تحقیق دانشگاهی – بررسی اثرکاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در …

مکانیسم های گوناگونی می توانند موجب افزایش جذب فسفر توسط گیاهان میکوریزایی گردند که از بین آنها می توان به :
۱- جستجوی حجم بیشتری از خاک
۲- بالا بودن سرعت جذب فسفر توسط هیف قارچ های میکوریزا
۳- افزایش انحلال فسفر خاک.
جستجوی حجم بیشتری از خاک توسط گیاهان میکوریزایی موجب می شود فاصله بین یون های فسفر وریشه گیاهان کاهش یابد و همچنین پخش شدن هیف های قارچی در خاک موجب افزایش سطح جذب شود از سوی دیگربه دلیل بالا بودن وابستگی و تمایل یون های فسفر به هیف های قارچی، حد آستانه غلظت جهت جذب فسفرکاهش یافته و لذا سرعت جذب فسفر توسط آنها افزایش می یابد (بولان، ۱۹۹۱).
هیف های قارچی با رهاسازی اسیدهای آلی و آنزیم های فسفاتاز موجب انحلال فسفر خاک می گردند و به همین دلیل جذب فسفر در خاک های فقیر از نظر منبع فسفر قابل جذب مانند خاک هایی که فسفات آهن و آلومینیوم دارند ویا حاوی سنگ فسفات هستند در گیاهان میکوریزایی افزایش نشان می دهد(بولان، ۱۹۹۱).
البابلی نیز بیان کرد تعداد دفعات آبیاری می تواند بر غلظت عناصر کم نیاز در گیاه لوبیا میکوریزایی اثر بگذارد و با افزایش دفعات آبیاری غلظت عناصر مس و مولیبدن در گیاه لوبیا همزیست با آربسکولار میکوریزا افزایش می یابد .( El-Bably،۲۰۰۲)
مهمترین و معتبرترین تاثیر رابطه همزیستی میکوریزا اربسکولار افزایش جذب عناصر معدنی و به ویژه فسفر در گیاهان میزبان می باشد . این تاثیر بخصوص در اراضی که فسفر محلول در خاک کم بوده یا در اثر خشکی ضریب پخشیدگی عنصر فسفر بسیار کاهش یافته است مشهودتر است.گونه های مختلف قارچ های میکوریزایی نیز کارائی متفاوتی در افزایش جذب فسفر در گیاه میزبان دارند.گونه های مختلف این قارچ ها در گیاه لوبیا باعث افزایش وزن خشک گیاه بین ۱۸ تا۲۳ درصد و افزایش جذب فسفر بین۶۰ الی ۳۳۵ درصد شده اند( El-Bably،۲۰۰۲).
نادیان ، گزارش کرد که جذب عناصر غذایی، تحت تاثیر مستقیم رطوبت خاک و هم چنین اثر غیر مستقیم آب بر پارامترهای مثل رشد ریشه و گسترش آن، درصد حلالیت نمک در خاک و تغییر متابولیسم رشد و نمو گیاه می باشد ودر شرایط کمبود آب جذب ازت به شدت کاهش می یابد. در این راستا عملکرد دانه و علوفه افت می کند (نادیان،۱۳۷۷).
جذب پتاس کمتر از نیتروژن و فسفر تحت تاثیر تیمار تنش خشکی قرار دارد. لوگان و همکاران، بیان می کنند که علت این امر ممکن است به دلیل تر و خشک شدن متوالی و طولانی در منطق خشک و نیمه خشک که باعث رها شدن +K از بین لایه های رسی شده و غلظت یون پتاسیم در خاک را افزایش می دهد باشد، و همچنین جذب پتاسیم در شرایط تنش خشکی همچنان بر اساس مکانیزم جذب فعال انجام می شود (صالح راستین ،۱۳۷۷).
