مقاله دانشگاهی – تحقیق ماهوی و تاریخی۹۲- قسمت ۵۵

باز اگر تو یکجهان دارى گناه

نیست باک ار بیخودى ز آنروى ماه

انّما المأثور فی النصّ الجلیّ

لا یضرّ السّیّ‏ء (مع) حبّ علیّ

فقال:«زدنی بیانا» قال علیه السّلام: «محو الموهوم و صحو المعلوم»
المراد «بالموهوم»: وجه النّفس من کلّ شی‏ء و «بالمعلوم»: وجه اللّه منه. و التعبیر «بالمعلوم» المراد به «الیقین»، لأجل انّ الغایات کما قال الحکماء: منقسمه إلى الخیرات الیقینیّه، و الظنّیّه، و التخیّلیّه، الأولى للمقرّبین، و الثانیه لأصحاب الیمین، و الثالثه لأصحاب الشمال و الدّنیویّین، لأنّ مطلوبات هؤلاء فی حرکاتهم انّما هی الأمور المحدوده الدائره الزائله، و مطلوبات أصحاب الیمین و إن کانت محدوده أیضا، و لهذا کانت خیرات ظنّیه، لا حقیقیّه، الا انّها دائمه باقیه. و أمّا مطلوب المقرّبین، فانّه عالم العقل الّذی هو دار الیقین بل ما فوقه، فانّ یقین الحقّ هو «حقّ الیقین».
و «الصّحو» ذهاب الغیم و السّکر و ترک الصّبی و الباطل کذا فی القاموس. ففی التّعبیر به إشاره إلى انّ الموهوم الّذی هو الماهیّه و العین الثابت و الوجه الّذی للوجود الیها، غیّم و حجاب لنور شمس الحقیقه، و الاشتغال به اشتغال بالباطل«الا کلّ شی‏ء ما خلا اللّه باطل«، و سکر و صبی کما قال:
صحا القلب عن سلمى و اقصر باطله و عرّی افراس الصّبی و رواحله
‏فقال:«زدنی بیانا» قال علیه السّلام: «هتک السّتر و غلبه السّرّ» «السّتر» عند العرفاء الشامخین: کلّ ما یحجبک عمّا یغنیک کغطاء الکون و الوقوف مع العادات و الأعمال.
و «السرّ» کما مرّ عند شرح اسم «عالم السّر و الخفیات» هو ما یخصّ کلّ شی‏ء من الحق.
و «سرّ الحقیقه»: ما لا یفشى من حقیقه الحقّ فی کلّ شی‏ء.فقال:«زدنی بیانا» قال علیه السّلام: «جذب الأحدیّه لصفه التّوحید»:
قد عرفت معنى «الأحدیّه» و «الواحدیّه» المعبّر عنها ها هنا «بالتّوحید»، و اللام فی «الصّفه» صله للجذب: یعنی انّ الحقیقه ان یتجلّى نور الأحدیّه و یرفع حجب کثره الأسماء الّتی فی مقام‏ الواحدیّه، فضلا عن ظلمه کثره المظاهر.
فقال: «زدنی بیانا» قال علیه السّلام: «نور یشرق من صبح الأزل فیلوح على هیاکل التّوحید اثاره»:
المراد «بالنّور» النّور الفعلی الّذی استشرقت به السّماوات و الأرض و هو «الفیض المقدّس»، و المراد «بصبح الأزل» هو «الفیض الأقدس»، و «بالهیاکل» الماهیّات، و «بالتّوحید» حقیقته و مصداقه و هو «التّوحید التکوینی» کما قال تعالى: شَهِدَ اللّهُ انَّهُ لا الهَ الا هُوَ (آل عمران: ۱۸)،و فی الحدیث الّذی قد مرّ: «التّوحید الحقّ هو اللّه» و فی حدیث آخر: «التّوحید ظاهره فی باطنه و باطنه فی ظاهره»- الحدیث.
و أشار بلائحیّه آثاره، الى اختفائه من فرط ظهوره. فلاحت عند العقول و الأوهام آثاره و علاماته. و هذه الفقره إشاره إلى الوحده فی الکثره، و الفقره الّتی قبلها – أعنی‏قوله (علیه السّلام):«جذب الأحدیّه لصفه التّوحید»
إشاره إلى الکثره فی الوحده. و أیضا، هذه إشاره إلى رسم الحقیقه من باب الفواعل و البدایات، و تلک إشاره إلى رسمها من باب الغایات و النهایات.
فقال: «زدنی بیانا» قال (علیه السّلام): «أطف السّراج فقد طلع الصبح»: یعنی أطف سراج عقلک، ای تفحّصه و تفتیشه، فقد طلع صبح مطلوبک من أفق البیان.
و فیه إیماء إلى انّ إظهار «البیان» للحقیقه، مثل إظهار السّراج للصبّح، بل الحقّ المبین یبیّن البیان، کما مرّ فی اسمه تعالى: «البرهان» و نعم ما قیل:
زهى نادان که او خورشید تابان به نور شمع جوید در بیابان‏
علم چون بر فرازد شاه فرخار چراغ آنجا نماید چون شب تار
(شرح‏الأسماءالحسنى ص : ۳۸۳ تا ۳۸۶)
پی نویس شماره ۱۴ ص ۶۹
تالیفات و آثار:
ایشان، در حوزه های متعدد علوم و فنون عقلی و نقلی، صاحب آثار گوناگون هستند که بعضی از آنها در چندین مجلد و بعضی شامل چند صفحه است. تالیفات ایشان، همیشه مورد توجه زیاد فقها و متکلمان و محدثان و مفسران است. خود ایشان، تالیفاتش را ۶۴ عنوان ذکر کرده ولی بعضی ها ۱۲۰ عنوان، ۱۰۹ عنوان و ۷۰ عنوان گفته اند که مهمترین آنها:
۱٫ منتهی المطلب فی تحقیق المذهب (اولین و جامع ترین اثر در فقه استدلالی)
۲٫ تبصره المتعلمین فی احکام الدین
۳٫ تحریر الاحکام الشرعیه علی مذاهب الامامیه
۴٫ قواعدالاحکام فی معرفه الحلال و الحرام
۵٫ کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد ( در کلام و عقاید)
۶٫ منهاج الکرامه فی معرفه الامامه
۷٫ نهج الحق و کشف الصدق

حتما بخوانید :   فایل - تحقیق ماهوی و تاریخی۹۲- قسمت ۵۰

مدیر سایت

Next Post

پژوهش دانشگاهی - تحقیق ماهوی و تاریخی۹۲- قسمت ۶۱

سه اکتبر 13 , 2020
باز اگر تو یکجهان دارى گناه نیست باک ار بیخودى ز آنروى ماه انّما المأثور فی النصّ الجلیّ لا یضرّ السّیّ‏ء (مع) حبّ علیّ فقال:«زدنی بیانا» قال علیه السّلام: «محو الموهوم و صحو المعلوم»المراد «بالموهوم»: وجه النّفس من کلّ شی‏ء و «بالمعلوم»: وجه اللّه منه. و التعبیر «بالمعلوم» المراد به «الیقین»، […]