جنبه های و مؤلفه­های مسئولیت­ پذیری اجتماعی

مسئولیت­پذیری اجتماعی

مسئولیت و مسئولیت­پذیری اجتماعی یکی از چیزای مهم اساسی نظام آموزش و پرورش تلقی می شه
طبق دیدگاه ویگوتسکی[1] (1978) و بندورا[2] (1977) رفت و امد اجتماعی ریشه رد نشدنی رشد ذهنی کودکانه
در رفت و امد با بقیه، کودکان چگونگی رفتار کردن و قضاوت کردن رو یاد می گیرن
پس، آموزش و پرورش رسمی باید با رشد اجتماعی یادگیرندگان در رابطه باشه که شامل مسئولیت اجتماعی اونا، همدلی و هوش عاطفیه
تو یه نگاه کلی به مسئولیت­پذیری اجتماعی، می­توان گفت که: “مسئولیت­پذیری اجتماعی دو معنا داره؛ حصول اطمینان از رفاه بقیه در زندگی روزمره (توجه به بقیه) و جلو رفتن به طرف رسیدن به اهداف فردی بی ندیده گرفتن و زیر پا گذاشتن انتظارات بر حق بقیه(بخش هماهنگی بین فردی)
بخش اول مربوط به همدلی و بخش دوم مربوط به احساس گناهه
احساس مسئولیت­پذیری، یهو و بی­دلیل در نوجوانان ظهور نمی­کنه بلکه از همدلی و احساس گناه که خیلی زودتر، در سالای اولین زندگی به وجود میاد، سرچشمه می­گیرد” (بیرهوف، 1387: 225)
کلمه نامه تجارت (2009) تعریفی راحت از مسئولیت­پذیری اجتماعی ارائه می­بده که در اون مسئولیت­پذیری اجتماعی یعنی” تعهد مدیریت یه سازمان در جهت رفاه و منافع جامعه­ای که این رفاه، محیط و منابع رو جفت و جور کنه، که این از راه فعالیت­ها و هدف­های سازمان اثرگذاره
” پس صاحبنظران جور واجور هریک برداشت­های خاصی از این معنی دارن که به بررسی اون می­پردازیم

اس چاپس و سولومون[3] (1990) فکر می کنن مسئولیت­پذیری اجتماعی بیشتر از یه مجموعه مهارت­های یادگرفته شده یا عادات مکتسبهه و مفاهیم نهادی چون لیاقت اجتماعی، عدالت، بردباری، بهبود رفتارای بین فردی در کلاس و بیرون از آن، پذیرش ارزش­های دموکراتیک، کم شدن اندازه دلواپسی­های کودک، بهبود رفت و امد عاطفی ـ روانی کودک و کاهش نیازای شخصی اون در رفت و امد با نیازای اجتماعی رو دربرمی­گیرد

طبق گفته فورد[4] (1985) مسئولیت­پذیری اجتماعی هماهنگی با قوانین اجتماعی و برآورده ساختن انتظاراتیه که جامعه از فرد داره

قربونی واقعی (1384) مسئولیت­پذیری اجتماعی رو عبارت می­دونه از احساس مسئولیت درارتباط با بقیه، قبول و انجام وظایف فردی و اجتماعی، پذیرش یافته های و مسئولیت اعمال فردی، به کار گیری توانایی و تلاش در یکی بودن و موافقت با مردم، روحیه همکاری و مشارکت، یکدلی و همکاری با مردم و

ممری و همکارانش[5] (2005: 399) “مسئولیت اجتماعی رو حفاظت و بهبود کیفیت زندگی تعریف کرده­ان و براین باورند که مسئولیت اجتماعی جمعی، مجموعه­ای از روابط قبول شده  عمومی، تعهدات و وظایفیه که در مورد رفاه جامعه قرار میگیره”

کارنا و همکارانش[6] (2003) بیان می­کنن که مسئولیت اجتماعی نیازمند احترام گذاردن به مردم، عموم و محیط و رفتارای موافق با ارزش­های اخلاقی در تناسب با مسئولیتهای قانونیه
بخاطر این فرای[7] (2007) و هلستن و مالین[8] (2006) به طور خلاصه مطرح می­کنن که مسئولیت اجتماعی یه جور تشویقه تا منابع سازمانی رو به نفع جامعه مورد به کار گیری بذاره

