلبکها کار شد که نشان داد میکرو جلبک chlorella vulgaris به خوبی تحت شرایط آزمایشگاهی قادر به حذف مواد مغذی در پسابهای شهری شد. 3-1. مواد مورد نیاز این موادشامل : 3-1-1.پساب شهری پس از ته نشینی اولیه 3-1-2.موادی که جهت تهیه محیط کشت(Guilard,1983)F/2 مورد استفاده قرار می گیرند که این مواد عبارتنداز : 3-1-2-1.محلول استوک مواد غذایی : از 18 گرم اسید سیتریک و20 گرم سیترات آهن و 4/332 گرم نیترات سدیم و20 گرم اورتوفسفات دی هیدروژن سدیم به همراه 8/3 لیتر آب مقطر تشکیل می شود . 3-1-2-2. محلول سیلیکات : از حل نمودن 40 گرم متاسیلکات سدیم در 2 لیتر آب مقطر استریل بدست می آید . 3-1-2-3. محلول استوک ویتامین بیوتین : از حل نمودن مقدار 50 میلی گرم بیوتین در 480 میلی لیتر آب مقطر استریل بدست می آید . 3-1-2-4. محلول استوک ویتامین B_12 : از حل نمودن مقدار 50 میلی گرم ویتامین B_12 در5/44 میلی لیتر آب مقطر بدست می آید . 3-1-2-5. محلول ویتامین : از حل نمودن 800 میلی گرم (8/0 گرم ) ویتامین B( تیامین ) در 1800 میلی لیتر از آب مقطر استریل بدست آمده که به این محلول مقدار 40 میلی لیتر محلول استوک بیوتین و 4 میلی لیتر استوک ویتامین B_12 اضافه می شود . 3-1-2-6. محلول استوک فلزات کمیاب : این محلول از تعدادی فلزات کمیاب تشکیل شده است که به قرار زیر می باشد : نوع مواد مقدار بر حسب گرم حجم آب مقطر بر حسب میلی لیتر 〖CUSO〗_4 98/0 100 〖ZNSO〗_4 (05/1) 2 /2 100 〖CoCl〗_2 1 100 〖MnCl〗_2 18 100 〖MAMO〗_4.2H_2 O 63/0 100 از هر کدام از محلول های بالا به مقدار 4 میلی لیتر به محلول استوک مواد غذایی اضافه می شود . 3-2.ابزار مورد نیاز ابزار به کارگرفته شده جهت اجرای این پروژه شامل : ارلن مایر ، شوری سنج ، دماسنج دیجیتال ، میکروسکوپ ، انواع ظروف آزمایشگاهی ، اتوکلاو ، اسپکتروفتومتر ، سانترفوژ ، انکوباتور ، پمپ هوا ، شیلنگ هوا ، لام همو سیتو متر ، پیپت بلند وپیپت پاستور ، میکروسمپلر ، هود ، قفسه های فلزی مجهز به لوله های هوا ولامپ های مهتابی ، چراغ الکلی، تراز دیجیتال ، ساعت آزمایشگاهی ، PH متر پرتابل و ... بوده است . 3-3. روش کار روش کار در سه مرحله صورت پذیرفت : 3-3-1 . مرحله تهیه وآماده سازی پساب شهری : ابتدا پساب شهری را از تصفیه خانه فاضلاب بندرعباس پس از مرحله ته نشینی اولیه توسط آشغالگیر مکانیکی ، به عنوان محیط کشت جایگزین جمع آوری وسپس برای از بین بردن هر گونه آلودگی میکروبی وباکتریابی وهمچنینی اطمینان از عدم وجود هر گونه میکروارگانیسمی غیراز فیتوپلانکتون مورد نظر ، در داخل ارلن مایرهای 250cc ریخته وبا استفاده از استاپر وفویل درب آنها را بسته و در داخل اتوکلاو با دمای 121 درجه سانتی گراد و به مدت 15 دقیقه و در فشار 5/1 اتمسفر قرار داده تا استریل شوند (Suva, 1999) . 3-3-2. مرحله تهیه محیط کشت f/2 وکشت خالص فیتوپلانکتون : از آنجایی که هدف تولید کشت تک وخالص فیتوپلانکتون می باشد ، ابتدا باید به تهیه استوک خالص فیتوپلانکتون مورد نظر اقدام نمود . بدین منظور اقدامات زیر صورت پذیرفت : 3-3-2-1.آماده سازی اولیه : ابتدا کلیه لوازم مورد نیاز برای کشت فیتوپلانکتون از جمله ظروف شیشه ای باید پس از پایان کار هر دوره و قبل از شروع دوره جدید با اسید کلریدریک ولوازم شوینده ، خوب شسته شده سپس با آب مقطر والکل ومجدداً با آب مقطر شسته وپس از خشک شدن توسط اتوکلاو استریل شوند . 3-3-2-2.