منابع پایان نامه درمورد بهبود عملکرد

نوامبر 30, 2018 0 By admin4

وزن، قدرت زنده ماندن، افزايش سيستم ايمني بدن و ساير بيماريهاي روده‌اي دارند [19]. گياهان به عنوان جايگزينهاي محرك رشد مزيتهاي متعددي از قبيل ارزان و قابل در دسترس بودن، ايجاد ايمنيت و كاهش خطر سميت را دارند. همين استفاده از مواد افزودني طبيعي به جاي آنتي‌بيوتيك‌ها در جيره طيور باعث سودآوري بيشتر شده است. استفاده از اثرات ضد ميكروبي گياهان دارويي از گذشته‌هاي دور مورد نظر بوده است و تحقيقات اخير نيز در اين زمينه بيانگر اهميت و كاربرد اين گونه گياهان است. بنابراين مسئله گياهان دارويي به عنوان محرك رشد در جيره طيور اهميت بالايي دارد. مواد فعال گياهان دارويي در برگ‌ها، شاخهها، دانهها و در پوسته آنهاست كه فعاليت بالايي در مقابل بيماريها و بهبود هضم مواد و به دنبال آن بهبود در عملكرد دارند. گياهان دارويي ميتوانند به عنوان جايگزين مناسب آنتي بيوتيکها به کار گرفته شوند و استفاده از روغنهاي استخراج شده از گياهان، کارآيي سيستم ايمني طيور را بهبود ميبخشد. [154 و 147].
از طرف ديگرخاصيت ضد ميکروبي موجود درگياهان با از بين بردن و يا کاهش جمعيت ميکروبي مضر در دستگاه گوارش، زمينه مساعد براي هضم و جذب و متابوليسم مواد مغذي را فراهم مي‌کند و همچنين الياف خام تأمين شده توسط گياهان دارويي از جمله عوامل مناسب ديگري در جهت کارکرد صحيح دستگاه گوارش و در راستاي استفاده بهتر از مواد مغذي ميتواند به شمار آيد [101]. بيشتر تحقيقات، سودمندي بعضي از گونه‌هاي گياهي و عصاره آن‌ها را در كاهش كلسترول خون، افزايش خوش خوراكي و تحريك سيستم ايمني را گزارش كردهاند[177]. گياهان دارويي بواسطه ترکيبات مؤثر موجود در بافتهايشان شامل فنل‌ها، پلي‌فنل‌ها، ترپنوئيدها، روغنهاي فرار و ساير ترکيبات، اثرات ضد ميکروبي، محرك ايمني، محرك دستگاه گوارش و در نهايت محرك رشد را اعمال مي‌کنند. محققين زيادي بهبود عملکرد طيور گوشتي يا تخمگذار را در نتيجه افزودن گياهان دارويي يا مشتقات آن‌ها به جيره را گزارش کردند [55 و 72]. اين گزارشات علمي نشان دهنده اثرات مثبت گياهان دارويي بر بهبود عملكرد طيور و در نهايت كاهش هزينههاي توليد ميباشد [55 و 72].
گياهان دارويي از زمان‌هاي طولاني در محصولات غذايي، عطري و درمانهاي دارويي مختلف استفاده مي‌شود. از گذشته در سيستمهاي پرورش حيوانات اهلي، متابوليتهاي گياهي به طور عام و به عنوان عوامل ضد ميكروبي به شمار ميرفتند. ممنوعيت و محروميتهاي اخير در استفاده از آنتي بيوتيكهاي محرك رشد سبب افزايش تمايل به استفاده از فرآوردههاي طبيعي با منشأ گياهي شده است [91]. عصاره گياهان دارويي به علت دارا بودن خواص آنتي باكتريايي و آنتي اكسيداني به صورت سنتي براي درمان و كنترل بعضي از بيماري‌ها استفاده ميشوند [70].
