تحقیق – مطبوعات و اخلاق رسانه ای تحلیل محتوای اخبار روزنامه های کیهان، ایران، شرق و همشهری …

۳-۱روش تحقیق
دکارت در اثرش “گفتار در روش”، روش را راهی می داند که به منظور دستیابی به حقیقت در علوم باید پیمود.در عرف دانش، روش را مجموعه شیوه ها و تدابیری دانسته اند که برای شناخت حقیقت و برکناری از لغزش به کار برده می شوند.(ساروخانی،۲۴:۱۳۸۶).در این پژوهش با توجه به اهداف و سوالات پژوهش از روش تحلیل محتوا بهره گرفته می شود.
از جمله روش هایی که در مطالعات علمی مورد استفاده قرار می گیرد، روش تحلیل محتوا است. تحلیل محتوا ترجمه ی واژه ی content analysis است.این روش پژوهشی به منظور مطالعهی محتوای رسانه هاست که پیام های آشکار رسانه ها را تجزیه و تحلیل کمی می کند.برنارد برلسون در تعریف تحلیل محتوا میگوید: تحلیل محتوا یکی از فنون پژوهشی برای توصیف عینی، نظام مند و کمی محتوای آشکار ارتباط است.(شکرخواه،۵۰:۱۳۸۱)
بنابر این به نظر بدیعی، در بین تعاریفی که برای تحلیل محتوا ارائه شده، به نظر می‌رسد که تعریف «برنارد برلسون» جامع‌تر است، زیرا هنوز هم با گذشت زمان، پژوهشگران به آن استناد می‌کنند، برلسون می‌گوید: تحلیل محتوا یک شیوه تحقیقی است که برای تشریح عینی، منظم و کمی محتوای آشکار و پنهان پیامهای ارتباطی به کار می‌رود. (بدیعی، ۷:۱۳۸۰). دکتر بدیعی این ۴ مقوله را بدین صورت تشریح می کند:
الفـ عینی: در مرتبه اول، اگر تحلیل محتوا به عنوان یک روش علمی مطرح است، باید عینی باشد. معنای عینیت آناست که مقوله‌های تحقیق باید طوری تعریف شوند که اگر پژوهشگر دیگری همان تحلیل محتوا را با همان تعاریف، مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد، به نتیجه یکسان برسد.محاسبه ضریب قابلیت اعتماد برای اعتبار تحقیق نیز به همین خاطر است.اگر تحلیل محتوا بر پایه های ذهنی استوار باشد هر فردی می تواند تحلیل و تفسیر خود را ازبررسی پیام های مورد نظر ارائه دهد.به عبارتی پژوهشگر تعیین نمی‌کند نتیجه تحقیق چیست، بلکه اطلاعات و داده‌های جمع‌آوری شده نتیجه تحقیق را تعیین می‌کند.
بـ منظم: منظوراین است که اولاً روش کار و نحوه جمع‌آوری اطلاعات برای تمام بخشهای تحقیق به صورت منظم و یکسان صورت گیرد. دوم اینکه مقوله‌ها به صورتی انتخاب ‌شوند که تمام محتوای مربوط به موضوع مورد تحلیل را دربرگیرند. سوم اینکه داده‌های تحقیق طوری جمع‌‌آوری ‌شوند که سوالها و فرضیه‌های تحقیق را پاسخ گفته و به آنها مربوط ‌باشند.
جـ کمی: منظور ثبت مقادیر عددی یا فراوانی‌های مقوله‌ها و زیرمقوله‌های تحقیق است. در تحلیل محتوا باید واحد تحلیل قابل اندازه‌گیری یا شمارش باشد.