تهیه استوک اولیه : استوک اولیه این سلول ها که با عنوان استارتر نیز از آنها نام برده می شود به عنوان اولین نسل وارد محیط جدید شده وبقیه سلول هایی که بعداً ایجاد خواهد شد در نتیجه تقسیم و ازدیاد این سلول ها خواهد بود . بنابراین اهمیت انتخاب بهترین استارتر جهت شروع کشت هایی بعدی به وضوح روشن می باشد . ذکر این نکته الزامی است که سلول های تلقیح اولیه از کشت های کوچکتر برای کشت های با حجم بزرگتر و یا از کشت های همسان برای تجدید همان کشت ها اخذ می گردد و هرگز نباید از کشت هایی با حجم بزرگ برای شروع کشت های کوچک استارتر استفاده گردد . در انتخاب این سلول ها باید دقت شود که در بهترین وضعیت از لحاظ شکل ظاهری باشند و کشتی که از آن به عنوان استارتر استفاده می شود در مرحله رشد انفجاری باشد تا کیفیت وکمیت سلول ها در وضعیتی باشد که کشت جدید نیز با موفقیت روبرو گردد . بنابراین در این آزمایش استوک مورد نیاز جهت شروع کار کشت فیتوپلانکتون ، از منطقه تیاب – کلاهی ( پرورش میگو ) تهیه شد . 3-3-2-3.تهیه آب با شوری مورد نظر : در این مرحله آب دریا پس از ذخیره شدن در تانک های 10-5 تنی ، با استفاده از یک دستگاه پمپ پر قدرت از داخل فیلترهای 20، 1 و 5/0 میکرون (Doroudi & Southgate , 2000) و پس از آن از داخل یک دستگاه UV عبور داده می شده تا آبی عاری از هر گونه ذرات معلق وتقریباً استریل مهیا گردد ، سپس آنها را در داخل ظروف شیشه ای تمیز آماده شده ریخته وشوری آن را توسط آب مقطر به اندازه مورد نظر کاهش می دهیم . 3-3-2-4. کشت خالص فیتوپلانکتون Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri با افزودن مقدار معین از استوک های مواد مغذی وسیلیکات به آب دریای استریل شده با شوری 25-22 ppt وقرار دادن دراتوکلاو با دمای 121 درجه سانتی گراد و فشار 1 اتمسفر به مدت 15 دقیقه ، محیط کشت f/2 آماده گردید . سپس با اضافه نمودن استوک ، ابتدا در ظروف 20cc و سپس در حجم های 500cc ، استوک خالص Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri کشت داده شد . کشت های استوک ممکن است 2-1 هفته بسته به شرایط محیط نگهداری شوند . تمامی استوک های کشت داده شده را می توان تحت شرایط غیر هوادهی و به طور ساکن نگهداری کرد اما این مستلزم تکان دادن به آرامی و به صورت 2-1 بار در روز برای معلق نگهداشتن سلول ها می باشد (Suva, 1999) . 3-3-3.مرحله انجام آزمایش دو دسته آزمایش جهت بررسی میزان رشد Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri در پساب شهری و میزان تأثیر آن در غلظت ازت و فسفر پساب انجام پذیرفت : 3-3-3-1.بررسی میزان رشدSpirolina plantensis و Chaetoceros muelleri در پساب شهری : در این دسته از آزمایشات به طور کل 6 تیمار که هر کدام دارای 3 تکرار بودند آماده گردید که 5 تیمار مربوط به پساب با غلظت های مختلف و یک تیمار شاهد بوده است (Koening & demacedo , 2004 ) شامل : تیمار 1 : محیط کشت f/2در آب دریای استریل شده به عنوان شاهد تیمار 2 :20 درصد پساب شهری و 80 درصد آب دریای استریل شده تیمار 3: 40 درصد پساب شهری 60 درصد آب دریای استریل شده تیمار 4 : 60 درصد پساب شهری و 40 درصد آب دریای استریل شده تیمار5 : 80 درصد پساب شهری و 20 درصد آب دریای استریل شده تیمار6: 100 درصد پساب شهری در این مرحله پس از اینکه رشد فیتوپلانکتون در استوک خالص به حداکثر خود رسید ، با استفاده از لام هموسیتومتر اقدام به شمارش سلول های فیتوپلانکتونی نموده و به هر یک از تکرارها و در مجموع به تمام تیمارها (18 تکرار ) به تعداد مساوی یعنی 1×〖10〗^6 سلول در میلی لیتر تزریق گردید (Tam & Wong , 1996) . 3-3-3-1-1.شرایط نگهداری تیمارها : تمامی تیمارها وتکرارها تحت شرایط یکسان دمایی (25-22 درجه سانتی گراد ) وروشنایی 5000-2500 لوکس توسط لامپ های فلورسنت سفید با فاصله 15-10 سانتیمتری و به صورت روشنایی دائمی در طی یک دوره 21روزه کشت داده شدند (Koening & Demacedo , 2004) . جهت جلوگیری از رسوب گذاری و شناوری فیتوپلانکتون ها و همچنین ایجاد سطح تماس بیشتر فیتوپلانکتون ها با پساب ، هوادهی در تمام طول دوره و برای همه تیمارها به طور یکسان ومداوم برقرار بوده است . 