2-7- آشنايي با گياه دارويي آويشن
2-7-1- آويشن
خانواده نعناعيان (Lamiaceae) يكي از بزرگترين خانواده‌هاي گياهي است كه داراي پراكنش جهاني مي‌باشد (غير از مناطق قطب شمال و جنوب) و داراي حدود 200 جنس و 2 تا 5 هزار گونه از بوته‌هاي معطر و درختچه‌هاي كوتاه است. اغلب نعناعيان محتوي ترپن‌ها و انواع تركيبات (به طور عمده) در غدد اپيدرمي برگ‌ها، ساقه‌ها و اندام‌هاي زايشي مي‌باشند [11]. آويشن (Thymus vulgaris)يكي از گياهان تيره نعناعيان است كه به صورت بوته‌هاي پر پشت در دامنه‌هاي خشك و بين تخته سنگ‌هاي نواحي مختلف مديترانه از جمله در كشورهاي فرانسه، پرتغال، اسپانيا، ايتاليا و يونان مي‌رويد [24] و همه ساله در سطح وسيعي از كشورهاي اسپانيا، آلمان، فرانسه، پرتقال، آمريكا، چك، مجارستان و شمال آفريقا كشت مي‌شود [7]. در ايران نيز سطح زير كشت اين گونه رو به افزايش است. از آويشن در صنايع غذايي، دارويي، بهداشتي و آرايشي نيز استفاده مي‌شود. روغن آويشن داراي خواصي نظير ضد اسپاسم، باد شكن، ضد قارچ، ضد عفوني‌كننده، ضد كرم، ضد رماتيسم و خلط‌آور مي‌باشد. اسانس آويشن از جمله ده اسانس معروفي است كه داراي خواص ضد باكتريايي و ضد قارچي،آنتي اكسيداني، نگه‌دارنده طبيعي غذا و تأخير‌دهنده پيري پستانداران مي‌باشد و داراي جايگاه خاصي در تجارت جهاني مي‌باشد [126 و 100]. همچنين آويشن در انواع غذاها و به عنوان تركيبات معطر در اكثر فرآورده‌هاي غذايي مهم نظير نوشيدني‌ها و دسر‌هاي لبني و همچنين به علت داشتن اوژنول و تيمول در کره به عنوان آنتي اکسيدان استفاده مي‌شود [122].
2-7-2- سازگاري و مناطق پراكنش
گونه آويشن به خوبي به شرايط گرم وخشك سازگاري داشته وبه طور سريع در نواحي نيمه خشك پراكنده است.گياهي نور دوست بوده ودر خاك هاي فقير وقليائي قادر به رشد است .اين گياه به خشكي مقاوم بوده وتا دماي 15درجه سانتي گراد زيرصفر را تحمل مي كند.تكثير اين گياه به وسيله بذر وقلمه هاي ساقه وريشه انجام پزير است وبه صورت وحشي بر روي صخره ها تا ارتفاع2500 متري از سطح دريا يافت مي شود [98].
2-7-3- تركيبات شيمياي موجود در اسانس آويشن
اسانس، محتوي ماده موثره آويشن مي‌باشد [24]. اسانس آويشن مايعي زرد يا قهوه‌اي متمايل به قرمز تيره با بويي مطبوع، قوي و طعم تند و پايدار كه از تقطير برگ‌ها و سرشاخه‌هاي گلدار آن استخراج مي‌شود [39] و تركيبي از مواد شيميايي مختلف مي‌باشد [7]. به هر حال سر شاخه‌هاي آويشن حاوي اسانس، تانن‌ها، مواد اصلي تلخ، ساپونين‌ها و ضد عفوني‌كننده‌هاي گياهي مي‌باشد. اسانس آويشن زراعي خاصيت ضد باكترياي و ضد قارچي دارد كه از آن در صنايع بهداشتي و آرايشي استفاده مي‌شود. مهم‌ترين تركيبات اسانس يك تركيب فنولي به نام تيمول است. مقدار اين ماده به شدت به شرايط اقليمي محل رويش و نوع گياه بستگي دارد و مقدار آن از20 تا 55 درصد متغيير است كه براي بيماري آسم مفيد مي‌باشد. از تركيبات ديگر اسانس مي‌توان به كارواكرول، پراسيمول، لينالول، سينئول و غيره اشاره كرد [7]. به طور طبيعي تيمول جزءاصلي فنل در آويشن است وكاراوكرول نيز يك جزء فرعي مي‌باشد [122]. نکته مهم اينكه روغن آويشن حاصل از T. Vulgaris كه در مناطق مختلف كشوركشت مي‌شود از نظر رنگ، طعم، ويسكوزيته و تركيبات شيميايي متفاوت مي‌باشد [141 ]. از طرف ديگر تنوع فصلي اثر معني‌داري بر عملكرد و تركيبات روغني دارد [132].