قارچ های میکوریزا با جلوگیری از جذب سدیم و کلر یا انتقال کمتر آنها به اندام هوایی به مثابه بهبود هنده زیستی در خاک های خشک و کم آب عمل می کند(الکارکی،۲۰۰۰).
اهمیت میکوریزا در کشاورزی بر پایۀ نقش ویژه آن به عنوان حلقۀ ارتباطی بین خاک و گیاه استوار است. قارچ های میکوریزا به دلیل افزایش موثر سطح جذب ریشه از طریق ایجاد هیف، سبب افزایش جذب آب و مواد غذایی به وسیلۀ گیاهان می شوند. تخمین زده می شود که حدود ۸۰ درصد جذب فسفر توسط گیاه به وسیله قارچ های میکوریزا صورت می گیرد )مارشنر و دل، ۱۹۹۴).
مزیت قارچ میکوریزا افزایش منطقۀ تخلیه عناصر غذایی به وسیله ریشه های میکوریزایی نسبت به گیاهان غیرمیکوریزایی می باشد (اسمیت و رید، ۲۰۰۸).
نتایج برخی تحقیقات نشان داده است که هدایت هیدرولیکی سیستم ریشه های گیاهان میکوریزایی بیشتر از گیاهان غیر میکوریزایی است که این امردر اثر افزایش سطح موثر ریشه و یا کل طول ریشه ای میکوریزایی می باشد. همچنین هدایت آبی در واحد طول ریشه میکوریزایی می تواند ۲ تا ۳ برابر افزایش یابد Troehza,2003) (.
میکوریز ا روابط آبی گیاه میزبان را از طریق افزایش هدایت هیدرولیکی خاک، افزایش نسبت تعرق، کاهش مقاومت روزنه ای بوسیله ی تغییر در تعادل هورمون های گیاهی بهبود می بخشد(قاضی،۲۰۰۳)
وامرالی وهمکاران گزارش نمودند که افزایش ماده ی خشک اندام های هوایی و زیرزمینی ذرت تلقیح شده با میکوریزا در مقایسه با شاهد ،ناشی از افزایش جذب آب و مواد غذایی و انتقال بهتر این مواد در اندام گیاهی و همچنین افزایش فتوسنتز،می باشد. نتایج بعضی تحقیقات نشان داده است که سرعت جریان فسفر به درون گیاه میکوریزایی ۳ الی ۶ مرتبه بیشتر از گیاهان غیر میکوریزایی است( et al,2003 Vamerali).
سونگ گزارش کرد که بهبود ریزوسفر خاک در شرایط تنش، توسعه سیستم ریشه ای و بهبود جذب آب و عناصر غذایی،افزایش سیستم دفاعی گیاه میزبان و کاهش خطرات اکسیداسیون رامی توان ناشی از اثرات میکوریزا دانست و در بررسی این محقق نشان داده است که کمبود مواد آلی و وجود واکنش قلیایی در خاک های آهکی کمبود عناصر کم مصرف را دراین خاک ها سبب می شود(song,2005).
سرعت گسترش هیف های خارج ریشه های این قارچ ها به طور متوسط ۸۰۰ برابر سرعت گسترش ریشه ای گیاه می باشد . بنابراین ناحیه میان تهی از فسفر در اطراف هیف های قارچ های میکوریزایی به شکل محدود تری نسبت به اطراف ریشه های موئین تشکیل شده و بدین دلیل مقدار بیشتری فسفر در همزیستی میکوریزی جذب می گردد . ناحیه تهی از فسفر در اطراف ریشه گیاه شبدر،۱۰ میلی متر تخمین زده شده است در تیماری که این گیاه با گونه دیگر رابطه همزیستی برقرار کرده است .ناحیه تهی از فسفر تا ۲۰ میلی متر از سطح ریشه توسعه یافته است (لی و همکار

