پایان نامه با واژگان کلیدی آموزش از راه دور، نرم افزار، دانشگاه تهران

نوامبر 30, 2018 0 By admin4

تأکيد مي‌کند و به بهترين وجه امکان توسعه آن را به صورتي جذاب فراهم مي‌آورد و (2) با تشکيل کلاسهاي مجازي و محيط‌هاي گفتمان گروهي، امکان دسترسي به مخاطبان جهاني، مهارت‌هاي لازم براي تعامل، گفت و گو، يادگيري مشارکتي، پژوهش، ارزشيابي، مشارکت و سرانجام کار از راه دور را در دانشجويان پرورش مي‌دهد(سرکارآراني و مقدم،1382).
2-6-1 نسلهاي آموزش از راه دور
دانش پژوهان و محققان در آموزش از راه دور براي فهم بهتر دنيايي که در آن زندگي مي‌کنيم دسته‌بنديها و الگوهاي مفهومي در آموزش از راه دور را به صورت قالب‌هايي در نسل‌هاي مختلف، که مبناي آن ابزارهاي فناورانه پشتيباني کننده اين نسل‌ها مي‌باشند را به شرح زير در نظر گرفته اند:
2-6-1-1 نسل اول
اولين نسل در آموزش از راه دور يا ويژگيهاي يک الگوي صنعتي، يا سازماني به نام فورديست36 شناخته مي‌شود. نظام‌هاي نسل اول بر مبناي نظريات رفتارگرايانه پاسخگويي، مشاهده‌پذيري و تقسيم مفاهيم پيچيده به اجزاء کوچکتر و قابل‌تر ‌پايه‌ريزي شده است. نظام‌هاي نسل اول آموزش از راه دور با عنوان مطالعه مستقل شناخته مي‌شوند، بدين معني که دانشجويان به صورت مستقل و نه به عنوان اعضاي يک گروه کار مي‌کنند. نظام‌هاي نسل اول مي‌توانند به سرعت به قالب‌هاي متناسب با وب تبديل شوند و غالباً از آنها در محيط يادگيري الکترونيکي استفاده مي‌شود(گريسون و اندرسون،87:1383).
2-6-1-2 نسل دوم
نسل دوم در عصري رشد يافت که با پذيرش فزاينده نظريه يادگيري شناختي و ظهور فناوري‌هاي جديدتر در عرصه رسانه عمومي شناخته مي‌شود. اين نسل ويژگي تأکيد بر مطالعه مستقل را با محدوديت زماني اندک حفظ کرده بود. در نسل دوم گروه‌هاي برنامه درسي با افزايش مهارت کارکنان، بالا‌رفتن سطح ديدگاه آنها و افزايش ارزش محتويات بسيار گسترده‌تر شدند. لازم? عرضه نسل دوم دوره درسي به بازار جهاني اين بود که تعداد دانشجويان به منظور کاهش هزينه‌ها و تلاشها افزايش يابد.
2-6-1-3 نسل سوم
نسل سوم دو نوع تعامل انساني را به صورت همزمان و غيرهمزمان، توسط فناوري‌هاي ارتباط از راه دور(کنفرانس‌هاي صوتي، تصويري و رايانه‌اي) دربرمي‌گيرد. نظام نسل سوم در آموزش از راه دور نظريه‌هاي يادگيري سازنده گرايانه را مورد توجه قرار مي‌دهد، تا براي دانشجويان فرصت‌هايي براي يادگيري، توليد و بازتوليد معرفت به صورت گروهي و منفرد ايجاد شود.
2-6-1-4 نسل چهارم
اين نسل سه ويژگي اصلي شبکه را با هم آميخته است: بازيابي محتواي با حجم زياد، توانايي ارتباط از طريق رايانه و قدرت پردازش توزيع شده محلي از طريق برنامه‌ريزي رايانه‌اي که بيشتر به زبان جاوا37 صورت مي‌گيرد.