د- آشکار: به طور کلی آنچه در تحلیل محتوا مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرد، محتوای آشکار پیام در برابر محتوای پنهان است.به عبارت دیگر پژوهشگر نباید بر اساس استنباط های شخصی خود به حدس و گمان برای تحلیل پیام ها بپردازد.(بدیعی، ۸:۱۳۸۰)
در واقع روش تحلیل محتوا عبارت است از: قراردادن قاعده مند محتوای ارتباطات در طبقات (مقوله های) خاص براساس قواعد، و تحلیل روابط بین آن مقوله ها با استفاده از آزمون های آماری.که شامل مراحل زیر است: استخراج نمونه ای که معرف کل محتوا باشد، تعلیم کدگذاران برای استفاده از دستورالعمل کدگذاری که به منظور سنجش یا انعکاس تفاوت ها در محتوا ساخته شده است و اندازه گیری میزان پایایی در به کاربردن دستورالعمل کدگذاری.(رایف، لیسی و فیکو،۴:۱۳۹۱)
به عقیده لاسول تحلیل محتوا، کمی سازی محتوای مورد انتقال پیام ها است. (کریپندورف، ۳۰:۱۳۷۴)
از تحلیل محتوا عمدتاً در مطالعاتی استفاده میشود که در آنها متن، واحد تحلیل درنظر گرفته میشود و برای توصیف ویژگیها یا مشخص کردن روابط بین متغیرها استفاده می شود. با نمونه گیری احتمالی دقیق میتوان نمونه هایی از متن را فراهم آورد که ویژگیهای آن منعکس کنندهی ویژگیهای جامعه آماری باشد.این مطالعات محتوای منابع متعددی از جمله روزنامه ها، مجله ها، رادیو و تلویزیون و وب سایتها را مورد تحلیل قرارداده اند. (رایف، لیسی و فیکو،۱۳۹۱ :۲۲-۳)
در یکی از مهم ترین تقسیم های تحلیل محتوا، دوگونه کمی و کیفی ذکر می شود. روش کیفی تحلیل محتوا که گاهی استنباط نتایج بر اساس بودن یا نبودن ویژگی‌هایی که در پیام تعریف شده است، غالباً برای اجرای بهتر مسایل در علوم اجتماعی- کاربردی مورد توجه قرار گرفته است. (هولستی، ۱۳۷۳، ۲۲)
با توجه به آنچه که در مورد روش تحلیل محتوا گفته شد و امکانات این روش جهت تحلیل متن یک رسانه، در این تحقیق برای بررسی وضعیت اخبار روزنامه های کیهان، ایران، شرق و همشهری از نظر رعایت اصول اخلاق حرفه ای، از روش تحلیل محتوا و نوع کمی استفاده می شود. این روش پیام های ارتباطی را به طور یکسان در تمام واحدهای تحقیق بدون در نظرگرفتن مکان و زمان، با نوعی عینیت مورد استفاده قرار می دهد، به گونه ای که اگر پژوهش تکرار شود، صحت نتایج بر اساس داده های آماری تأیید شود. استفاده از شیوهی کمی در این تحقیق نیز به لحاط شمارش واحدهای محتوایی از جهت دارا بودن موضوعات اخلاق حرفه ای، و مقایسه روزنامه های مورد اشاره بر این اساس است. بر این اساس دستورالعمل کدگذاری بر مبنای موضوع و هدف تحقیق تهیه و بر مبنای آن اخبار مورد نظر استخراج و کدگذاری شده است.
۳-۲ تکنیک گردآوری داده ها
تکنیک گردآوری داده ها در این مطالعه با استفاده از پرسشنامه معکوس و دستورالعمل کدگذاری صورت میگیرد. از آن رو این پرسشنامه را معکوس می خوانند که در این روش برخلاف روش های