3-3-3-1-1. نمونه برداری : به صورت یک روز در میان از تمامی تیمارها به مقدار برابر نمونه برداری می شد . برای اینکه از نظر زمانی اختلافی بین تکرارها پیش نیاید ، نمونه برداری از هر تیمار را یک نفر و به طور همزمان انجام می داد . نمونه ها پس از جمع آوری در داخل بشر 40cc ریخته شده و جهت جلوگیری از تغییرات احتمالی در تعداد سلول ها وهمچنین سهولت و دقت کار در هنگام شمارش تعداد ، یک قطره فرمالین 5 درصد به آن تزریق می گردید . پس از آن با استفاده از لام هموسیتومتر در زیر میکروسکوپ با لنز 40 اقدام به شمارش سلول ها نموده و تعداد آنها در واحد حجم ( یک میلی لیتر ) محاسبه شد (Bayne , 1976) . شوری هر تیمار نیز از روش تیتراسیون با نیترات نقره اندازه گیری گردید . 3-3-3-2. بررسی میزان تأثیر Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri در غلظت ازت وفسفر پساب : در این دسته از آزمایشات به طور کل 4 تیمار که هر کدام دارای 3 تکراربودند آماده گردید . 3 تیمار حاوی 250 میلی لیتر پساب شهری استریل شده مربوط به 3 تراکم متفاوت فیتوپلانکتون و یک تیمار شاهد بوده است ، شامل : تیمار A : پساب شهری استریل شده بدون تراکم فیتوپلانکتون به عنوان شاهد تیمار B : پساب شهری محتوی 5×〖10〗^5 سلول در میلی لیتر ( تراکم پایین ) تیمار C : پساب شهری محتوی 1×〖10〗^6 سلول درهرمیلی لیتر ( تراکم متوسط ) تیمار D : پساب شهری محتوی 2×〖10〗^6 سلول درهر میلی لیتر ( تراکم بالا ) تراکم های فوق بااستفاده ازلام هموسیتومترشمارش شده و به محیط کشت ها اضافه گردید (Lau et al ,. 1994). 3-3-3-2-1. شرایط نگهداری تیمارها : تمامی تیمارها در شرایطی مشابه با آزمایشات قبلی در طی یک دوره 14 روزه کشت داده شدند . 3-3-3-2-2.نمونه برداری : در فواصل زمانی سه روزه از تیمار 45 میلی لیتر نمونه جمع آوری گردید . سپس نمونه ها در 3000 دور به مدت5دقیقه سانتریفوژ شدند (Lau et al,. 1994) . غلظت فسفات و فرم هایی از نیتروژن مانند نیتروژن نیترینی و نیتروژن نیتراتی توسط روش های استاندارد اندازه گیری با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر ماوراء بنفش تعیین گردید (APHA, 1995 ) . اندازه گیری PH پساب نیز با یک دستگاه PH متر پرتابل اندازه گیری و ثبت می شد . همه نمونه گیری ها در دوره نوری و زمان مشابه ای از روز صورت گرفتند . 3-4.تجزیه و تحلیل داده ها: در این پژوهش ابتدا داده ها وارد نرم افزار اکسل و سپس با استفاده از این نرم افزار جداول و نمودارهای مورد نیاز ترسیم گردیده اند . جهت انجام تجزیه و تحلیل آماری از نرم افزار SPSS نسخه 17 استفاده گردید. بمنظور بررسی و تعیین نرمال بودن یا نبودن دادها از آزمون های لون(Leven statistic) و کولموگروف - اسمیرنوف استفاده شد. پس از بررسی داده ها درصورت نامناسب بودن توزیع و نزدیکتر کردن داده ها به به یک توزیع نسبی نرمال از روش های مختلفی مانند جذر گرفتن یا لگاریتم گیری بر مبنای 10 استفاده گردید. در غیر این صورت از آزمون های ناپارامتریک برای برای بررسی معنی دار بودن یا نبودن داده ها استفاده خواهد شد.در این تحقیق جهت مقایسه میانگین ها مابین تیمار های مختلف از آزمون آنالیز واریانس یکطرفه (برای تعیین صحت آزمون آنالیز واریانس از آزمون تکمیلی توکی (Tukey) استفاده شد). در صورت نرمال نبودن از آزمون معادل ناپارامتریک آنالیز واریانس یعنی آزمون کروسکال والیس استفاده خواهد شد.