2-7-4- مواد شيميائي موثره و خواص درماني آويشن
گياهان منبع غني از متابوليت‌هاي ثانويه با خواص داروئي و معطر هستند. حد اقل 100 هزار متابوليت مختلف در50 هزار گونه گياهي شناسائي و سالانه 4 هزار نوع جديدكشف مي‌شود [115]. در سال‌هاي اخيرمطالعات فراواني براي شناسائي تركيبات شيميائي و خواص آن‌ها در گياهان داروئي و به خصوص جنس آويشن صورت گرفته است [69]. آويشن تاريخچه مصرف داروئي، غذائي، ضد عفوني كنندگي و خشبوكننده طولاني مدت دارد و در مطالعات فراواني به تركيب شيميائي آن پرداخته شده است [98]. مواد شيميائي تشكيل‌دهنده آويشن عمدتاّ به دو گروه فلاونيدها و روغن آن تقسيم‌بندي مي‌شوند. فلاونيدها شامل تيمونين، ايزوتيمونين، تيموزين، فلاونول‌ها و لوتولين مي‌باشند و تركيب اصلي روغن گرفته شده از آويشن شامل تيمول (40 درصد)، كارواكرول (15-2 درصد) و كامفور(15-1 درصد) مي‌باشد. بيشتر تركيبات شيميائي و داروئي آويشن در برگ‌هاي اين گياه موجود است و همين قسمت از گياه معمولاّ استفاده مي‌شود [56]. مواد تشكيل‌دهنده آويشن خاصيت ضد عفوني‌كنندگي (ضد باكترياي و ويروس‌ها)،آنتي‌اكسيداني، ضد اسپاسمي و خلط‌آور دارند. تيمول موجود در آويشن خاصيت ضد انگلي قوي داشته و در خمير دندان‌ها كاربرد فراواني دارد و در مبارزه با كرم‌هاي قلاب‌دار و آسكاريس و درمان انواع رومانتيسم موثر است. علاوه بر خواص داروئي، از آويشن در صنايع غذايي به فراوان استفاده مي‌شود. در كتاب‌هاي تغذيه متعدد، روش استفاده از آن توضيح داده شده است [10 و 28]. اسانس آويشن كه به اسم تِم معروف است بر اثر تقطير با بخار آب تهيه مي‌شود. اين اسانس در مجاورت نور فاسد مي‌شود و وزن مخصوص آن بين 915/0 تا 935/0 است و بايد در مکان خنك، شيشه‌هاي در بسته
جدول 2-2- نوع و ميزان ترکيبات شيميايي آويشن [37 و 119]
رديف
نوع ترکيب
درصد
رديف
نوع ترکيب
درصد
1
پ-كيمن
4
16
ترپينن-4-ال
5/1
2
آلفا توجن
5/1
17
آلفا- ترپينول
9/1
3
آلفا پينن
5/0
18
ترانس- کارول
4/0
4
سابينن
6/1
19
سيس- کارول
07/0
5
ميرسن
2/1
20
جرانيول
5/0
6
بورنئول
3/8
21
ليناليل استات
8/0
7
پارا-سيمن
2/1
22
متيل جرانات
2/0
8
ليمونن
5/2
23
آلفا- ترپينيل استات
1/1
9
كاروا كرول
1/6
24
نريل استات
09/0
10
تيمول
4/52
25
متيل اوجنول
06/0
11
گاما- ترپينن
7/5
26
بتا- کاريوفيلن
7/0
12
ترپينولن
5/1
27
آلفا- هومولن
2/0
13
لينالول
9/0
28
اسپاتولنول
3/0
14
کامفن
03/0
29
کاريوفيلنب اپوکسيد
1/0
15
ترانس پينوکاروئول
07/0
30
آلفا فلاندرن
08/0
و دور از نور نگهداري شود [24].
