مطبوعات و اخلاق رسانه ای تحلیل محتوای اخبار روزنامه های کیهان، ایران، …

با توجه به یافته های این مطالعه و مصاحبه با روزنامه نگاران و گروهی از نویسندگان، این افراد اشاره کرده اند که باید در کار خود و ارائه اخبار، اخلاق را مدنظر قراردهند؛ اما به این موضوع نیز اشاره کرده اند که با توجه به حق مردم به دانستن، باید از برخی از این اصول چشم پوشی کرده و گزارش های خبری را منتشر کنند.
آخرین پایان نامه ی مورد بررسی در این تحقیق با عنوان “اخلاق و عمل روزنامه نگاری در ترکیه: مطالعه موردی ارزیابی روزنامه نگاران از فعالیت های خود” توسط هیلال کویلو در مقطع کارشناسی ارشد در رشته علوم سیاسی دانشگاه فنی خاورمیانه انجام شده است.
به نظر کویلو، درحالیکه صاحبان رسانه ها بطور مداوم از مطبوعات به عنوان ابزاری به منظور پیشبرد منافع خود استفاده می کنند، اخیرا این مشکل باتوجه به مسألهی مالکیت رسانه ها تشدید شده است. تبدیل خواننده به مصرف کننده در این فرایند موجب به خطر افتادن ارزش های روزنامه نگاری، مصارف سرگرمی و بی ارزش از این رسانه، فاصله گرفتن از روزنامه نگاری حرفه ای و از دست دادن اعتماد به نقش روزنامه نگاران درتوانایی رسانه ها برای تحقق حق مردم به آگاهی از اطلاعات در یک جامعه دموکراتیک شده است. این پایان نامه با یک مرور کلی در ارتباط با ظهور قوانین اخلاقی و شیوههای روزنامه نگاری حرفه ای آغاز می شود، و پس از آن بر اصول اخلاقی و قوانین حاکم بر رسانه های ترکیه تمرکز می کند.اصول اشاره شده در این تحقیق شامل : صداقت-دقت، بی طرفی و عینیت، تفکیک اخبار از نظرات، وفاداری به یک منبع، احترام به حریم خصوصی، تعیین حدود نقد، حق پاسخگویی و اصلاح، پرهیز از روزنامه نگاری تجاری،مقدم بودن واقعیت بر ترجیحات سازمانی، مخالفت با تروریسم، خشونت و پورنوگرافی می شود که با توجه به تحقیق انجام شده، همه ی این اصول تحت شرایط آزادی رسانه محقق خواهد شد که این اصل در کشورهای درحال توسعه به ندرت مشاهده شده است.
هدف این پایان نامه بررسی روزنامه نگاری حرفه ای در ترکیه و نقش قوانین اخلاقی بنیادین و استانداردهای روزنامه نگاری در روزنامه های معاصر این کشور است.
روش مورد استفاده در این پژوهش مصاحبه های گسترده با یک نمونه از ۱۱۴ روزنامه نگار، متشکل از روزنامه نگاران تازه کار و کهنه کار، سردبیران و اعضای هیئت تحریریه است.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که روزنامه های ترکیه تحت فشارها و محدودیت های تجاری، که در این روزنامهها در حال افزایش است، قوانین اخلاقی و استانداردهای حرفه ای را زیر پا میگذارند.