در بخشی از مطالعات در صورت نیاز، از آزمون t نیز استفاده می گردد که در صورت نرمال نبودن داده ها از آزمون ناپارامتریک معادل آزمون T یعنی آزمون آزمون من ویتنی استفاده خواهد شد. 3-5.کنترل کیفی وعملیات بهداشتی مکان های کشت غذای زنده نیاز به رعایت نکات بهداشتی داشته و عدم موفقیت در این زمینه ناشی از خطاهای انسانی شامل عدم رعایت بهداشت ، بی دقتی در دستکاری و استفاده از وسایل نامناسب می باشد . بنابراین انجام اقداماتی مانند شستشوی روزانه مکان و ضدعفونی کف آن ، شستشوی مرتب دست وجلوگیری از ورود وخروج افراد غیر مسئول به مکان کشت غذای زنده و ... لازم وضروری می باشد (Suva, 1999). 3-6. مدت زمان پژوهش این پژوهش از زمان شروع کار یعنی از زمانی که استوک فیتوپلانکتون Spirolina plantensis و Chaetoceros muelleri کشت داده شد تا آماده سازی مقدمات کار (آماده سازی قفسه های نگهداری ارلن ها ،آماده سازی محیط کشت ،آمادهسازی لامپ ها ، آماده سازی پمپ ها و لوله کشی هوا و… ) حدوداٌ60 روز به طول انجامید . 3-7. نحوه اندازه گیری کلروفیل a : ابتدا حجم معینی از آب (200cc) را بر روی کاغذ صافی 45/0 میکرون ریخته وصاف می نمائیم . سپس محتویات روی کاغذ صافی را با 1 ستون 90%استخراج نموده و سنجش نمونه ها را در طول موجهای 750 ، 630 ، 645 ، 663 نانومتر توسط دستگاه اسپکتروفتومتر تعیین ومیزان کلروفیل a را از رابطه زیر بر حسب میکروگرم بر لیتر محاسبه می نمائیم . 630e 1/0 + 645e 16/2 -663e64/11= کلروفیل a 4-1. بررسی و مقایسه اثرات زمان(طول دوره پرورش) بر میزان رشد جلبک اسپیرولینا در هر یک از تیمارهای محیطی(تیمار های 1 الی 6 ): 4-1- 1 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 1 ( 200 میلی لیتر آب دریا): میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در تیمار 1 برابر با 5/181 ± 102×276 و 102×40 - 102× 670 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین (121 ±102× 588) و کمترین( 8 ±102× 48) تراکم بدست آمده متعلق به روزهای یازدهم و سوم پرورش بوده است(نمودار 4-1). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه(Between Groups) نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک اسپیرولینا اختلاف معنی داری وجود داشته است(P<0.05). نتایج حاصل از آزمون توکی(Tuky test) جهت مطالعه همگنی (Homogeneous Subsets) بین تیمارهای مختلف زمانی (Within-Groups) نشان داد که مابین روزهای پنجم ، سیزدهم و پانزدهم ،پنجم، یازدهم و سیزدهم ، پنجم،هفتم و سیزدهم ، هفتم ، نهم و سیزدهم اختلاف معنی داری از نظر میزان تراکم جلبکی وجود ندارد(P>0.05 ).در صورتیکه مابین سایر حالات اختلاف معنی داری در بین تیمار مشاهده گردیده است(P<0.05). * حروف نامتشابه نشانه معنی دار بودن است (آزمون Tuky test) نمودار4-1 :تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 1 ( 200 میلی لیتر آب دریا) جدول 4-1: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 1 ( 200 میلی لیتر آب دریا): منابع تغییرات مجموع مربعات درجه آزادی میانگین مربعات F Sig.سطح معنی دار بین گروهها 588435/810 6 98072/635 19/567 /0000 داخل گروهها 70170 14 5012/143 تغییرات کل 658605/810 20 4-1- 2 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 2 (40 میلی لیتر فاضلاب + 160 میلی لیترآب دریا): میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در در تیمار 2 برابر با 8/27 ± 102×1/83 و 102×46 - 102× 127 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین( 16±102× 116 ) و کمترین(8 ± 102× 52) تراکم بدست آمده متعلق به روز های نهم و پانزدهم پرورش بوده است(نمودار 4-2). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه نشان داد که مابین زمان های مختلف در تیمار 2 (40 میلی لیتر فاضلاب + 160 میلی لیترآب دریا) از نظر میزان تراکم جلبک اسپیرولینا اختلاف معنی داری(P<0.05) وجود ندارد(جدول 4-2). نتایج حاصل از آزمون توکی جهت مقایسه میزان تراکم بین روز های مختلف پرورش نشان داد که از نظر میزان تراکم جلبکی مابین روزهای پنجم ، نهم و همچنین بین روز های سوم ، پنجم ، یازدهم ، سیزدهم و پانزدهم اختلاف معنی داری وجود نداشته است(P>0.05 ). همچنین نتایج نشان داد که هر یک از تراکم های بدست آمده متعلق به روز های پنچم و نهم با سایر زمان اختلاف معنی داری را از خود نشان داده است(P<0.05). نمودار4-2 :تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 2 ( 200 میلی لیتر آب دریا) جدول4-2 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 2 (40 میلی لیتر فاضلاب + 160 میلی لیترآب دریا) منابع تغییرات مجموع مربعات درجه آزادی میانگین مربعات F Sig.سطح معنی دار بین گروهها 6474.429 6 1079.071 2.121 .174 داخل گروهها 3560.500 7 508.643 تغییرات کل 10034.929 13 4-1- 3 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 3 (80 میلی لیتر فاضلاب + 120 میلی لیترآب دریا): در این مطالعه میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در تیمار 3 برابر با 8/100 ± 102×7/180 و 102×40 - 102× 450 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین(92 ± 102× 357) و کمترین( 5/ 18 ±102× 54) تراکم بدست آمده متعلق به روز های یازدهم و سوم پرورش بوده است(نمودار 4-3). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک اسپیرولینا اختلاف معنیداری (P<0.05) وجود داشته است(جدول 4-3). نتایج حاصل از آزمون توکی(Tuky test) نشان داد که میزان تراکم بدست آمده مابین روزهای پنجم ، نهم و یازدهم و همچنین مابین روز های سوم ، هفتم ، سیزدهم و پانزدهم هیج تفاوت معنی داری وجود ندارد(P>0.05). از طرفی نتایج نشان می دهد که میزان تراکم در روزهای پنجم ، نهم و یازدهم پروش با سایر روز ها اختلاف معنی داری مشاهده گردیده است(P<0.05). نمودار4-3 :تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 3 (80 میلی لیتر فاضلاب + 120 میلی لیترآب دریا) جدول 4-3 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 3 (80 میلی لیتر فاضلاب + 120 میلی لیترآب دریا) : منابع تغییرات مجموع مربعات درجه آزادی میانگین مربعات F Sig.سطح معنی دار بین گروهها 154408/952 6 25734/825 7/406 0/001 داخل گروهها 48651/333 14 3475/095 تغییرات کل 203060/286 20 4-1- 4 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 4 (120 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا): بررسی ها نشان داد که در این مطالعه میانگین و محدوده تغییرات بدست آمده در تیمار 4 برابر با 9/161 ± 102×265 و 102×53 - 102× 634 سلول در میلی لیتر بوده است. مقایسه نتایج مربوط به میانگین ها نشان داد که بیشترین(1/62 ± 102× 7/424) و کمترین( 1/6± 102× 60) تراکم بدست آمده متعلق به روز های نهم و سوم پرورش بوده است(نمودار 4-4). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک اسپیرولینا اختلاف معنی داری وجود داشته است(P<0.05). نتایج آزمون توکی(Tuky test) نشان داد که میزان تراکم مابین روز های پنجم، هفتم ،نهم و یازدهم اختلاف معنی داری وجود ندارد(P>0.05).از طرفی بر اساس نتایج حاصله می توان دریافت که در این تیمار اختلاف معنی داری مابین روز سوم و پانزدهم پرورش وجود داشته است(جدول 4-4).