2-7-5- گلدهي و گرد‌افشاني آويشن
اولين قدم در اصلاح يك گياه، شناخت و درك از نحوه گردافشاني و باروري در آن است و روش‌هاي اصلاحي بر اساس نوع باروري متغير خواهد بود. اغلب گونه‌هاي جنس آويشن به گروه گيا هان چند پايه تعلق دارد [179]. گل‌هاي معطر آن توسط حشرات ريز و زنبور‌هاي كوچك گرده افشاني مي‌شود [10 و 38]. آويشن داراي پايه‌هاي(گل‌هاي) ماده و دو جنسه مي‌باشد و گل‌هاي ماده به طور محسوسي كوچكتر از گل‌هاي دو جنسه هستند. اين اختلاف اندازه در گونه‌هاي مختلف متفاوت مي‌باشد [181].
درصد گل‌هاي دو جنسه در جوامع مختلف به طور متوسط60 درصد است. اين گل‌ها از نظر ژنتيكي خودسازگار هستند، با اين وجود خودگشني به ندرت صورت مي‌گيرد و ميزان آن بين 0 تا 50 درصد گزارش شده است [123]. در اين گياه خصوصيات جنسي گل توسط ژن‌هاي هسته‌اي و سيتو پلاسمي كنترل مي‌شود. تنوع بسيار بالايي از نظر درصد گل‌هاي نر عقيم از5 تا 95 درصد مشا هده مي‌شود كه بر اساس مطالعات انجام گرفته صفت نر عقيمي درآويشن به صورت ژنتيكي-سيتوپلاسمي كنترل مي‌شود [123].
2-7-6- رده بندي و گونه‌هاي آويشن
از نظر رده‌بندي، جنس آويشن بسيار پيچيده است و طبقه‌بندي آن مشكل مي‌باشد. اين موضوع به دليل فراواني گونه‌ها و نبود ناسازگاري ژنتيكي بين اين گونه‌ها است] 98]. تلاقي‌هاي بين گونه‌اي و اينتروگرسيوني موفق در جنس آويشن، مهم‌ترين عامل تنوع گونه‌اي در اين جنس است. نتايج دو رگ‌گيري، اغلب از نظر خصوصيات ظاهري و ژنتيكي حالت بينابيني دارد و يا حالت چندگانه‌اي را بروز مي‌دهند.اين گونه‌ها از نظر خصوصيات ژنتيكي بسيار شبيه هم مي‌باشد وخصوصيات ظاهري مشابه‌اي را نشان مي‌دهند [98].
2-7-7- گونه‌هاي مهم جنس آويشن در ايران
14 گونه آويشن گزارش شده در ايران، بيشترين پراكندگي را در شمال و غرب كشور دارند كه11 گونه آن در استان‌هاي غربي، 10 گونه در استان‌هاي شمالي، 7 گونه در مركز، 2 گونه در كرمان و 1 گونه ديگر در فارس وجود دارد [43].
2-7-8- اثر آويشن بر عملكرد و سيستم ايمني جوجه‌هاي گوشتي
جامرز و همکاران (2003)، گزارش كردند که عصارههاي گياهي استخراج شده از گياهان نعناع و آويشن، تعداد کل باكتري‌هاي اشريشياکلي و کلستريديوم را در روده جوجه‌هاي گوشتي کاهش دادند. استفاده از گياه آويشن باعث تحريک ترشح بيشتر آنزيمهاي گوارشي مانند آميلاز، پروتئاز و ليپاز و در نتيجه، باعث افزايش قابليت هضم مواد مغذي جيرههاي غذايي ميگردد. گياهان دارويي از جنبههاي مختلف بر عملکرد و کيفيت لاشهي