تحقیق ماهوی و تاریخی۹۲- قسمت ۴

سعد‌ها و نحس‌ها دانسته‌ای

ننگری سعدی تو یا ناشسته‌ای

جان جمله علمها این است این

که بدانم من کیم در یوم دین.[۱۱]

مرغ خویشی، صید خویشی، دام خویش

صدر خویشی، فرش خویشی، بام خویش

گر تو آدم‌زاده‌ای چون او نشین

جمله ذرات را در خود ببین[۱۲]

ازاین‌رو چه درست گفته‌اند: انسان موجودی ناشناخته است، چنان که بدرستی توان گفت قرآن کتابی ناشناخته است.

  1. آیاتی که به تدبر در قرآن ترغیب و از تدبر نکردن در آن نکوهش کرده‌اند. مانند: «کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ وَ لِیَتَذَکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ»[۱۳]و «أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها».[۱۴]نیز دلالت بر تفاوت استعدادهای آدمیان دارد.

آیات:
«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ إِذا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیاتُهُ زادَتْهُمْ إِیماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ (۲)الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاهَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ‏ (۳)»[۱۵].
نیز بر همین درجات تطبیق نشده است.

  1. دسته دیگر از آیات با تمایز نهادن میان ابرار و مقربان درجات مقربان را بالاتر و والاتر از ابرار دانسته اند. در سوره مبارکه واقعه آمده است:

« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ‏ * إِذا وَقَعَتِ الْواقِعَهُ (۱) لَیْسَ لِوَقْعَتِها کاذِبَهٌ (۲) خافِضَهٌ رافِعَهٌ (۳) إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا (۴) وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا (۵) فَکانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا (۶) وَ کُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَهً (۷) فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَهِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَهِ (۸) وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَهِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَهِ (۹) وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ (۱۰) أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ (۱۱) فی‏ جَنَّاتِ النَّعیمِ (۱۲) ثُلَّهٌ مِنَ الْأَوَّلینَ (۱۳) وَ قَلیلٌ مِنَ الْآخِرینَ (۱۴)
و در سوره میارکه مطففین آمده است:
«کَلاَّ إِنَّ کِتابَ الْأَبْرارِ لَفی‏ عِلِّیِّینَ (۱۸) وَ ما أَدْراکَ ما عِلِّیُّونَ (۱۹) کِتابٌ مَرْقُومٌ (۲۰) یَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ (۲۱) إِنَّ الْأَبْرارَ لَفی‏ نَعیمٍ (۲۲) عَلَى الْأَرائِکِ یَنْظُرُونَ (۲۳) تَعْرِفُ فی‏ وُجُوهِهِمْ نَضْرَهَ النَّعیمِ (۲۴) یُسْقَوْنَ مِنْ رَحیقٍ مَخْتُومٍ (۲۵) خِتامُهُ مِسْکٌ وَ فی‏ ذلِکَ فَلْیَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ (۲۶) وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنیمٍ (۲۷) عَیْناً یَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ (۲۸)
در این آیات به روشنی از مراتب کمالی و تفاوت درجه میان ابرار و مقربان سخن گفته شده است.

  1. پاره ای دیگر از آیات از برتری ظرفیت و کمالات بعضی مومنان بر بعضی دیگر و حتی سخن از فضیلت و برتری برخی انبیا الهی بر برخی دیگر دارد.

«تِلْکَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى‏ بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ کَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ آتَیْنا عیسَى ابْنَ مَرْیَمَ الْبَیِّناتِ وَ أَیَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذینَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَیِّناتُ وَ لکِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ کَفَرَ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَ لکِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ ما یُریدُ »[۱۶]
«انْظُرْ کَیْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى‏ بَعْضٍ وَ لَلْآخِرَهُ أَکْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَکْبَرُ تَفْضیلاً »[۱۷]

مدیر سایت

Next Post

تحقیق ماهوی و تاریخی۹۲- قسمت ۱۰

س اکتبر 13 , 2020
هر دمش با من دلسوخته لطفی دگر است این گدا بین که چه شایسته انعام افتاد شیخ مفید در پایان این ماجرا می نویسد: خبر پیش گویی شهادت کمیل روایتی است که راویان عامه از راستگویان خود نقل کرده اند و شیعیان نیز در نقل با آنها شریکند، که مضمون […]