تحقیق ماهوی و تاریخی۹۲- قسمت ۱۵

رأس من در راه مولایم جداست

بازگشت ما و تو سوی خداست

پای میزان عدالت هر چه هست

حاصل اعمالمان آید به دست

آن ستمگر کفر خود معلوم کرد

سر جدا از جسم آن مظلوم کرد

بود آن یار سرافراز امام

وقت جان دادن نود سالش تمام

کرد جان خود فدای بو تراب

شد ز خون موی سفید او خضاب

فصل سوم:
«حدیث حقیقت»
اسناد، نسخه‌ها و شروح
حدیث حقیقت اسناد، نسخه‌ها و شروح
الف ـ سندشناسی حدیث حقیقت:
مقدمه:
اشکال ها و تردیدها درباره حدیث حقیقت
چنان که مشهور است این حدیث منسوب به امیرمومنان علی علیه السلام است و نیز چنان که مشهور است و دامنه جستجوی ما در منابع موجود مجال می‌دهد این حدیث در مصادر اولیه و قدیم شیعه و اهل سنت یافت نشده و در میان اسناد و مدارکی که تاکنون بدست آمده است از این حدیث با همین عنوان، ترکیب کلامی و محتوایی نشانی نمی‌توان یافت. از همین رو برخی محققان در انتساب و اصالت آن تردید کرده‌اند. چنان که برخی آنرا از جعلیات عرفا دانسته‌اند و برای اثبات عدم صحت انتساب حدیث به امام علی علیه السلام هم به لحاظ تاریخی و هم به لحاظ محتوایی اشکال و تردیدهایی را روا داشته‌اند.
برخی از اشکالات که به لحاظ دقت در محتوا و مضمون حدیث گفته‌اند به قرار زیر است:
خبر نقل شده چنانکه از تمام نسخه‌های بجا مانده، بدست می‌آید آنقدر طولانی نیست که وقت بسیار وسیعی در حدّ یک شب را به خود اختصاص داده باشد بطوری که وجود مبارک علی علیه السلام به کمیل، بخاطر طلوع صبح، امر به خاموش کردن چراغ کرده باشد.
با توجه به شأن و مرتبت جناب کمیل، عقل، و دیگر درایت و مراتب کمالش که هم شیعه و هم سنی از او بعنوان صاحب سرّ و باب بیت امام علی علیه السلام یاد می‌کنند، از کمیل با این ویژگی‌ها و امتیازات بعید است که در آستانه طلوع صبح درب منزل امام علی علیه السلام را بخاطر مساله و طرح سوالی کوبیده باشد در حالی که قطعاً می‌دانسته که امام علی علیه السلام در این زمان همواره مشغول نوافل شبانه و عبادات خالصانه و مقدمات استقبال از نماز صبح بوده است و لذا از کمیل بعید است که این وقت را برای مطرح کردن سؤال انتخاب کرده باشد چرا که هر سخن جایی و هر نکته مقامی دارد.
با توجه به این که هدف کمیل وقوف و آگاهی بر «حقیقت» و برآمدن بر افق معنایی آن بوده است، از فقرات حدیث و اصرار کمیل بر این که چندبار درخواست توضیح و بیان بیشتر می‌کند، معلوم می‌شود که به این هدف نائل نشده است و بویژه این که امام علی علیه السلام می‌فرماید: چراغ را خاموش کن و به نحوی عذر خواستن از ادامه تبیین و توضیح است؛ چرا که صبح طلوع کرده است. گو این‌که امام علی علیه السلام می‌خواهد به جناب کمیل بفرماید اگر قرار بود حقیقت را درک کنی تاکنون باید نائل می‌شدی.
سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، ائمه اطهار علیهم السلام ، امام علی علیه السلام و فرزندانش این طور بوده است که به هر سوالی، پاسخ کافی و شایسته، جامع و مانع و با عباراتی بلیغ و فصیح که کاملاً یصح‌السکوت است می‌داده‌اند نه پاسخ‌های مجمل و مبهم، چنانکه گفتگوهایی که در منابع و متون فریقین نقل شده گویای روشن این ادعاست، چنانکه کتب ارجمند نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه، زیارات و ادعیه‌ای که از آنها به یادگار مانده است و نیز خطبه‌ها و سخنان آن ذوات مقدس مثبت همین امر است و این در حالی است که آنچه در این حدیث آمده نه تنها از چنین وضوحی برخوردار نیست بلکه دارای ابهام‌هایی نیز هست و چنین چیزی از اهل بیت علیهم السلام و مقام والای قطب اولیا علی علیه السلام بعید است.
با توجه به این که کمیل صاحب اسرار حضرت علیه السلام بوده و آن حضرت از افق استعداد و توشه و توان او خبر داشته، لزومی به ارائه پاسخ در قالب‌های مبهم و مجمل نبوده است. اگر کمیل ظرفیت درک را نداشته، چرا به او پاسخ داده شده است و اگر ظرفیت استعداد داشته است، چرا در قالب‌های پیچیده و مبهم؟

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

مدیر سایت

Next Post

فایل دانشگاهی - تحقیق ماهوی و تاریخی۹۲- قسمت ۱۸

س اکتبر 13 , 2020
اسرار الله هی علوم لا یجوز الا للکمّل مثل سلمان و کمیل. کما سئل امیر المومنین صلوت الله علیه عن الحقیقه فقال: مالک و الحقیقه، فقال اولست صاحب سرک؟ [۱۳۰] ملا محسن فیض کاشانی (م ۱۰۹۱ق)، شاگرد نامدار صدرالمتالهین شیرازی هم در آثار مختلف خود به حدیث حقیقت توجه نموده است؛ از جمله […]