تو یه نگاه کلی و در بیانی راحت می­توان گفت مسئولیت­پذیری اجتماعی یعنی: مسئولیت در قبال بقیه، قبول و انجام درست وظایف اجتماعی، بکارگرفتن توانایی واسه برابری دادن خود با بقیه و صلح با اونا، همکاری و مشارکت داشتن با مردم و پذیرش یافته های مسئولیت­های اجتماعی خود
این نوع از مسئولیت زمانی مطرح می­شه که فرد با در نظر گرفتن نیازها و منافع بقیه کاری رو انجام می­بده و بر خلاف مسئولیت فردی که بر فرد تمرکز داره، مسئولیت اجتماعی بر تعهد فرد با بقیه تأکید داره
با وجود فرق­هایی که بین این دو بعد (مسئولیت­پذیری فردی و اجتماعی) هست باید در نظر داشت که مسئولیت­پذیری فردی به یه جور ایجاد کننده مسئولیت اجتماعیه و این دو بعد لازم و ملزوم یکدیگرند
در این رابطه مرگلر و همکارانش(2007) مطرح می کنن که مسئولیت­پذیری اجتماعی بعدی از مسئولیت فردیه چراکه مسئولیت­پذیری فردی که بر فرد تمرکز داره در بستر اجتماعی اتفاق می­افتد و فرد مسئولیت­پذیر می­دونه که چیجوری تصمیماتش بر بقیه  در جامعه اثر می­گذارد

مسئولیت­پذیری اجتماعی به عنوان یه نوع احساس تعهد نسبت به بقیه دارای گونه یا شکل های جور واجور متنوعیه و شناخت این شکل های جور واجور لازمه چون از دیدگاه سبحانی نژاد و فردانش (1379) این آشنایی در مورد شکل های جور واجور مسئولیت­های اجتماعی پیش زمینه طراحی برنامه درسی رشد دهنده مسئولیت­های اجتماعی حساب می­شه
واسه آموزش و جا دادن اون در نظام آموزشی باید متناسب با شرایط اجتماعی و نظام ارزشی اون جامعه کار کرد چراکه “نظام تعلیم و تربیت هر کشوری متأثر از نظام ارزشای هر جامعه س و به دنبال اون، آموزش مسئولیت­پذیری هم باید طبق شرایط اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و هویت دینی و ملی جامعنجام شه
با در نظر گرفتن شرایط اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و هویت دینی کشور، شکل های جور واجور مسئولیت­های اجتماعی یه فرد مؤثر واسه جامعه ایرونی رو میشه به هفت نوع تقسیم کرد که عبارتن از: مسئولیت­های دینی ـ اجتماعی، مسئولیت­های سیاسی، مسئولیت­های فرهنگی، مسئولیت­های اقتصادی، مسئولیت­های شهرندی ـ اجتماعی، مسئولیتای زیست محیطی و مسئولیتای سازمانی ـ اجتماعی” (سبحانی نژاد و آب خوبی،1390: 68)

2-3-6 جنبه های و مؤلفه­های مسئولیت­پذیری اجتماعی

بعد از شناخت و طبقه بندی شکل های جور واجور مسئولیت­های اجتماعی، دومین نکته مهم در مورد آموزش مسئولیت­های اجتماعی، آشنایی و توجه با جنبه های این نوع مسئولیته و صاحبنظرانی چون برمن[9] (1990)، ایزارد[10] (1997)، پرکینز و میلر[11] (1994) سه بعد شناختی، عاطفی و عملکردی رو واسه مسئولیت پذیری  اجتماعی مطرح می­کنن

2-3-6-1 بعد شناختی

این بعد، به اندازه و چگونگی آگاهی و شناخت افراد نسبت به مسئولیت اجتماعی اشاره داره که این “رشد آگاهی و معرفت نسبت به مسئولیت­های اجتماعی درحقیقت باخبر کردن از وجود جامعه و ضرورت تلاش افراد واسنجام دادن وظایف و رسالت­های اجتماعی خویشه و بی توجهی به رشد آگاهی­ها و ایجاد نکردن معرفت لازم نسبت بنواع مسئولیت­های اجتماعی به معنی از دست دادن تشکیل اولین مبنای اجرای مسئولیت اجتماعیه” (پورتا[12] و همکاران به نقل از ایزدی و شمامی،1388: 68)
برمن (1990) واسه آموزش مسئولیت­های اجتماعی از راه برنامه­های درسی مدعین که “برنامه­های درسی رشد دهنده مسئولیت­پذیری اجتماعی باید متناسب با سطح درک دانشجویان، اطلاعات لازم رو دور و بر وجود جامعه، عناصر موثر در اون، نقش آدم در حفظ و موندگاری جامعه و شکل های جور واجور مسئولیت­های اجتماعی در اختیار اون­ها بذارن” (سبحانی نژاد و فردانش،1379: 96)