2-6-1-5 نسل پنجم
نسل پنجم توانايي‌هاي سازماني و خدمات مؤسساتي است که قابليت نظم بخشيدن به تخصص‌هاي مديريتي و فني را دارند. همچنين هوش مصنوعي را به وب مي‌‌افزايد و يا از نظر برنرزلي38 ، مفهوم معناشناختي39 در وب ايجاد مي‌کند به گونه‌اي که وب مي‌تواند هم از سوي انسان‌ها و هم از سوي عوامل مستقل غير انساني راهبري و پردازش شود(همان،91).
2-6-2 تاريخچه آموزش از راه دور در ايران
براي اولين بار در ايران در سال 1350 دانشکده‌اي در دانشگاه ابوريحان بيروني براي ارائه آموزش از راه دور و به طريق “مکاتبه‌اي” شکل گرفت که مقدمات آن از سال 1348 به بعد فراهم آمده بود. اين دانشکده با نام دانشکده مکاتبه‌اي فعاليت خود را در چهار رشته تحصيلي آغاز کرده بود. آموزش از راه دور در دانشگاه ابوريحان بيروني، تلفيق مجموعه‌اي از ابزارهاي آموزش حضوري و آموزش از راه دور بود. يکسال پس از تاسيس نظام آموزش مکاتبه‌اي در دانشگاه ابوريحان در سال 1351 دست اندرکاران امور آموزش عالي در انديش? تاسيس دانشگاهي بودند که قادر به ارائه آموزش از راه دور باشد. پس از انجام مطالعات مقدماتي، دانشگاه آزاد ايران در سال 1352 تاسيس شد (عاصمي، 1385). در پايان ده? 70 آموزش مجازي در دستور کار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژه‌اي تحت اين عنوان آغاز شد. در سال 1380 سايت آموزش مجازي دانشگاه تهران با ارائ? 9 درس براي دانشجويان روزان? دانشگاه راه‌اندازي شد و از نيمسال اول تحصيلي همان سال، از آن بهره برداري شد(نصيري،17:1383).
2-7 آموزش مجازي
آموزش مجازي يکي از شکوفايي‌هاي پيشرفت تکنولوژي در تعليم و تربيت مي‌باشد. همگام با رشد تکنولوژي و تبلور آن در حوزه يادگيري، متخصصان اين حيطه را به اين فکر واداشت که به نياز آموزشي فراگيران از طريق راه اندازي دوره‌هاي يادگيري الکترونيکي پاسخ گو باشند. آموزش مجازي بسياري از آرمان‌هاي آموزشي مانند: يادگيري در هر مکان و هر زمان، يادگيري مشارکتي، خودارزيابي و خود راهبري را تحقق بخشيده است(رستگارپور و گرجي‌زاده،1391). اين يادگيري، رويکردي تازه در ارائه محيط يادگيري مجهز، تعاملي و يادگيرنده محور است که در هر زمان و مکاني با به کارگيري منابع و مشخصه‌هاي فناوري‌هاي مختلف ديجيتالي و همسو با شکل‌هاي ديگر محيط‌هاي آموزشي براي ايجاد نظامي آزاد، منعطف و توزيع شده در آموزش استفاده مي‌شود(کرمي، آهنچيان، ابراهيمي،1391). در سال‌هاي اخير آموزش مجازي به عنوان يکي از کاربردهاي مهم فن‌آوري‌هاي جديد اطلاعات و ارتباطات در جهان مطرح و فعاليت‌هاي گسترده‌اي را در اين راستا آغاز گرديده است. با توجه به تغييرات سريعي که در محيط پيرامون در حال شکل‌گيري است، اجراي نظام‌هاي مجازي به منظور ارايه خدمات و فن‌آوري‌هاي جديد در زمينه‌ي تدريس و يادگيري به صورت يک نياز اساسي مطرح شده است(فتحي و اجارگاه، پرداختچي، ربيعي،1390).