نمودار4-4 : تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 4
(120 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا)
جدول 4-4 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 4 (120 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا) :
منابع تغییرات
مجموع مربعات
درجه آزادی
میانگین مربعات
F
Sig.سطح معنی دار
بین گروهها
401538/952
6
66923/159
7/649
0/001
داخل گروهها
122489/333
14
8749/238
تغییرات کل
524028/286
20
4-1- 5 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 5 (160 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا):
نشان داد که در این مطالعه میانگین و محدوده تغییرات بدست آمده در تیمار 5 برابر با 5/222 ± 102×333 و 102×75 – 102× 829 سلول در میلی لیتر بوده است. مقایسه میانگین ها نشان میدهد که بیشترین(7/237 ± 102×565) و کمترین( 1/7 ± 102× 80) تراکم مربوط به روز های هفتم و سوم پرورش بوده است (نمودار 4-5). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک اسپیرولینا اختلاف معنی داری وجود داشته است(P<0.05). نتایج آزمون توکی(Tuky test) نشان داد که میزان تراکم مابین روز های پنجم، هفتم ،نهم و یازدهم اختلاف معنی داری وجود ندارد(P>0.05).از نتایج حاصله نشان داد مابین مابین روز های سوم ، سیزدهم و پانزدهم پرورش هیچ اختلاف معنی داری وجود نداشته است (P0.05). لازم به ذکر است که هر یک از روز های سوم ، سیزدهم و پانزدهم اختلاف معنی داری را با سایر روزهای پرورش از نظر میزان تراکم از خود نشان داده اند ( جدول 4-5).
نمودار4-5 : تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 5
(160 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا)
جدول4-5 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 5 (160 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا):
منابع تغییرات
مجموع مربعات
درجه آزادی
میانگین مربعات
F
Sig.سطح معنی دار
بین گروهها
555720
6
92620
3/127
/040
داخل گروهها
385048
13
29619
تغییرات کل
000/940768
19
4-1- 6 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 6 (200 میلی لیتر فاضلاب):
نتایج روند تغییرات تراکم در طی دوره مورد مطالعه نشان داد که میانگین و محدوده تغییرات بدست آمده در تیمار 6 برابر با 7/182 ± 102×7/251 و 102×30 – 102× 829 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین(7/190 ± 102×9/417) و کمترین (9/15 ± 102× 4/56) تراکم مربوط به روز های یازدهم و سوم پرورش بوده است(نمودار4-6). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک اسپیرولینا اختلاف معنی داری وجود دارد(P<0.05). نتایج آزمون توکی(Tuky test) نشان داد که مابین روز های هفتم ، نهم ویازدهم و همچنین بین روز های پنجم، سیزدهم و پانزدهم هیج تفاوت معنی داری از نظر میزان تراکم بدست آمده وجود نداشته است(P>0.05).از طرفی نتایج نشان داد که بین روز های سوم و پانزدهم با سایر روز ها اختلاف معنی داری از نظر میزان ترکم بدست آمده مشاهده گردیده است (جدول 4-6).