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.

دیگر کل دادهها آماده است و صرفاً باید تحلیل شوند.بنابراین در تحلیل محتوا اطلاعات از ابتدا در دست است و وظیفه محقق تهیه پرسشنامه ای است که با آن داده های موجود شناسایی و تحلیل شوند و هر پرسشنامه حاوی مقولات و واحدهایی است.(ساروخانی،۳۰۸:۱۳۸۶)
هدف از تنظیم دستورالعمل کدگذاری این است که از طریق کدگذاری اخبار، و مفاهیم تحقیق در روزنامه های مورد نظر سنجیده شود و با استفاده از آن میزان پایبندی هریک به اصول اخلاق حرفه ای و تفاوت آن ها اندازه گیری شود.
بر این اساس دستور العملی تهیه و مطالب مربوط به آن با توجه به تعاریف عملیاتی کدگذاری شده است. داده های مربوط به شماره های منتخب در فرم های کدگذاری وارد و سپس اطلاعات مربوطه با استفاده از نرم افزار SPSS که ویژه ی آزمون های آماری در علوم اجتماعی است و جداول توزیع فراوانی، تجزیه و تحلیل می شود.
۳-۳ جامعه آماری
جامعه آماری عبارت است از مجموعه ای از افراد یا عناصر که حداقل دارای یک صفت یا ویژگی مشترک هستند.در این تحقیق جامعه آماری، تمام شماره های چهار روزنامه ی کیهان، ایران، شرق و همشهری در طول دوره ی ۶ ماهه ی دوم سال ۱۳۹۱ است.انتخاب این زمان به دلیل نزدیک شدن به پایان دوران ریاست جمهوری دوره ی دهم و چگونگی برخورد اخلاقی روزنامه ها در پوشش اخبار این دوران است. دلیل انتخاب این چهار روزنامه نیز، حمایت و نزدیک بودن مشی تحریری دو روزنامهی کیهان و ایران و مشی انتقادی روزنامه ی شرق و همشهری نسبت به دولت دهم است.
معرفی روزنامه های مورد بررسی
روزنامه کیهان
روزنامه کیهان یکی از قدیمی‌ترین روزنامه‌های ایران است. نخستین شماره آن در سوم خرداد ۱۳۲۱ در تهران منتشر شد و بجز سه بار توقیف در سال ۱۳۲۲ به‌طور مستمر منتشر شده‌است.از اواسط دهه هفتاد، حسین شریعتمداری مدیر مسئول روزنامه و موسسه کیهان شد که نماینده ولی فقیه در این موسسه نیز هست.روزنامه کیهان طی سال‌ها فعالیت‌، این زیر مجموعه‌ها را به خوانندگان عرضه کرده است‌: کیهان هوایی سال ۱۳۲۹، کیهان ورزشی سال ۱۳۳۴، کیهان بچه‌ها سال۱۳۳۵، کیهان انگلیسی سال ۱۳۳۸، (کیهان سال) سال۱۳۴۱؛ مجله زن‌روز سال ۱۳۴۳، کیهان عربی سال ۱۳۵۹، کیهان فرهنگی سال ۱۳۶۳، کیهان اندیشه سال ۱۳۶۴، کیهان ترکی سال۱۳۶۴، سازمان انتشارات کیهان سال ۱۳۶۴، کیهان علمی سال ۱۳۶۸، کیهان کاریکاتور سال ۱۳۷۱ و کیهان اردو سال۱۳۷۱.
این روزنامه با قیمت ۵۰۰ تومان و در ۱۲ صفحه منتشر می شود.
در واقع دلیل انتخاب روزنامه کیهان نزدیک بودن خط مشی این روزنامه به دولت دهم و حمایت از کاندیدای منتخب دولت دهم در زمان انتخابات ریاست جمهوری است. از طرفی احزاب کشور این روزنامه را حامی جناح اصولگرا دانسته و به عنوان اصلی ترین روزنامه تفکر اصول گرا و ولایت مدار شناخته می شود. در دوره ی مورد اشاره در تحقیق حاضر (نیمه دوم سال ۹۱) هریک از روزنامه ها تلاش دارد تا با توجه به تفکر و جهت گیری که دارد، خلاصه ای از فعالیت های دولت در این دوره ی ۸ ساله را پیش روی مخاطبانش بگذارد و با پوشش اخبار در این زمینه و باتوجه به خط مشی حمایتی یا انتقادی خود نتیجهی ۸ سال ریاست جمهوری نهم و دهم را برای مردم بازگو کند و به معرفی و حمابت از افرادی بپردازد که برای ریاست جمهوری یازدهم اعلام آمادگی کرده اند و به سیاست آن ها نزدیک هستند. کیهان با توجه به خط مشی حمایتی که از آغاز به کار دولت داشته در این دوره سیاستی تأییدی دارد و به همین منظور برای سنجش رعایت اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری در این دوره، این روزنامه انتخاب شده است.
روزنامه ایران
مؤسسه فرهنگی- مطبوعاتی ایران یک مؤسسه غیرانتفاعی و غیردولتی در ایران است که در سال ۱۳۷۳ تأسیس شده و در زمینه رسانه فعالیت می‌کند. این مؤسسه که به خبرگزاری جمهوری اسلامی – متعلق به دولت- وابسته است، صاحب امتیاز تعدادی نشریه است که معروف‌ترین آن‌ها روزنامه ایران است.
ایران روزنامه فرهنگی، اجتماعی، سیاسی – اقتصادی صبح ایرانی است. صاحب امتیاز این روزنامه مؤسسه فرهنگی- مطبوعاتی ایران وابسته به خبرگزاری ایرنا و مدیر مسئول آن از سال ۱۳۹۲ محمدتقی روغنی‌ها است.
این روزنامه با قیمت ۵۰۰ تومان و در ۲۴ صفحه منتشر می شود.
دلیل انتخاب روزنامه ایران، در دورهی مورد بررسی پژوهش حاضر(نیمه دوم سال ۹۱) اصولگرا بودن این روزنامه و حمایت از اقدامات دولت دهم است.همچنین مدیر مسئول این روزنامه در زمان مورد بررسی تحقیق حاضر حنیف ستاریان بوده، وی نویسنده مقالاتی در روزنامه کیهان و عضو فعال ستاد انتخاباتی رئیس دولت دهم در سال های ۸۴ و ۸۸ بوده است.بنابراین خط مشی روزنامه ایران در این دوره به دولت دهم نزدیک بوده و به عنوان یک روزنامه ی جناح اصولگرای حامی دولت شناخته شده است.بنابراین برای سنجش رعایت اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری در این دوره، این روزنامه انتخاب شده است چرا که با توجه به سیاست های تأییدی این روزنامه از دولت در این دوره، مشی مشخصی دارد.
در واقع دو روزنامه ی کیهان و ایران موسوم به اصولگرا و جناح راست (دولتی در زمان مورد بررسی) بوده اند.
روزنامه شرق
شرق، روزنامه‌ی صبح از جناح اصلاح‌طلب است که اولین شمارهی آن در تاریخ ۲ شهریور ۱۳۸۲منتشر شد. این روزنامه با مدیرمسئولی مهدی رحمانیان و در موضوعات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی منتشر می شود.
این روزنامه با قیمت ۱۰۰۰ تومان و در ۱۶صفحه منتشر می شود.