همچنین نتایج به دست آمده در این پژوهش نشان می دهد که ماهیت ارتباطات و اطلاعات به دلیل شرایط بازار، به ناچار دچار تغییر شده است و عملکرد مطبوعات به جای وظیفه ی روشنگری مردم از طریق ارائه اخبار و اطلاعات، و کمک به تکامل آن، جای خود را به ترکیبی از اخبار و تفریح و سرگرمی داده است. و تنها معیار ارزشمندی یک روزنامه برای عموم مردم، تعداد خوانندگان و گزارش های اغراق شده، هیجانی و احساسی عنوان شده است.
علاوه بر این، این تحقیق نشان می دهد که سودآوری در بخش مطبوعات، و نیاز به یک پشتوانه مناسب مالی در ابتدای کار، موجب شده است که کسانی که در این کشور به این حرفه روی می آورند،از افراد غیرحرفهای و عمدتاً از مشاغل پرسودی نظیر بانکداری و ساخت و ساز باشند.همچنین کسانی که در بخش کنترل و نظارت بر مطبوعات فعالیت دارند نیز از این امر مستثنی نیستند.
۲-۴-۳ جمع بندی
بررسی پژوهش های داخلی انجام شده، به تنوع ابعاد مورد بررسی در این پژوهش می انجامد.برخی از این پژوهشها به اصول درست نویسی خبر در متن روزنامه ها پرداخته و برخی به نگرش سنجی از صاحبان اندیشه در این زمینه و ارزیابی میزان توجه مطبوعات و سیما به این اصول پرداخته اند.مفاهیم احترام به حریم خصوصی افراد، عینیت، استقلال، آزادی بیان، رعایت ادب و لزوم جداسازی خبر از تفسیر، مواردی هستند که در مجموعه اصول اخلاقی اشاره شده در این پژوهش ها حضور دارند.یک مفهوم مهم دیگر که در این پژوهش ها به آن اشاره شده، مفهوم مسئولیت اجتماعی روزنامه نگار و روند آن در طول تاریخ روزنامه نگاری و تأثیر عوامل مختلفی از جمله زمان، دولت حاکم و همچنین آگاهی خود خبرنگاران بر لزوم رعایت اصول اخلاق حرفه ای است.
شناخت تعهدات فردی و اجتماعی روزنامه نگاران نسبت به مصالح عمومی از مفاهیم مهمی است که در نگرش سنجی ها و به منظور رسیدن به مجموعه اصول اخلاق حرفه ای مورد قبول روزنامه نگاران مورد توجه قرار گرفته است.
علاوه بر این شناخت نیازها و ضرورت های اساسی حرفه روزنامه نگاری از نظر اهالی مطبوعات از مفاهیم مهمی هستند که در پژوهش علی خان احمدی به آن ها اشاره شده است و می تواند به مطرح شدن مسائل دیگری در روزنامه نگاری معاصر کمک کند.
نکته مهمی که در این پژوهش ها از آن غفلت شده است، و فقط در قسمت نظری پژوهش و یا تاریخچه به آن ها اشاره ای شده، اصول اخلاقی حاکم بر رسانه های دنیا است.در واقع همه ی کارهای انجام شده به دنبال رسیدن به مفاهیم مورد قبول اهالی رسانه هستند، نه لزوماً رعایت اصول موجود.در هیچ یک از کارها به مطالعه ی متن روزنامه ها به لحاظ رعایت اصول اخلاق حرفه ای نه تنها اشاره ای نشده بلکه تنها به رعایت اصول ظاهری فرعی مانند درست نویسی، تیتر و یا منبع معتبر اکتفا شده است. همچنین دربرخی پژوهش های انجام شده، بدون در نظرگرفتن کمبودها و موانع پیشرفت اخلاق حرفهای در کشور ما، و اینکه اصولاً