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

ان،۱۹۹۹).

۲-۱۰-۵-افزایش مقاومت به تنش خشکی

قارچهای میکوریزا با بهبود وضعیت هورمونی در درون گیاهان در کنترل عمل باز و بسته شدن روزنه های برگ و نیز افزایش جذب آب در اثر گستردگی شبکه هیفهای خود مشکلات کاهش جذب آب در شرایط کمبود رطوبت در محیط ریشه را کنترل میکنند مشخص شده سرعت فتوسنتز و بازده مصرف آب در گیاهان همزیست با قارچهای میکوریزایی افزایش و از میزان تعرق آنها کاسته میشود
( Ruiz-Lozano et al.,1996).
در تحقیقاتی که در دهه ۱۹۹۰ میلادی صورت گرفته عمدتاً تأثیر همزیستی میکوریزی در تنظیم هدایت روزنه ایی و پتانسیل آب گیاه میزبان مورد بررسی قرار گرفته است . نتایج این بررسی ها حاکی از این است که جدا از بهبود تغذیه فسفری گیاه میزبان، قارچ های میکوریزی حداقل در شرایطی خاص و تا حد مشخص می توانند مستقلاً روابط آبی گیاه میزبان را تحت تأثیر خود قرار دهند .همزیستی میکوریزی باعث افزایش حساسیت روزنه ها به رطوبت نسبی اتمسفر می گردد میزان تعرق و هدایت روزنه ای در گیاهان میکوریزی که آب کافی دریافت داشته اند تقریباً دو الی سه برابر گیاهان غیر میکوریزی که با محدودیت تغذیه فسفری روبرو بودند گزارش شده است( Huang et al.,1985).
در گیاه گندم تلقیح شده با گونه Glomus fasciculatumو تحت تنش خشکی، هنگام بسته شدن روزنه ها پتانسیل آب برگ به مقدار ۰٫۲ مگاپاسکال پایین تر از برگ گیاه گندم غیر میکوریزی بوده است . بدین معنی که در زمان تنش خشکی، روزنه های گیاه میکوریزی مدت زمان بیشتری باز بوده و تبادل گازی در مدت زمان بیشتری صورت گرفته است Okin,2002)).
سرعت فتوسنتز در گیاهان میکوریزی بیشتر از گیاهان غیر میکوریزی می باشد که این خودناشی از تأثیری است که همزیستی میکوریزی در باز نگه داشتن روزنه ها دارد . در این مورد نیز افزایش سرعت فتوسنتز در گیاهان میکوریزی هم در شرایط تنش خشکی و هم در حضور آب کا فی مشاهده شده است
Auge et al.,1987)).
گزارش های متعددی مبنی بر بالا بودن پتانسیل آب برگ ها در گیاهان میکوریزی نسبت به گیاهان غیر
میکوریزی در شرایط خشکی وجود دارد وهمزیستی میکوریزی باعث می شود تا افت پتانسیل آب برگها
در گیاه میزبان تحت تنش خشکی نسبت به گیاه غیر میکوریزی به تعویق افتد . همچنین با برطرف شدن دوره تنش خشکی و افزایش میزان آب خاک، گیاهان میکوریزی خیلی سریع تر از گیاهان غیر میکوریزی،
آب جذب کرده و پتانسیل آب برگ های خود را به حد متعادل و معمول می رسانند
.(Khalafallah & Abo-Ghalia, 2008)
همزیستی میکوریزی باعث می شود تا در طی دوره تنش خشکی، کاهش نسبی میزان آب موجود در برگ ها به تعویق افتد و بدین صورت روزنه ها می توانند برای زمان بیشتری باز بمانند . همزیستی میکوریزی از طریق جذب عناصر غذایی و آب موجب افزایش رشد گیاه میزبان در طی دوره تنش خشکی می شود همچنین قارچ های میکوریزی کارایی مصرف آب گیاه میزبان را در شرایط تنش خشکی افزایش می دهند.
قارچهای میکوریزا در گیاهانی که دارای ریشه های بدون انشعاب هستند، کارایی بیشتری دارند. همزیستی میکوریز ا اغلب منجر به تغییر سرعت حرکت آب در خارج و داخل گیاهان میزبان شده و روی آبگیری بافت و فیزیولوژی برگ تأثیر می گذارد و اهی اوقات رابطه همزیستی میکوریزا از طریق اجتناب از خشکی، گیاهان را در مقابل تنش حفظ می کند و این کار را با افزایش جذب عناصر فسفر و سایر عناصر ضروری برای رشد و توسعه گیاه انجام می هد Auge et al,2001 )).
پانوارگزارش کرد که همزیستی میکوریزا، کاهش در محتوای نسبی (Triticum aestivum L ) آب برگ گندم در طول تنش خشکی را به تاخیر می اندازد و به برگها اجازه میدهد تا روزنه های خود را درمحتوای نسبی آب برگ پایین، باز نگه دارند,۱۹۹۳) Panwar).
عبدالناصرگزارش کرد که کدو(Lagenaria vulgaris L.) تلقیح شده با قارچ(Glomus intraradices) بهتر از گیاهان شاهدخشکی را تحمل نمود. وقوع خشکسالی های مداوم در سال های اخیر که پهنه عظیمی از کشور را تحت تأثیر قرار داد، زنگ خطر مکرری را برای تولیدات کشاورزی و ثبات تولید به صدا درآورد Abdul-Naser,1998)).
محققان مختلف نیز نشان دادند که تلقیح قارچهای میکوریزا به گیاهان ،باعث افزایش وزن اندام های هوایی گیاه می شود.این افزایش وزن میتواند ناشی از تاثیر قارچ میکوریز وزیکولار آربسکولار بر جذب عناصر غذایی متعددی همچون نیتروژن ، کلسیوم، گوگرد،پتاسیم،مس و روی باشد .

۲-۱۰-۶-افزایش کارایی مصرف کودهای شیمیایی

مدیر سایت

Next Post

سایت مقالات فارسی - بررسی اثرکاربرد قارچ مایکوریزا و تنش خشکی برکارایی جذب عناصر غذایی و روابط آبی در ...

س اکتبر 13 , 2020
۳-۲-۵- تهیه میکروارگانیسم های مورد نیاز جهت تامین میکروارگانیسم مورد نیاز، از مدتهای قبل از تهیه خاک و آماده سازی آن با رایزنی های مختلف از سراسر کشور بالاخره نوع مورد نیاز ریز موجودات مورد نیاز از مرکز تحقیقات کشاورزی شاهرود تامین شد. ۳-۳- مرحله کاشت ، داشت و برداشت […]