نمودار4-6 : تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 6 (200 میلی لیتر فاضلاب)
جدول 4-6 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا در تیمار 6 (200 میلی لیتر فاضلاب)
منابع تغییرات
مجموع مربعات
درجه آزادی
میانگین مربعات
F
Sig.سطح معنی دار
بین گروهها
750308.95
6
125051/492
26/03
0/000
داخل گروهها
67256
14
4804
تغییرات کل
817564.95
20
4-1- 7 . برسی اثرات متقابل و همزمان دو تیمار انتخابی(نوع محیط کشت و زمان پرورش) بر روی شرایط رشد جلبک اسپیرولینا :
نتایج مربوط به بررسی اثرات متقابل دو تیمار یعنی نوع محیط کشت انتخابی و زمان (روز های پرورشی) از طریق آنالیز واریانس دو طرفه برای تعیین بهترین نوع تیمار از نظر نوع محیط کشت و مدت زمان مناسب برای داشتن حداکثر تراکم در جدول و نمودار4-7 ارایه گردیده است. بر اساس نتایج حاصل از جدول آنالیز واریانس(دو طرفه) نوع محیط کشت و مدت زمان پروش توانسته اند در طی دوره مورد مطالعه با اثرات متقابل و همزمان خود(73/0 = R)، بر روی میزان تراکم و رشد جلبک اسپیرولینا اثر معنی داری را بر جای بگذارد (P<0.05). نمودار 4-7 : روند تغییرات تراکم جلبک اسپیرولینا در انواع محیط های کشت انتخابی در زمان های مختلف پرورشی جدول 4-7 : نتایج آنالز واریانس دوطرفه جهت بررسی اثرات متقابل دو نوع تیمار(محیط پرورش و مدت زمان پرورش) بر روی میزان رشد جلبک اسپیرولینا منابع تغییرات مجموع مربعات درجه آزادی میانگین مربعات F Sig.سطح معنی دار تیمارمحیط پرورشی 1520313/823 6 253385/637 27/622 0/000 تیمارزمان (روز های پرورش) 712924/553 5 142584/911 15/543 0/000 تیمارزمان * تیمارمحیط 746941/475 30 24898/049 2/714 0/000 خطا 697175/167 76 9173/357 تغییرات کل 11383132 118 a R Squared = .822 (Adjusted R Squared = .725) 4-2. بررسی و مقایسه اثرات زمان(طول دوره پرورش) بر میزان رشد جلبک کیتوسروس در هر یک از تیمارهای محیطی(تیمار های 1 الی 6 ) انتخاب شده: 4-2- 1 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 1 ( 200 میلی لیتر آب دریا): میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در این مطالعه و در تیمار 1 برابر با 5/250 ± 104×324 و 104×93 - 104× 963 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین(104× 489 ) و کمترین(104× 179 ) تراکم بدست آمده متعلق به روز های دهم و ششم پرورش بوده است(نمودار4-8). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه(Between Groups) نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک کیتوسروس اختلاف معنی داری وجود ندارد (P>0.05) ، (جدول 4-8).
نمودار4-8: تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 1 ( 200 میلی لیتر آب دریا)
جدول4-8 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 1 ( 200 میلی لیتر آب دریا):
منابع تغییرات
مجموع مربعات
درجه آزادی
میانگین مربعات
F
Sig.سطح معنی دار
بین گروهها
253293/571
6
42215/595
0/587
0/735
داخل گروهها
1006432/67
14
71888/012
تغییرات کل
1259725/738
20
4-2- 2 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 2 (40 میلی لیتر فاضلاب + 160 میلی لیترآب دریا):
میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در این مطالعه و در تیمار 2 برابر با 5/234 ± 104×540 و 104×63 – 104× 825 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین(104× 639 ) و کمترین (104× 439 ) تراکم بدست آمده متعلق به روز های دهم و چهارم پرورش بوده است(نمودار4-9). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه(Between Groups) نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک کیتوسروس اختلاف معنی داری وجود ندارد(P0.05)(جدول4-9).
نمودار 4-9: تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار کیتوسروس در تیمار 2
(40 میلی لیتر فاضلاب + 160 میلی لیترآب دریا):
جدول 4-9 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 2 (40 میلی لیتر فاضلاب + 160 میلی لیترآب دریا):
منابع تغییرات
مجموع مربعات
درجه آزادی
میانگین مربعات
F
Sig.سطح معنی دار
بین گروهها
91957/667
6
15326/278
0/213
/0967
داخل گروهها
1007625
14
71973/214
تغییرات کل
1099582/667
20
4-2- 3 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 3 (80 میلی لیتر فاضلاب + 120 میلی لیترآب دریا):
میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در این مطالعه و در تیمار 3 برابر با 5/234 ± 104×540 و 104×63 – 104× 825 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین(104× 639 ) و کمترین(104× 439 ) تراکم بدست آمده متعلق به روز های دهم و چهارم پرورش بوده است(نمودار4-10). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه(Between Groups) نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک کیتوسروس در تیمار دوم ، اختلاف معنی داری وجود دارد(P<0.05)(جدول4-10). نتایج حاصل از آزمون توکی جهت مقایسه بین تیمارها از نظر میزان تراکم بدست آمده نشان داد که بین تراکم جلبکی بدست آمده در روزهای هشتم تا شانزدهم و همچنین مابین روز های چهارم تا ششم اختلاف معنی داری مشاهده نگردیده است. از طرفی نتایج توکی نشان می دهد که افزایش و رشد جلبکی در این تیمار از روز هشتم شروع گردیده و بدین دلیل که مابین تراکم در روز ششم اختالف معنی داری را با سایر روز ها از خود نشان داده است. نمودار4-10 : تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار کیتوسروس در تیمار 3 (80 میلی لیتر فاضلاب + 120 میلی لیترآب دریا): جدول4-10: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 3 (80 میلی لیتر فاضلاب + 120 میلی لیترآب دریا): منابع تغییرات مجموع مربعات درجه آزادی میانگین مربعات F Sig.سطح معنی دار بین گروهها 786/902271 6 631/150378 628/9 000/0 داخل گروهها 167/218671 14 369/15619 تغییرات کل 952/1120942 20 4-2- 4. بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 4 (120 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا): میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در این مطالعه و در تیمار 4 برابر با 7/205 ± 104×424 و 104×103 - 104× 880 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین (104× 523 ) و کمترین(104× 195 ) تراکم بدست آمده متعلق به روز های دهم و چهارم پرورش بوده است (نمودار 4-11). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه(Between Groups) حاکی از اختلاف معنی ما بین تیمار های مربوط به محیط کشت از نظر میزان تراکم جلبک کیتوسروس بوده است(P>0.05) (جدول4-11).