حتما بخوانید :   مقایسۀ هیجان خواهی و سرسختی روانشناختی با جهت گیری مذهبی در ورزشکاران نخبه ...

دلیل انتخاب روزنامه شرق، مشی متفاوت این روزنامه بر خلاف دو روزنامهی کیهان و ایران است و در دورهی مورد بررسی پژوهش حاضر(نیمه دوم سال ۹۱) نیز، اصلاح طلب بودن این روزنامه منجر به انتقادهایی از اقدامات دولت دهم شده است. بنابراین شرق به لحاظ جناحی چپ و روزنامه ای اصلاح طلب است که در دوران ۸ ساله ی ریاست جمهوری نهم و دهم به انتقاد از سیاست های دولت می پرداخت و در دورهی مورد بررسی نیز که رسانه ها خلاصه ای از اقدامات ۸ سال را برای مخاطبانشان بازگو می کردند، این روزنامه باتوجه به این جهت گیری اصلاحی، جهت گیری مشخصی داشته و برای سنجش رعایت اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری گزینه مناسبی به نظر می رسد.
روزنامه همشهری
روزنامه همشهری روزنامه صبح تهران است که به صاحب امتیازی شهرداری تهران توسط مؤسسه همشهری منتشر می‌شود. روزنامه همشهری که از ۲۴ آذر ۱۳۷۱ منتشر گردید از ابتدا به صاحب امتیازی شهرداری تهران منتشر می‌شد هم اکنون توسط مؤسسه همشهری و مدیر مسئولی مهدی ذاکری منتشر می‌گردد. روزنامه همشهری از شماره‌های آغازین توانست با جذب آگهی به خود کفایی برسد.
این روزنامه با قیمت ۵۰۰ تومان و در ۲۴ صفحه منتشر می شود.

مدیر سایت

Next Post

مطبوعات و اخلاق رسانه ای تحلیل محتوای اخبار روزنامه های کیهان، ایران، شرق و همشهری ...

جمعه اکتبر 16 , 2020
۳-۱روش تحقیقدکارت در اثرش “گفتار در روش”، روش را راهی می داند که به منظور دستیابی به حقیقت در علوم باید پیمود.در عرف دانش، روش را مجموعه شیوه ها و تدابیری دانسته اند که برای شناخت حقیقت و برکناری از لغزش به کار برده می شوند.(ساروخانی،۲۴:۱۳۸۶).در این پژوهش با توجه […]