آموزش مجازي مهم‌ترين کاربرد فن‌آوري اطلاعات است که در قالب نظام‌هاي مختلف مثل يادگيري رايانه محور، يادگيري برخط، يادگيري شبکه محور و آموزش تحت شبکه ارائه مي‌شود(لادوسر و هام40،2001). گاوينداسمي41 در آموزش مجازي به هفت عامل اشاره مي‌کند که در موفقيت آن تأثير دارد : پشتيباني سازماني، تدوين محتوا، تدريس و يادگيري، ساختار درسي، پشتيباني از دانشجويان، پشتيباني از اعضاي هيات علمي و ارزشيابي. آموزش مجازي بر آموزشي دلالت دارد که شاگرد و معلم از نظر مکان و زمان يا هر دو از يکديگر جدا هستند و معلم محتواي درس را با کمک نرم افزار مديريت دروس، منابع چند رسانه اي، اينترنت، ويديو کنفرانس و مانند آن ارائه مي‌کند. فراگيران محتوا را از اين طريق دريافت مي‌کنند و به کمک اين فناوريها به معلم متصل مي‌شوند(عطاران،55:1386).
آموزش مجازي به عنوان تعامل بين يک فراگير با يک منبع دانش سيار، که به طور فيزيکي از فراگير جدا شده تعريف مي‌شود(هيلاک،68:1388). اجزاء تکنيکال آموزش مجازي از يک طرف سيستم مديريت آموزش42 و سيستم مديريت محتوي آموزش43 است که بيشترين زمان و هزينه را به خود اختصاص مي‌دهد. از ديگر سو ابزارهاي ارزيابي و کلاس‌هاي مجازي از اجزاء اصلي آموزش مجازي است. اجزاء سيستم آموزش مجازي در يک تقسيم‌بندي جزيي ، شامل کتابخانه مجازي، کتاب الکترونيکي، خدمات مالي44 ، سيستم ارزشيابي الکترونيکي، ابزار توليد و تدوين محتويات و مطالب الکترونيکي45، سيستم‌هاي هوشمند آموزش و فراگيري الکترونيکي46، پورتال آموزش الکترونيکي، سيستم‌هاي شبيه‌سازي و واقعيت‌هاي مجازي است(امامي، اقدسي و آسوشه،1388).
چشم اندازي که در اين مرحله پيش روست اين است که هر دانشجويي بتواند به فرصتهاي آموزشي يکسان و انعطاف پذير دست يابد. کارکردهايي که براي اين نوع آموزش مي‌توان در نظر گرفت از جمله امکان استفاده از قابليتهاي مختلف رسانه‌اي مانند: متن، صوت، انيميشن، ويدئو، کليپ، نقشه‌هاي سه بعدي و .. در محيط يکپارچه، استمرار يادگيري از طريق ارتباط محيط کلاس با محيط شبک? وب و ساختار پيچيده و تودرتوي کلاس و حضور پيوسته هندسه آموزش و معماري يادگيري مبتني بر ديدگاه خبره در عرصه آموزش است که اين نوع آموزش را در عرص? عمل امکان‌پذير مي‌کند(منتظر،1384). آموزش مجازي به دوشکل هم زمان و ناهم زمان، يا به صورت ترکيبي از اين دو ارائه مي‌شود. از هر يک از اين دو روش مي‌توان براي سؤال و جواب، بحث‌هاي کلاسي، يا ارائه‌ي تکاليف به دانشجويان استفاده کرد. در يادگيري هم‌زمان ، مدل کلاس سنتي الگو قرار داده مي‌شود که در آن يک کلاس درس، سخنراني يا گردهمايي با استفاده از فناوري‌هاي اينترنتي شکل مي‌گيرد. بسته‌هاي نرم‌افزاري تخصصي متعددي براي اين منظور طراحي شده‌اند. در اين شيوه از ويدئو کنفرانس(کنفرانس صوتي) دو طرفه استفاده مي‌شود. در سيستم‌هاي آموزشي ناهمزمان که از شيوه‌هاي هم‌زمان رايج‌ترند، محتوا و مطالب آموزشي از قبل تهيه و بر روي ديسک فشرده يا بر روي اينترنت قرار داده مي‌شود و در اختيار دانشجو قرار مي‌گيرد. دانشجو در هر زماني که خواست مي‌تواند اين مطالب را مطالعه کند. محتواي آموزشي ممکن است، ترکيبي از متن، تصاوير ساکن، تصاوير متحرک، صوت يا فيلم باشد. از ويژگي‌هاي محتواي خوب، محاوره‌اي و تعاملي بودن اين سيستم‌هاست(کاظم زاده و قهرماني،1388).