 2-3-6-2  بعد عاطفی

ایزارد (1997) باور داره دومین بعد اساسی مسئولیت پذیری اجتماعی، ایجاد نگاه، انگیزه و احساسات مثبت نسبت بنواع مسئولیت­های اجتماعیه طوری که فرد نسبت به پذیرش شکل های جور واجور مسئولیت­های اجتماعی و اجرای فعالانه اونا در سطح جامعه برانگیخته می­شه” (ایزدی و شمامی،1388: 68)
“چانس[13] (1986) عقیده داره چگونگی و چگونگی طراحی و اجرای برنامه­درسی رشد دهنده مسئولیت­پذیری اجتماعی باید اونقدر باشه، که در یادگیرنده نسبت به موضوع مورد توجه برنامه، احساسات مثبت بسازه
این احساسات به وسیله ایجاد انگیزه در دانشجویان، به عنوان عوامل تقویت کننده بر چگونگی اجرای روابط اجتماعی اون موثر هستن” (همون)

2-3-6-3  بعد عملکردی

“سومین بعد قابل توجه در آموزش مسئولیت­پذیری اجتماعی بعد عملکردیه” (ایزدی و شمامی،1388)
در این بعد از برنامه درسی رشد دهنده مسئولیت­پذیری اجتماعی باید دانشجویان رو به طور عملی با کارکرد مسئولانه اجتماعی آشنا کرده، مهارت­های اجتماعی لازم واسه حضور مطلوب در صحنه­های اجتماعی رو در اون رشد بدن؛ در این رابطه آدمایی چون کاگان[14] (1989)، سایمونز[15] (1994)، پرکینز و میلر (1994) و

به ایجاد مهارت­های اجتماعی واسه عمل به مسئولیت­های اجتماعی تأکید کرده­ان ” (سبحانی نژاد و فردانش،1379: 97)

این تحقیق با درک مهم بودن این مسئله کوشیده تا با بررسی توانایی­های مسئولیت­پذیری (خودمدیریتی، نظم پذیری، قانونمندی، امانتداری، وظیفه شناسی، نظم، پیشرفت گرایی ) دانشجویان دانشگاه کاشان، داده­های مشخص و عینی رو در مورد اندازه موفقیت و موثری برنامه­های آموزشی و درسی درانجام یکی از مهمترین کارکردهای مربوط به تربیت اجتماعی جفت و جور کنه
اینجا به تعاریف مختصری از مؤلفه­های بالا می­پردازیم:

خودمدیریتی:گزل[16] (2003) مدیریت خود یا خود مدیریتی رو یکی از توانایی­های اساسی در یادگیری اجتماعی ـ هیجانی جای داده و اونو اینطور تعریف کرده: اداره هیجانات و احساسات، طوری که به جای مانع شدن از اداره موقعیت­ها، دلیلی کمک­کننده باشه، مسئول بودن و خودمون داری واسه رسیدن به اهداف و اصرار در جبران شکست­ها و شکست­ها(جعفری طوسی،1385 به نقل از نعمتی 1387)

نظم پذیری: دقت و مراقبت در به کار گیری وسایل و جانشین درست اونا، داشتن آمادگی لازم قبل از انجام کار، تمیز و منظم بودن در کارها و رعایت بهداشت

قانونمندی: پیروی از قوانین و معیارهای اجتماعی و درک قوانین گروهی، احساس التزام عمل در موقعیت­های جورواجور، تقید نسبت به بقیه و رعایت حقوق اونا

امانتداری: تعهد نسبت به حفاظت از جون و ثروث و حقوق بقیه و وفاداری نسبت به عهد و پیمان

 وظیفه شناسی: انجام اعمال و تکالیف محوله به طور شایسته حتی بی تذکر بقیه، دیگرخواهی و جامعه دوستی، کمک کننده و کمک دهنده

نظم: مورد بررسی قرار دادن امور، امکان سنجی و برنامه­ریزی در انجام کارا، بودجه بندی و پس انداز منظم

پیشرفت گرایی: آگاهی و میل بهتر شدن، انگیزه­ای درونیه واسه تموم کردن موفق یه تکلیف، رسیدن به یه هدف و رسیدن به درجه معینی از لیاقت در کار
ریو[17] (2005) پیشرفت­­گرایی رو میل بنجام خوب کارا در مقایسه با باعث ملاک(خود، تکلیف و قضاوت بقیه) تعریف می کنه (نعمتی، 1387)

Vygotsky
Bandura
Schaps & Solomon
Ford
Memery et al
Karna et al
Fray
Hellsten & Malin
Berman
Izard
Perkins & Miller
4
Porta

Chance
Kagan
Simons
Gasel
Reeve

این نوشته در بهترین ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.