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.

جای طرح چه مسائلی در شوراهای مطبوعاتی داخلی خالی است، به مقایسهی شوراهای مطبوعاتی کشورها و نحوه شکل گیری آن ها پرداخته شده است.
در زمینهی پژوهش های خارجی نیز تعداد کارهای انجام شده در این زمینه محدود بود و یا دسترسی به کارهای انجام شده امکان پذیر نبود.یکی از کارهای انجام شده در امریکا به جستجوی اخلاق رسانه ای با توجه به روایات اتاق خبر پرداخته و پس از رسیدن به یک مجموعه از اصول اخلاقی حاکم بر کار روزنامه نگاران از طریق این روش،به منظور ارائه ی اصولی کاراتر به مقایسه ی اصول اولیه ی مورد پذیرش آن ها و اصولی که در این اتاق ها حکمفرماست می پردازد.در پژوهش دیگری که در کشور ترکیه انجام شده است، به ارزیابی عمل و قوانین اخلاقی حاکم بر مطبوعات و فاصله میان هنجارها و عمل رسانه با استفاده از روش مصاحبه می پردازد و فشارهای تجاری بر این رسانه را درحال افزایش ارزیابی میکند.
۲-۵ بخش پنجم: چارچوب نظری و سوالات پژوهش
۲-۵-۱ چارچوب نظری
در فصل دوم پس از مرور تاریخی و مفهومی موضوع، نظریه های مرتبط با موضوع مورد بررسی قرار گرفت. این نظریه ها به دو بخش تقسیم شد : اخلاق نظری و اخلاق حرفه ای. بخش اخلاق نظری شامل رویکردهای انسانی، طبیعی و مکتبی به علم اخلاق، نظریه های فریضه شناختی و غایت گرایانه، پیامدگرا و غیرپیامد گرای مریل و اودل و قضاوت های اخلاقی تایلور بود که به تعریف مفاهیم اخلاقی، غیراخلاقی و ضداخلاقی می پردازند.نظریات اخلاق حرفه ای نیز شامل نظریه های زیر بود: نظریه “مسئولیت مردم آگاه- مطبوعات قابل دسترس” دانیل الیوت، نگرش ها به عملکرد روزنامه نگاری اخلاقی با توجه به عملکرد روزنامه نگاری، نظریات هنجاری رسانه ها از مک کوایل، اخلاقیات رسانه ها از دفلور و دنیس، وظیفه اخلاقی رسانه ها در برابر اجتماع، خود و .. توسط روتسل و فالکر، و با نظریاتی در ارتباط با حریم خصوصی از دیدگاه سودگرایانه و کانتی و الزامات اخلاقی مک کوایل این بخش به پایان رسید.پس از آن نیز با بیان پیشینه ی موضوع و تحقیقات مرتبط با موضوع مورد بررسی، مروری بر ادبیات پژوهش صورت گرفت.و اما در چارچوب نظری با توجه به اهدافی که این پژوهش دنبال می کند و پس از بررسی نظریه های مرتبط با موضوع، نظریه مسئولیت اجتماعی از نظریات هنجاری رسانه ها از مک کوایل، “مسئولیت مردم آگاه- مطبوعات قابل دسترس” از دانیل الیوت و اخلاقیات رسانه ها از دفلور و دنیس به عنوان چارچوب نظری و مبنایی برای تحلیل نتایج حاصل از تحقیق در نظر گرفته می شود.
مک کوایل با اشاره به این که در تاریخ، اساسنامه و راهنمایی برای نهادهای رسانه ای وجود دارد که تعهدات نانوشته ی معینی را که در عمل مورد توجه است، معرفی می کند، می نویسد: «نظریه های هنجاری رسانه ها، هم اهداف انتخاب شدهی درونی و هم اهداف و ادعاهای بیرونی درباره ی چگونگی ادارهی رسانه ها توسط خودشان را شامل می شود». وی می افزاید: «در میان منابع مربوط به آمال و آرزوها و توقعات هنجاری، مهم ترین آن ها از بافت تاریخیِ شکل دهنده به نقش نهاد رسانه ای ناشی میشود. به این معنا که در ساختار سیاسی دموکراتیک، بین نهادهای سیاسی و نقش رسانه ها به عنوان ناقل اخبار و پیشتاز افکار عمومی، ارتباط نزدیکی وجود دارد. این پیوند [بین نهادهای سیاسی و رسانهها] به لحاظ نهادی، تثبیت شده نیست و تحمیلی(اجباری) نیز نمی تواند باشد. همچنین به معنای واقعی، انتخابی نیز نیست».
سیبرت و همکارانش، نخستین دسته بندی را از نظریه های هنجاری رسانه ها به عنوان الگوهای حاکم بر مطبوعات ارائه دادند. او و همکارانش علت تفاوت اهداف با اشکال و رفتارهای مطبوعات را در تأثیرپذیری رسانه ها از ساختارهای اجتماعی و سیاسی حاکم بر آنها دانستند و بر اساس آن، چهار نظریه اقتدارگرا، لیبرالی، مسئولیت اجتماعی و کمونیسم روسی را معرفی کردند. پس از آنها، مریل با ارائه دسته بندی دوگانه (اقتدارگرا و لیبرالی)، هاچتن با تقسیم بندی پنج گانه(اقتدارگرا، لیبرال، کمونیسم روسی، توسعهبخش و غربی)، آلتشول با سه نظریه (بازار، مارکسیسم و پیشرو) و سرانجام، مک کوایل با افزودن دو نظریه توسعهگرا و مشارکت دموکراتیک به تقسیمبندی چهارگانه سیبرت و همکارانش، آن را به عنوان نظریه هنجاری رسانه ها معرفی کرد.
با توجه به کلی بودن مباحث اخلاقی موجود در نظریه هایی که در بخش مبانی نظری اشاره شد و هدف از آنها رسانه به طور کلی بود، نزدیک بودن مباحث ۴ نظریه ی مسئولیت اجتماعی از نظریات هنجاری رسانه ها از مک کوایل، “مسئولیت مردم آگاه- مطبوعات قابل دسترس” از دانیل الیوت، الزامات اخلاقی مک کوایل و اخلاقیات رسانه ها از دفلور و دنیس، به حوزه ی مطبوعات و ارزش های حرفه ای این رسانه، ما را بر آن داشت تا با استفاده از این نظریات به نتایج مطلوب تری دست یابیم.
نظریه مسئولیت اجتماعی رسانه ها

حتما بخوانید :   مدل های تحلیل پوششی داده ها با حضور داده های نامطلوب- قسمت ...