نمودار4-11 :تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار کیتوسروس در تیمار 4
(120 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا)
جدول4-11 : نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 4 (120 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا):
منابع تغییرات
مجموع مربعات
درجه آزادی
میانگین مربعات
F
Sig.سطح معنی دار
بین گروهها
309362/500
6
51560/417
1/345
0/302
داخل گروهها
536666/667
14
38333/333
تغییرات کل
846029/167
20
4-2- 5 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 5 (160 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا):
میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در این مطالعه و در تیمار 5 برابر با 5/328 ± 104×476 و 104×40 – 104× 983 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین(104× 832 ) و کمترین(104× 71 ) تراکم بدست آمده متعلق به روز های چهاردهم و چهارم پرورش بوده است(نمودار4-12). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه(Between Groups) نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک کیتوسروس اختلاف معنی داری وجود دارد(P0.05) (جدول4-12). نتایج حاصل از آزمون توکی جهت مقایسه بین تیمارها نشان داد که ما بین تراکم جلبکی بدست آمده در روزهای چهارم تا هشتم و مابین روز های دوم ، سوم ، چهارم ، پنجم و هفتم و همچنین مابین روز های، سوم ، چهارم ، پنجم ، ششم و هفتم اختلاف معنی داری مشاهده نگردیده است(P0.05). از طرفی نتایج نشان داد که بدلیل افزایش تراکم جلبکی در روز چهاردهم نسبت به روز های روزهای چهارم و ششم اختلاف معنی داری مابین این تیمار های نامبرد بوجود آمده است(P<0.05). نمودار4-12: تغییرات زمانی تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 5 (160 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا): جدول4-12: نتایج آنالیز واریانس یکطرفه جهت بررسی و مقایسه اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 5 (160 میلی لیتر فاضلاب + 80 میلی لیترآب دریا): منابع تغییرات مجموع مربعات درجه آزادی میانگین مربعات F Sig.سطح معنی دار بین گروهها 1566398.452 6 261066/409 6/220 /0002 داخل گروهها 587592 14 41970/857 تغییرات کل 2153990/452 20 4-2- 6 . بررسی اثرات زمان بر تراکم و رشد جلبک کیتوسروس در تیمار 6 (200 میلی لیتر فاضلاب): میانگین و محدوده تغییرات فراوانی محاسبه شده در این مطالعه و در تیمار 6 برابر با 5/252 ± 104×306 و 104×0 - 104× 895 سلول در میلی لیتر بوده است. نتایج مربوط به بررسی میانگین ها نشان داد که بیشترین(104× 529 ) و کمترین(104× 58 ) تراکم بدست آمده متعلق به روز های شانزدهم و چهارم پرورش بوده است(نمودار4-13). نتایج آنالیز واریانس یکطرفه(Between Groups) نشان داد که مابین تیمار های مختلف(زمان) از نظر میزان تراکم جلبک کیتوسروس اختلاف معنی داری وجود دارد(P>0.05)(جدول4-13). نتایج حاصل از آزمون توکی جهت مقایسه بین تیمارها نشان داد که اختلاف معنی داری ما بین تراکم جلبکی بدست آمده برای روزهای چهارم تا دهم و همچنین ما بین روز های دوازدهم تا شانزدهم مشاهده نگردیده است(P0.05). از طرفی نتایج نشان داد که تیمار های مربوط به هر