براي تحقق آموزش مجازي لازم است ابعاد مختلف آمادگي از لحاظ زيرساخت فني، آمادگي سياسي، آمادگي منابع انساني و آمادگي سازماني مورد ارزيابي قرار گيرد. چارچوب کلي اين ارزيابي در سه بخش اصلي تقسيم بندي مي شود که شامل: آمادگي سخت، آمادگي نرم، آمادگي پشتيباني، نظارت و هماهنگي است.
الف- آمادگي سخت: اين بخش ناظر به کليه وجوهي است که به لحاظ سخت افزاري، تجهيزاتي و ارتباطي مورد نياز است. بنابراين مي‌توان آن را شامل دو بخش اصلي زيرساخت شبکه‌اي و تجهيزات دانست.
ب- آمادگي نرم: اين بخش بيان کننده همه عوامل نرم شامل فناوري‌هاي نرم(مقررات، روندها، قوانين و …) است که در ايجاد و پشتيباني محيط‌هاي آموزشي برخط مورد نياز است و اجزاي آن شامل: منابع انساني، مديريت، قوانين و مقررات، استانداردها، منابع مالي، امنيت، محتوا و سياست مي‌باشد.
ج- آمادگي پشتيباني، نظارت و هماهنگي: هر چه دو زيرساخت قبلي، ناظر به وجوه دروني است، اين زيرساخت ناظر به ايجاد تعامل بين بخشي و هماهنگي ميان اجزاي مذکور در بخش‌هاي پيش گفته مي‌باشد. بخش نظارت، خود شامل دوبخش نظارت بر فرايند و نظارت بر فرآورده آموزش است. فرايند ناظر به همه روال‌هاي اجرايي در محيط يادگيري است و فرآورده ناظر به محصول نهايي اين فرايند مي‌باشد. به تعبير ديگر در اين بخش هر دو عامل فرايندي و عملکردي مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد. نکته مهم اين است که اين بخش محيط بر همه اجزاي قبلي(چه نرم و چه سخت) است و هر بخش از آنها را تحت نظارت دارد(داراب و منتظر،1389).
2-7-1 شيوه‌هاي آموزش مجازي
امروزه در آموزش‌هاي مجازي علاوه بر لوح فشرده و يا هم‌انديشي از راه دور از بسياري از شيوه‌هاي نوين الکترونيکي نيز براي آموزش دانشجويان استفاده مي‌شود. برخي از اين شيوه ها بدين قرارند:
2-7-1-1 آموزش فاصله اي
براي استفاده از روش آموزش فاصله اي47، با استفاده از دوربين‌هاي ديجيتالي و نصب آن بر روي رايانه مي‌توان همزمان و در دو نقط? متفاوت از هر جاي جهان، دانشجو را پاي درس استاد نشاند(مسعودي،1387).
2-7-1-2 آموزش الکتروني
اين شيوه آموزش آن لاين، ديدار مجازي و هم انديشي “وب” است. با استفاده از نرم افزارهاي آموزشي “وب” و آموزش زنده رويدادها از طريق اينترنت، تجربيات آموزشي دانشجويان بهبود و اصلاح مي‌گردد.
2-7-1-3 پخش شبکه‌اي تعاملي
دانشگاه شبکه‌اي تعاملي48، به طور همزمان آموزش صوتي و تصويري را با فراهم آوردن امکان انتخاب ابزار ديداري مناسب براي آموزش رو در رو و تعاملي ارائه مي‌دهد.
2-7-1-4 پخش شبکه‌اي زنده
در شيوه پخش شبکه‌اي زنده 49يک همايش آموزشي