  1. این نظریه اعتقاد دارد که مطبوعات و رسانه ها باید به مردم خدمت کنند نه آزادی مطلق داشته باشند بلکه باید منافع مردم را مد نظر داشته باشد.

باید بین سه اصل ۱٫ آزادی و انتخاب فرد ۲٫ آزادی رسانه و ۳٫ تعهد رسانه نسبت به جامعه یک هماهنگی و سازگاری ایجاد شود.

  1. رسانه ها باید استانداردهای حرفهای را بر اساس آگاهی بخشی، حقیقت، عینیت، دقت و تعادل به سرانجام برسانند.
  2. رسانه ها باید در این سیستم از خشونت، بی نظمی و تهاجم به گروهای اقلیت منع شوند.

از ﻣﯿﺎن نظریات هنجاری، ﻧﻈﺮﯾﮥ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ا
ﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ ﺑﯿﺸـﺘﺮ ﻣﺒﻨـﺎی ﻧﻈـﺮورزی درﺑﺎره اﺧﻼق رﺳﺎﻧﻪ ﺑﻮده و ﻫﺴﺖ. ﻧﻈﺮﯾـﮥ ﻣﺴـﺌﻮﻟﯿﺖ اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ، اﺳﺘﻘﻼل رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ را ﺑﺎ ﺗﻌﻬﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻮأﻣﺎن در ﻧﻈﺮ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻧﻈﺮی آن ﺑﺮ اﯾـﻦ ﻓـﺮض اﺳـﺘﻮار اﺳـﺖ ﮐـﻪ رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ در ﺣﻮزه اﻃﻼع رﺳﺎﻧﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮓ و ﻓـﺮاﻫﻢ آوردن ﺗﺮﯾﺒﻮن ﺑﺮای ﻃﺮح دﯾـﺪﮔﺎه ﻫـﺎی ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮن، ﻣﺘﻌﻬـﺪ ﺑـﻪ ﭘﯿﺸـﺒﺮد ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎی دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﮏ ﺑﺎﺷـﻨﺪ. ﺗﺄﮐﯿـﺪ ﺑـﺮ ﺣـﺪاﮐﺜﺮ اﺳـﺘﻘﻼل ﺑﺮای رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﻋﯿﻦ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﻋﻤﻞ ﺑـﻪ ﺗﻌﻬـﺪات ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ، اﺳﺎس اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ اﺳﺖ. ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾـﻪ ﻫﻨﺠـﺎری ﺑﺎﯾـﺪ ﺑﯿﻦ ﺳﻪ اﺻﻞ آزادی ﻓﺮدی، اﻧﺘﺨﺎب آزاد و آزادی رﺳـﺎﻧﻪ ﻫـﺎ و، ﺗﻌﻬﺪ رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ در ﻗﺒﺎل ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺳﺎزﮔﺎری ﺑﺮﻗﺮار ﮐﺮد.
همانطور که در این پژوهش نیز میزان رعایت اصول اخلاق حرفه ای رسانه ها و خصوصاً مطبوعات بررسی می شود، در نظریه مسئولیت اجتماعی از نظریه های هنجاری رسانه ها نیز بر رعایت استانداردهای حرفه ای توسط رسانه ها و اصولی مانند آگاهی بخشی، حقیقت، عینیت، دقت و صیانت از حقوق گروه ها و اقلیت های مختلف جامعه تأکید می شود.بنابراین بر اساس این نظریه، یک رسانه ی مسئول، رسانه ای است که نسبت به آحاد جامعه تعهد داشته باشد و اصول حرفه ای را زیر پا نگذارد. بنابراین اگر رسانه ها به این وظیفه خود عمل کرده و کاملاً حرفه ای عمل کنند، یک رسانه ی مسئول و متعهد شناخته می شوند.
در نظریه مسئولیت مردم آگاه-مطبوعات قابل دسترس، الیوت معتقد ﺑه ﺗﻌﻬﺪ ﺷﺪﻳﺪ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﮔﺰارﺷﮕﺮان رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺧﺒﺮی اﺳت.وی ﺧﺒﺮﻧﮕﺎران را از دﻳﻮان ﺳﺎﻻری و ﺗﺸﺮﻳﻔﺎت اداری ﺑﺮ ﺣﺬر ﻣﻲ دارد. بر اساس این نظریه روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ ﻳﺎ ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎ ی ﺧﺒﺮی ﺧﺎص ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﻲﺷﻮﻧﺪ. آنها ﺑﻴﺶ از ﻫﺮ ﭼﻴﺰ، ﻛﺎرﮔﺰاراﻧﻲ ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﭘﺎﻳﺒﻨﺪ اﺧﻼق ﻫﺴﺘﻨﺪ و از اﻳﻦ روی باید ﻣﺴﺌﻮل رﻓﺘﺎر ﺧﻮد ﺑﺎﺷﻨﺪ. بنابراین همانطور که پیش از این نیز ذکر شد لزوم رعایت اخلاق در این حرفه و مسئولیت در قبال آگاه سازی صحیح مردم از الزامات حیطه ی روزنامه نگاری است.
بر اساس این نظریه، اﺳﺘﻘﻼل ﻓﺮد، ﺑﺮای ﺳﻼﻣﺖ اﺧﻼﻗﻲ ﻫﺮ ﺷﻐﻞ و ﺣﺮﻓﻪ ای، ﻳﻚ ﺿﺮورت اﻧﻜﺎر ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ. وﺟﻮد ﻧﻈﺎم ﻫﺎی ارزﺷﻲ ﻣﺘﻌﺪد در ﻣﻴﺎن اﻋﻀﺎی ﻳﻚ ﺣﺮﻓﻪ، ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل و ﺣﺘﻲ ﺑﺮ وﺣﺪت ﻋﻘﻴﺪه و ﻧﻈﺮ ﺑﺮﺗﺮی دارد. ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﺘﻌﺎرف، ﻛﻪ رﻓﺘﺎر ﮔﺮوﻫﻲ را ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﺳﺎزد، ﺗﻨﻬﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮﺧﻮرد ﻋﻘﺎﻳﺪ و اﻓﻜﺎر ﻣﺘﺤﻮل ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. اﮔﺮ ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻋﻀﺎی ﻳﻚ ﮔﺮوه ﺣﺮﻓﻪ ای ﺑﻪ ارزش ﻫﺎی ﻛﺎﻣﻼً ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ ﺑﺎور داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ وﺟ ﻪ اﻣﻴﺪی ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ارﺗﻘﺎء ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻫﻴﭻ ﮔﺎه اﻳﺴﺘﺎرﻫﺎ و ﻛﻨﺶ ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺎرف ﻣﻮرد ﺳﺆال و ﺗﺮدﻳﺪ ﻗﺮار ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ.
بنابراین با توجه به این نظریه، ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت ﻣﺴﺌﻮل و ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس، ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در آن اﻓﺮاد ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ «اﻳﻦ ﻛﺎر اﺷﺘﺒﺎه اﺳﺖ» و ﺑﺎ ﻫﻤﻴﻦ ﮔﻔﺘﻪ زﻣﻴﻨﻪ را ﺑﺮای ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻓﺮاﻫﻢ آورﻧﺪ.تا زمینه برای حرفهای گرایی بیشتر فراهم شود.
از نظر دفلور و دنیس اخلاق، به عنوان یکی از شاخه های علوم انسانی است که عملکرد ارادی انسان را مورد ارزیابی قرار می دهد تا آنجا که این عملکرد را با در نظر گرفتن اصولی معین، بتوان صحیح یا غلط دانست .در این نظریه اخلاقیات رسانه‌ها در سه مورد بررسی می شود:

  1. درستی و انصاف و زیبایی در تهیه گزارش و سایر فعالیتهای جنبی آن.

مدیر سایت

Next Post

مطبوعات و اخلاق رسانه ای تحلیل محتوای اخبار روزنامه های کیهان، ایران، شرق و همشهری ...

جمعه اکتبر 16 , 2020
با توجه به یافته های این مطالعه و مصاحبه با روزنامه نگاران و گروهی از نویسندگان، این افراد اشاره کرده اند که باید در کار خود و ارائه اخبار، اخلاق را مدنظر قراردهند؛ اما به این موضوع نیز اشاره کرده اند که با توجه به حق مردم به دانستن، باید […]